တ႟ုတ္-ဴမန္မာနယ္စပ္၊ ယူနန္နယ္ထဲရႀိ ဆံပင္ညၟပ္ဆိုင္တခုအတၾင္း ဴမၟႂဆၾယ္ေသာ ပိုစတာတခုေရႀႚတၾင္ စီးကရက္ေသာက္ေနေသာ အမဵိႂးသမီးငယ္တဦး ဴဖစ္ပၝသည္။ ဴမန္မာႎႀင့္ နယ္စပ္ေဒသမဵားတၾင္ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံသည္ HIV/AIDS ေရာဂၝ ဴဖစ္ပၾားမႁ ကပ္ဆိုးဳကံႂေနရသည္။ (Photo: AFP) ပံု႒ကီးဳကည့္လိုလ႖င္။

အာရႀတိုက္ရဲ့ ေဒသတၾင္းလမ္းေဖာက္လုပ္ေရးမႀာ ေငၾေဳကးသံုးစၾဲတာဟာ လမ္းပန္းဆက္သၾယ္ေရး တိုးတက္ေကာင္းမၾန္လာတာနဲႛအမ႖ HIV/AIDS ေရာဂၝလည္း ပို႓ပီးဴပန္ႛပၾားလာႎိုင္တယ္လိုႛ အာရႀဖၾံႚ႓ဖိႂးေရးဘဏ္က ေဴပာလိုက္ပၝတယ္။

ဒီကေနႛ ေဖေဖာ္ဝၝရီ ၂၈ရက္ ဳကာသပေတးေနႛမႀာ ထုတ္ဴပန္လိုက္တဲ့ အာရႀဖၾံႚ႓ဖိႂးေရးဘဏ္ (ေအဒီဘီ)ရဲ့ ေလ့လာခဵက္ အစီရင္ခံစာ မႀာ ခရီးလမ္းပန္းဆက္သၾယ္ေရး ေကာင္းမၾန္လာတာနဲႛအမ႖ တဖက္မႀာလည္း ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂၝ ပဵံႚႎႀံႛႎႁန္းဴမင့္တက္လာတာ ေတၾႚရတယ္လိုႛ ေဖာ္ဴပထားပၝတယ္။

အိႎၬိယႎိုင္ငံတဝန္းမႀာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ပဵံႚႎႀံႛနႁန္းဟာ လူဦးေရရဲ့ တစ္ရာခိုင္ႎႁန္းမရႀိေပမဲ့ အိႎၬိယေတာင္ပိုင္း ဆက္သၾယ္ေရး လမ္းေဳကာင္းတေလ႖ာက္မႀာေတာ့ ကူးစက္ပဵံႚႎႀံႛနႁန္းက ၁၆ ရာႎႁန္း ရႀိေနတာ ေတၾႚရပၝတယ္။ ဘဂႆလားေဒ့ရႀ္ႎိုင္ငံမႀာလည္း အေဝးေဴပး ကုန္တင္ကားေမာင္းသူေတၾ ဳကားမႀာ HIV/AIDS ကူးစက္ႎႁန္း အဴမင့္ဆံုး ဴဖစ္ေနပၝတယ္။ တ႟ုတ္ဴပည္မႀာလည္း ကုန္တင္ကားေမာင္းသူေတၾဳကားမႀာ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂၝဴဖစ္ပၾားႎႁန္းဟာ သာမန္ထက္ ေလးဆ ပိုမဵားပၝတယ္။ တ႟ုတ္နဲႛ ဴမန္မာႎိုင္ငံဆက္သၾယ္ေရးလမ္းဴဖစ္တဲ့ မႎၩေလး မူဆယ္ အေဝးေဴပးလမ္းမကို ၁၉၉၇ ခုႎႀစ္မႀာ စတင္ေဖာက္လုပ္ခဲ့ခဵိန္ကစ႓ပီး အဲဒီလမ္းေဳကာင္းတေလ႖ာက္မႀာ မူးယစ္ေဆးဝၝးသံုးစၾဲမႁ တိုးတက္လာခဲ့ရာက� ဴမန္မာႎိုင္ငံက ဴပည္နယ္ သံုးခုမႀာ မူးယစ္ေဆးထိုးသူေတၾဳကား HIV/AIDS ကူးစက္နႁန္းဟာ တဟုန္ထိုး ဴမင့္တက္သၾားခဲ့တယ္လိုႛ ေလ့လာခဵက္ အစီရင္ခံစာက ဆိုပၝတယ္။

႒ကီးမားတဲ့ တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္း စီမံကိန္း႒ကီးေတၾေဳကာင့္ ေကဵးလက္ပိုင္းကို လူေတၾအမဵား႒ကီး ေရာက္လာဳကရာမႀာ မူးယစ္ေဆးဝၝးနဲႛ ဴပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းေတၾလည္း ေနာက္က လိုက္လာဳကတယ္လိုႛ အာရႀဖၾံႚ႓ဖိႂးေရးဘဏ္က ဆိုပၝတယ္။ လမ္းပန္းဆက္သၾယ္ေရး ပိုေကာင္းလာလိုႛ ပိုအကဵိႂးရႀိလာသလို တဖက္မႀာလည္း ဆက္သၾယ္သၾားလာမႁေဳကာင့္ ဴဖစ္ႎိုင္တဲ့ အႎၩရာယ္ေတၾလည္း ရႀိပၝတယ္၊ ဟိုဟို သည္သည္သၾားလာေနဳကတဲ့သူေတၾ၊ အထူးသဴဖင့္ အိတ္ထဲမႀာ ပိုက္ဆံထည့္႓ပီး သၾားလာေနဳကသူ ေတၾဟာ အကာအကၾယ္မဲ့ ႒ကံႂသလိုလိင္ဆက္ဆံတဲ့ အႎၩရာယ္၊ မူးယစ္ေဆးဝၝးအႎၩရာယ္ေတၾနဲႛ အင္မတန္နီးစပ္မႁရႀိေနပၝတယ္လိုႛ ေအဒီဘီအစီရင္ခံစာမႀာေဖာ္ဴပထားပၝတယ္။

အာရႀဖၾံႚ႓ဖိႂးေရးဘဏ္ ေအဒီဘီရဲ့လုပ္ငန္းေတၾထဲမႀာ လမ္းပန္းဆက္သၾယ္္ေရးစတဲ့ အေဴခခံ အေဆာက္ အအံုဖၾံႚ႓ဖိႂးတိုးတက္ေရးဟာ အ႒ကီးမားဆံုး နဲႛ အဴမန္ဆန္ဆံုးတိုးတက္ေနတဲ့ ကၸဴဖစ္ပၝတယ္။ ၁၉၉၉ ကေန၂၀၀၅ခုႎႀစ္အထိ ေဴခာက္ႎႀစ္အတၾင္း အာရႀဖၾံႚ႓ဖိႂႚေရးဘဏ္ရဲ့ ေခဵးေငၾ ၃၃ ရာႎႁန္းဟာ လမ္းပန္း ဆက္သၾယ္ေရးကၸအတၾက္ ဴဖစ္ခဲ့တာပၝ။

အခုေတာ့ ေအဒီဘီဟာ လမ္းပန္းဆက္သၾယ္ေရးစီမံကိန္းေတၾနဲႛအတူ HIV/AIDS ကူးစက္မႁ တားဆီးကာကၾယ္ေရး၊ ပညာေပးေရး နဲႛ ကုသေရးအစီအစဥ္ေတၾကိုပၝ ပူးတၾဲေပၝင္းစပ္ ေဆာင္႟ၾက္ ေတာ့မႀာဴဖစ္ပၝတယ္။

အာရႀပစိဖိတ္ေဒသမႀာ HIV/AIDS ကူးစက္ခံရသူေပၝင္း (၅)သန္းခၾဲေလာက္ရႀိ႓ပီး၊� ႓ပီးခဲ့တဲ့ ႎႀစ္ႎႀစ္အတၾင္း ကူးစက္ခံရသူ အသစ္ ႎႀစ္သန္းေလာက္ရႀိမယ္လိုႛ ကုလသမဂၢ က ခန္ႛမႀန္းပၝတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္နဲႛ ဆက္ႎၾယ္တဲ့ေရာဂၝေတၾေဳကာင့္ေသဆံုးသူေပၝင္းက ေဴခာက္သိန္းခၾဲနီးပၝးရႀိပၝတယ္။ ဴမန္မာ၊ ကေမႝာဒီးယား၊ ထိုင္းနဲႛ အိႎၬိယႎိုင္ငံက ဴပည္နယ္ေဴခာက္ခုမႀာ HIV ပိုးဟာ ကပ္ေရာဂၝ အသၾင္နဲႛကူးစက္ ပဵံႚပၾားေနတယ္လိုႛဆိုပၝတယ္။

• ဆက္သၾယ္ေမးဴမန္းခဵက္။
• Download story audio

မႀတ္ခဵက္မဵား

ေအာက္ပၝပံုစံကို ဴဖည့္စၾက္႓ပီးလ႖င္ မႀတ္ခဵက္မဵား ေရးသားႎိုင္ပၝသည္။ မႀတ္ခဵက္မဵားကို စိစစ္႓ပီးမႀ ေဖာ္ဴပေပးမည္ ဴဖစ္ပၝသဴဖင့္ ဤစာမဵက္ႎႀာေပၞမႀာ ခဵက္ခဵင္း ဴမင္ရမည္မဟုတ္ပၝ။ မဳကာခင္ ေနာက္တခၝ ဴပန္လာ႓ပီး မိမိ၏ မႀတ္ခဵက္ကို ဴပန္ဳကည့္ပၝရန္ ေမတၨာရပ္ခံပၝသည္။