កិច្ចប្រជុំនេះ ដើម្បីពន្លឿនឯកសារគោលរបស់អាស៊ាន ក្នុងការសម្រេចឲ្យបានការធ្វើពាណិជ្ជកម្មសេរី នៅឆ្នាំ២០១៥ ខាងមុខ ប៉ុន្តែអ្វីដែលបានអនុម័តនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកន្លងមក ប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន អនុវត្តន៍មិនបានពេញលេញនៅឡើយ ដែលប្រធានអាស៊ាន ត្រូវពន្លឿនកិច្ចការនេះ។
កិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEM) ជួបប្រជុំជាផ្លូវការ ឬមិនផ្លូវការរៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីដឹកនាំសហប្រតិបត្តិការខាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ាន ដែលកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីនេះ បានបង្កើតដំបូងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល នៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីឆ្នាំ១៩៩៧។ ហើយលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ ត្រូវរាយការណ៍ជូនទៅរដ្ឋាភិបាលអាស៊ាន នាកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន ដើម្បីធ្វើឲ្យប្រទេសសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ មានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ដែលជាគោលបំណងចម្បងរបស់សមាគមអាស៊ានចង់បាន។
ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ ក្រុមប្រឹក្សានៃកិច្ចព្រមព្រៀងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីរបស់អាស៊ាន (AFTA) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤ កន្លងមក ដើម្បីត្រួតពិនិត្យ សម្របសម្រួល និងពិនិត្យឡើងវិញលើការអនុវត្តគម្រោង លើកិច្ចព្រមព្រៀងតារាងអនុគ្រោះពន្ធគយរួម (CEPT) ដែលជាមធ្យោបាយសំខាន់សម្រាប់បង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤ បានព្រមព្រៀងថា គណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ចទាំង៥របស់អាស៊ាន ដែលទទួលបន្ទុកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងធនាគារ ស្បៀង កសិកម្ម និងរុក្ខាប្រមាញ់ ឧស្សាហកម្ម ធនធានរ៉ែ និងថាមពល ការដឹកជញ្ជួន និងគមនាគមន៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ជាដើម ដែលនេះជាការទទួលខុសត្រូវ និងដោះស្រាយរបស់ថ្នាក់ឧត្ដមមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ដែលត្រូវធ្វើការប្រជុំជាទៀតទាត់ ហើយរាយការណ៍ជូនទៅរដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន។
កត្តានេះ ប្រទេសសមាជិកទាំងអស់ បង្កើតកិច្ចប្រជុំមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចឧត្ដម (SEOM) ជាផ្នែកមួយនៃយន្តការរបស់អាស៊ាន មានន័យថា កិច្ចប្រជុំនេះនឹងពិគ្រោះយោបល់លើឯកសារមួយចំនួន ដើម្បីឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ធ្វើការអនុម័ត ដែលនឹងគ្រោងធ្វើឡើងនៅពេលបន្ទាប់ ក្នុងការសម្រេចឲ្យបានតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី។
ជាក់ស្ដែង ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រធានអាស៊ាន ទទួលធ្វើកិច្ចប្រជុំមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចឧត្ដមរបស់អាស៊ាន បានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២៥ សីហា ឆ្នាំ២០១២ នៅខេត្តសៀមរាប ដែលមានការចូលរួមរបស់ឧត្ដមមន្ត្រីពីបណ្ដាប្រទេសសមាជិកអាស៊ានចំនួន១០។
អ្នកនាំពាក្យរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក កាន់ ច័ន្ធមេតា បានឲ្យដឹងថា ការពិភាក្សានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ គឺផ្ដោតលើផ្នែកវិនិយោគអាស៊ាន និងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា កិច្ចប្រជុំនេះមិនទាន់ទទួលបានលទ្ធផលអ្វីនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែ មានបញ្ហាមួយចំនួនត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នាហើយ។
លោក កាន់ ច័ន្ធមេតា បន្ថែមថា កិច្ចប្រជុំនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងពន្លឿន និងសម្រេចឲ្យបានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ដែលមានសរសេរនៅក្នុងឯកសារគោលរបស់អាស៊ាន ដើម្បីធ្វើឲ្យមានការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគដោយសេរី រវាងប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន នៅឆ្នាំ២០១៥។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ បានព្រមព្រៀងផ្លាស់ប្ដូរប្រធានប្ដូរវេនអាស៊ាន តាមតួអក្សររៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើកិច្ចប្រជុំផ្លាស់ប្ដូរយោបល់គ្នា ដើម្បីសម្រេចឲ្យបាននូវតំបន់តែមួយ នៅឆ្នាំ២០១៥។ ហើយនៅឆ្នាំ២០១២ ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រធានអាស៊ាន ដែលបានគ្រោងរបៀបវារៈជាច្រើន ក្នុងការសម្រេចបានគោលដៅរបស់អាស៊ាន នៅពេលខាងមុខ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី គាត ឈុន បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសកម្ពុជា បានរៀបចំ និងពិភាក្សាលើប្រធានបទសំខាន់មួយចំនួន ដូចជាទស្សនវិស័យ នៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ាន ការពិនិត្យតាមដានសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ជាមួយប្រទេសដៃគូអាស៊ាន ជាដើម។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់អាស៊ាន បានបង្ហាញថា កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន បានធ្វើឡើងក្នុងមួយឆ្នាំចំនួនពីរលើក ដែលប្រព្រឹត្តិទៅនៅខែមេសា ជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅខែវិច្ឆិកា ជាមួយប្រទេសដៃគូអាស៊ាន។
ម៉្យាងវិញទៀត នៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ធ្វើការប្រជុំក្នុងមួយឆ្នាំ១២ដង ដែលក្នុងកិច្ចប្រជុំនីមួយៗមានការចូលរួមពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធជាង៥០ស្ថាប័ន ហើយតាមការប៉ាន់ស្មាន នៃការប្រជុំនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាននេះ មានចំនួនការប្រជុំប្រមាណជាង១.៤០០កិច្ចប្រជុំក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីសម្រេចនូវឯកសារទាំងឡាយ ឆ្ពោះទៅរកសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន នៅឆ្នាំ២០១៥ ខាងមុខ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកវិភាគនានាយល់ឃើញថា បញ្ហាប្រឈមដ៏ធំរបស់កម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន គឺត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឲ្យគោលដៅរបស់អាស៊ាន បង្កើតបានជាសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានរួមគ្នា នៅពេលខាងមុខ។ ក្នុងន័យនេះ មានន័យថា ប្រធានអាស៊ាន ត្រូវធានាឲ្យបានគ្រប់ប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន ត្រូវអនុវត្តឲ្យបានផែនទីបង្ហាញផ្លូវសម្រាប់សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ឆ្នាំ២០០៩-២០១៥។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវបណ្ដុះបណ្ដាលដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្ពុជា បានបង្ហាញថា ផែនទីបង្ហាញផ្លូវរបស់អាស៊ានបច្ចុប្បន្នថា ប្រទេសជាសមាជិកត្រូវអនុវត្តឲ្យបានលើ១១១កំណែទម្រង់គោលនយោបាយ ដែលជាផ្នែកមួយនៃដំណាក់កាលដំបូង នៅឆ្នាំ២០១០ នៅក្នុងការអនុវត្តសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន។ ប៉ុន្តែ ជាមធ្យម ប្រទេសនីមួយៗអនុវត្តបានត្រឹមតែជាង៨៣%ប៉ុណ្ណោះ និងដំណាក់កាលទីពីរ នៅឆ្នាំ២០១១ នៃផែនទីបង្ហាញផ្លូវ តម្រូវឲ្យប្រទេសនីមួយៗអនុវត្តជាង១៨០វិធានការបន្ថែមទៀត ប៉ុន្តែ ជាមធ្យម ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានអនុវត្តបានត្រឹមតែជាង៦៨%ប៉ុណ្ណោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។