អតីតនិស្សិតមកពីប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត (Arabia Saoudat) បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៣ សីហា ថា អាជ្ញាធរចិនបានហាមមិនឲ្យជនជាតិអុយហ្គរ៍ នៅក្នុងខេត្តស៊ិនជាំង បំពេញកាតព្វកិច្ចបួសនោះ ជារឿងចង់បំបាត់សាសនា និងរើសអើងជាតិសាសន៍។
លោក សឡេះ សឡះ ជាអតីតនិស្សិតផ្នែកច្បាប់អ៊ីស្លាម មកពីប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត មានប្រសាសន៍ថា បួសគឺជាគោលការណ៍មួយនៅក្នុងគោលការណ៍ទាំង៥ នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម ដូច្នេះគ្រប់អ្នកមានជំនឿលើសាសនាអ៊ីស្លាមទាំងអស់ ត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចបួស បើសិនជាបុគ្គលណាមួយមិនបំពេញកាតព្វកិច្ចបួសនៅក្នុងខែរ៉ម៉ាឌន នេះទេ អ្នកនោះមិនមែនជាអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ទេ។
លើសពីនេះទៀត លោក សឡេះ សឡះ បានអះអាងថា ការមិនអនុញ្ញាតឲ្យជនជាតិអ៊ុយហ្គរ័ បួសនៅក្នុងប្រទេសចិន នេះ ជារឿងរំលោភលើសិទ្ធិមានជំនឿសាសនា៖ «គោលការណ៍អ៊ីស្លាម ដែលមានចែងថា អ្នកក្លាយជាអ៊ីស្លាម បាន លុះត្រាណាគោរពនូវគោលការណ៍ទាំង៥ ហើយរដ្ឋាភិបាលចិន ហាមឃាត់មិនឲ្យបួសនេះ គឺជាការបំបិទសេរីភាពខាងគោលជំនឿសាសនាអ៊ីស្លាម ពេញលេញតែម្ដង»។
សារព័ត៌មានចិនជាច្រើនបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣ សីហា នេះថា អាជ្ញាធរចិននៅខេត្តស៊ិនជាំង បានប្រកាសមិនឲ្យជនជាតិអ៊ុយហ្គ័រ កាន់សាសនាអ៊ីស្លាម បួសនៅក្នុងខែរ៉ម៉ាឌន នេះទេ។
សារព័ត៌មានឈ្មោះថា The National របស់ចិន បានសរសេរថា អាជ្ញាធរចិនខេត្តស៊ិនជាំង បានចេញសេចក្ដីប្រកាសដល់កម្មាភិបាលនៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិន និងជនស៊ីវិល រួមទាំងសិស្សនិស្សិតទាំងអស់ មិនឲ្យបួស និងមិនឲ្យចូលវិហារនៅក្នុងខែរ៉ម៉ាឌន នេះទេ។
សេចក្ដីប្រកាសរបស់អាជ្ញាធរខេត្ត ដែលសរសេរនៅក្នុងគេហទំព័ររដ្ឋាភិបាលចិន បានសរសេរថា ការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយមិនឲ្យជនជាតិអុយហ្គ័រ បួសនេះ ដើម្បីរក្សានូវស្ថិរភាពសង្គម នៅក្នុងអំឡុងពេលខែបួស។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែល បានជំរុញឲ្យមេដឹកនាំបក្សកុម្មុយនីស្តចិន យកអំណោយជាម្ហូបអាហារទៅឲ្យអ្នកភូមិជាជនជាតិអុយហ្គរ័ បរិភោគនៅពេលថ្ងៃ ដែលជាពេលអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ទាំងអស់នៅលើសាកលលោកប្រមាណ ១ពាន់៣០០លាននាក់កំពុងតែបំពេញកាតព្វកិច្ចបួសមានន័យថា តមអាហារនៅពេលថ្ងៃ។
ខេត្តស៊ិនជាំង ជាខេត្តមួយមានជនជាតិភាគតិចអ៊ុយហ្គ័រ អ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម រស់នៅច្រើនជាងខេត្តដទៃទៀត គឺមានប្រមាណ៩លាននក់។
រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងធម្មការ និងកិច្ចការសាសនា លោក សុះ មុះសិន មានប្រសាសន៍ថា នៅគ្រប់ប្រទេសនៅលើសាកលលោកគ្មានប្រទេសណាមួយហាមឃាត់អ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម បំពេញកាតព្វកិច្ចបួសនេះទេ។ លោកបញ្ជាក់ថា បើសិនជានៅប្រទេសចិន មានករណីនេះមែន ជារឿងបំបិទសិទ្ធជំនឿសាសនា៖ «បើសិនជាមានការរឹតត្បិតមែន យើងមិនដឹងថា ជនជាតិចិនកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម មានរឿងអ្វីជាមួយរដ្ឋាភិបាលចិននោះទេ។ ប៉ុន្តែនៅគ្រប់ប្រទេសគ្មានប្រទេសណាហាមឃាត់ ឬរឹតត្បិតផ្នែកជំនឿសាសនា ដូចជាសូត្រធម៌អីនោះទេ»។
ជនជាតិអ៊ុយហ្គ័រ ចំនួន២០នាក់ កាលពីឆ្នាំ២០០៩ កន្លងទៅ ពួកគេបានភៀសខ្លួនមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា គេចពីការតាមចាប់ខ្លួនរបស់រដ្ឋាភិបាលចិន ដោយសារតែពួកគេបានងើបបះបោរនៅអ៊ុយរាំហ្គី (Urumqi) នៃខេត្តស៊ិនជាំង កាលពីថ្ងៃទី៥ កក្កដា ឆ្នាំ២០០៩។ ប៉ុន្តែពួកគេទាំង២០នាក់នោះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាប់បញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសចិន វិញ។
សារព័ត៌មានចិន The National ដដែល បានស្រង់សម្ដីមន្ត្រីនាំពាក្យនៃក្រុមជនភៀសខ្លួនអ៊ុយហ្គ័រ ដោយលោកបានចាត់ទុកថា គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចិន មិនឲ្យជនជាតិអ៊ុយហ្គ័រ បួសនេះ ជាគោលនយោបាយចាប់បង្ខំ ដែលនឹងអាចធ្វើឲ្យជនជាតិអ៊ុយហ្គ័រ មានចលនាតស៊ូប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយនេះ។
ជនជាតិភាគតិចអ៊ុយហ្គ័រ កន្លងមក ពួកគេមួយចំនួនបានទទួលរងនូវការធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីមានព្រឹត្តិការណ៍នៅតំបន់ស្វយ័តស៊ិនជាំង ប្រទេសចិន កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៩ នោះ ហើយក្នុងចំណោមជនជាតិអុយហ្គ័រ ទាំងនោះ មានមួយចំនួន តុលាការចិន បានកាត់ទោសប្រហារជីវិតជាបន្តបន្ទាប់ ដោយគេចោទប្រកាន់ពីបទបះបោរនៅតំបន់អុយរាំហ្គី នៃខេត្តស៊ិនជាំង។ ប៉ុន្តែទង្វើទាំងនេះ ត្រូវមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ពិសេសមន្ត្រីរាយការណ៍ពិសេសផ្នែកធ្វើទារុណកម្ម នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ បានចាត់ទុកថា ការកាត់ទោសនោះ ជាការរំលោភខ្លាំងបំផុតទៅលើកិច្ចធានាជាមូលដ្ឋាន នៃការកាត់ទោសដោយយុត្តិធម៌ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។