បញ្ហាចម្រូងចម្រាសជុំវិញច្បាប់គ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់បក្សនយោបាយ

ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់គណបក្សនយោបាយនៅតែស្ថិតក្នុងភាពចម្រូងចម្រាសនៅឡើយរហូតមកដល់ពេលនេះ។

ដោយ ម៉ម មុនីរតន៍
2012-08-16

mm.mp3

ពលរដ្ឋនៅក្រុងតាខ្មៅ លើកបង្ហាញម្រាមដៃ បន្ទាប់ពីបានចូលបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់រួច កាលពីថ្ងៃទី៣ មិថុនា ឆ្នាំ២០១២។

RFA/Sok Serey

បើទោះជាបែបនេះក្តី ក្រុមអង្គការសង្គមដែលមានបេសកកម្មឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត និងគណបក្សនយោបាយមួយចំនួនអះអាងថា សេចក្ដីព្រាងនៃច្បាប់នេះកំពុងដំណើរការនៅឡើយ និងជំរុញឲ្យរួចរាល់នៅមុនការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខ។ ក៏ប៉ុន្តែបញ្ហានេះមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ថា បើទោះមានការជំរុញបែបណាក៏ដោយ ក៏ច្បាប់នេះនឹងមិនលេចជារូបរាងបានឡើយ ដរាបណាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលមិនផ្ដល់ការយល់ព្រមណាមួយនោះ។

អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងគណបក្សនយោបាយមួយចំនួនមានជំនឿនដោយមុតមាំថា សេចក្ដីព្រាងសម្រាប់ច្បាប់គ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុគណបក្សនយោបាយក្នុងពេលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត នឹងត្រូវដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាលនៅមុនការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខនេះ ដើម្បីអនុម័តយល់ព្រម និងធ្វើសេចក្ដីសម្រេច។

លោក គល់ បញ្ញា នាយកប្រតិបត្តិនៃគណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ឬហៅកាត់ថា ខុមហ្វ្រែល (Comfrel)។ លោកមានប្រសាសន៍ថា ច្បាប់ស្ដីពីការគ្របគ្រងហិរញ្ញវត្ថុនេះពិតជាមានសារសំខាន់ និងចាំបាច់ដែលអាចធានាបានក្នុងការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ និងការប្រកូកប្រជែងមួយដោយស្មើភាព និងយុត្តិធម៌សម្រាប់គណបក្សនយោបាយនីមួយៗ។

លោក គល់ បញ្ញា បន្តថា៖ «ឲ្យព័ត៌មានស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុគណបក្សហ្នឹង ឲ្យមតិសាធារណជនបានដឹងពីច្បាប់ហ្នឹងជាចំណុចដែលសំខាន់បំផុត ហើយគឺថា គេជំរុញឲ្យគណបក្សនយោបាយបើកព័ត៌មានស្តីពីរបាយការណ៍ចំណូលចំណាយរបស់ខ្លួនសម្រាប់រៀបចំការឃោសនាបោះឆ្នោតហ្នឹង។ អាហ្នឹងជាចំណុចស្នូលច្បាប់គេចង់បានអ៊ីចឹង យ៉ាងហោចណាស់ក៏អ្នកបោះឆ្នោតមានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់តើថា គណបក្សណាបានចំណូលប៉ុន្មានចំណាយប៉ុន្មាននៅពេលឃោសនាបោះឆ្នោត »។

ទាំងមន្ត្រីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដែលមានបេសកកម្មពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត និងមន្ត្រីគណបក្សនយោបាយមួយចំនួនចាត់ទុកថា មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ពិតជាប្រាថ្នាមិនឲ្យចង់ឲ្យមានច្បាប់ស្ដីពីការគ្រងគ្រងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់គណបក្សនយោបាយក្នុងពេលយុទ្ធនាការនៃការបោះឆ្នោតនោះទេ។

ក្នុងន័យនេះហើយដែលក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាសង្គមគិតថា ភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការពន្លឿនច្បាប់នៃការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុគណបក្សនយោបាយនេះ នៅតែជាឧបសគ្គរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

បើទោះជាបែបណាក៏ដោយ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួន ក្នុងនោះមាន អង្គការ ខុមហ្វ្រែល អង្គការប្រជាធិបតេយ្យសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រតិបត្តិការ អង្គការ និកហ្វិច អង្គការសម្ព័ន្ធដើម្បីសុចរិតភាព និងគណនេយ្យភាពសង្គមជាដើម បានអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការបង្កើតច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុគណបក្សនយោបាយ។

នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនេះ បានលើកឡើងថា យោងទៅលើភាពចាំបាច់ និងបន្ទាន់នៃច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុនយោបាយក្នុងការធានាឲ្យមានសមភាព យុត្តិធម៌ តម្លាភាព និងសុចរិតភាពនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងរបស់គណបក្សនយោបាយក្នុងពេលបោះឆ្នោត និងដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយនៅក្នុងវិស័យនយោបាយដែលនាំឲ្យជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត និងដោយហេតុថា កម្ពុជាមិនទាន់មានច្បាប់នេះ ក្នុងនាមក្រុមការងារនៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុនយោបាយ សូមអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ មានរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភាជាដើម ស្នើរៀបចំឲ្យមានច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុនយោបាយឲ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។

លោក គល់ បញ្ញា គិតថា បើទោះជាសំណើរបស់សង្គមស៊ីវិល និងគណបក្សនយោបាយដែលទាមទារចង់ឲ្យមានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់នេះ ក្នុងន័យកែលម្អប្រព័ន្ធនៃការបោះឆ្នោតទៅតាមស្តង់ដារ ដោយមានការចាប់អារម្មណ៍តិចតួចពីរដ្ឋាភិបាល និងគណបក្សកំពុងគ្រប់គ្រងអំណាចយ៉ាងណាក្តី តែលោកថា សេចក្ដីព្រាងដែលកំពុងដំណើរនៅពេលនេះនៅតែបន្ត និងជំរុញឲ្យចេញនៅមុនការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខ ដោយចៀសមិនបាន។

លោក គល់ បញ្ញា៖ «បាទ! យើងព្យាយាម យើងព្យាយាមឲ្យបានមុន ២០១៣ ហ្នឹង។ នៅឆ្ងាយដែរ ប៉ុន្តែយើងខិតខំបន្តទៀត កំពុងតែធ្វើទៀតក្នុងខែ៨ ខែ៩។ វាប្រហែលជាសេចក្ដីព្រាងខ្លះនៅខែ៩ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់»។

តំណាងរាស្ត្រមណ្ឌលភ្នំពេញមកពីគណបក្ស សម រង្ស៊ី គឺលោក សុន ឆ័យ ដែលតែងទាមទារចង់មានច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុគណបក្សនយោបាយនេះ ពន្យល់ថា គេហាក់មានជំនឿតិចណាស់ក្នុងការចេញច្បាប់នេះដើម្បីអនុវត្តនោះ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ពុំមានឆន្ទៈពិតប្រាកដ។

លោក សុន ឆ័យ អះអាងថា អ្វីដែលគណបក្សកំពុងកាន់អំណាចមានភាពចង្អៀតចង្អល់ក្នុងការពន្លឿនច្បាប់ស្តីពីច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុនៃគណបក្សនយោបាយក្នុងពេលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតនោះ ក៏ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលព្រួយបារម្ភពីការបាត់បង់ឱកាសនៃការប្រមូលសន្លឹកឆ្នោតតាមរយៈការប្រើប្រាសទឹកលុយជាថ្នូរនឹងការបោះឆ្នោតនោះ។

លោក សុន ឆ័យ៖ «ព្រោះដឹងថា ឥទ្ធិពលពេលដែលប្រទេសយើងមានភាពក្រីក្រ យើងដឹងហើយ មន្ត្រីរាជការរបស់យើងស្ទើរតែមិនរស់បាន ...ការទទួលបានលុយប្រាក់ខែហ្នឹងហើយ។ ប្រជាពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនក្រីក្រ ដូច្នេះឥទ្ធិពលលុយនោះជាមធ្យោបាយសម្រាប់ទិញសន្លឹកឆ្នោតហ្នឹងសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះដោយសារក្រពះហ្នឹងវាឃ្លានពេក ម្ល៉ោះហើយអាលុយកាក់ពេលបោះឆ្នោតដែលគេឲ្យហ្នឹង គឺថាគ្នាបោះទៅតាមឆន្ទៈមិនបានទេ»។

ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាសង្គមរកឃើញថា ប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងពិភពលោកតែងត្រូវបានគេអនុវត្ត និងតាក់តែងឡើងនូវប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រងច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុ ឬការគ្រប់គ្រងលុយដោយតម្លាភាពសម្រាប់គណបក្សនយោបាយក្នុងរយៈពេលបោះឆ្នោត ដើម្បីបែងចែកការឃោសនាមួយដោយស្មើភាព។

ដោយឡែកសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាវិញ ក្រុមអ្នកវិភាគគិតថា ដោយសារតែខ្វះប្រព័ន្ធច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុនេះហើយ ទើបគណបក្សគ្រប់គ្រងអំណាចត្រូវរងការរិះគន់ថា ប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយតាមរយៈការទិញទឹកចិត្តក្នុងពេលបោះឆ្នោតម្តងៗ និងស្ដីបន្ទោសគ្នាទៅវិញទៅមកមិនចេះចប់។ បញ្ហាទាំងនេះត្រូវបានគណបក្សដែលទើបបង្កើតថ្មី ឬមានធនធានទ្រព្យសម្បត្តិស្ដួចស្ដើង អះអាងថា ការចាញ់ប្រៀបនោះ ក៏ព្រោះតែកម្លាំងធនធានមានកម្រិត និងខ្សត់ខ្សោយជាងជាដើម។

អនុប្រធានគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ គឺលោក ចាន់ យ៉េត។ លោកពិតជាប្រាថ្នាចង់ឲ្យច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់គណបក្សនយោបាយនេះចេញជារួបរាងឡើង។

លោក ចាន់ យ៉េង គិតថា អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលពុំមានចេតនាក្នុងការជំរុញឲ្យច្បាប់នេះដំណើរការនោះ ក៏ព្រោះតែរដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនចង់ឃើញគណបក្សនយោបាយផ្សេងមានប្រៀបជាងខ្លួន៖ «បាទ! តាមដែលខ្ញុំសង្កេតឃើញ តាមការពិតទៅគេ... អើបើនិយាយមិនឲ្យការចលនារបស់គណបក្សតូចៗវាអាចមានសន្ទុះ»។

នៅក្នុងយុទ្ធនាការនៃការឃោសនាបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់កន្លងទៅនេះ មានគណបក្សនយោបាយចំនួន ១០ បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ក្នុងចំណោមគណបក្សទាំងនោះ មានគណបក្ស មួយចំនួនត្រៀមចំណាយលុយប្រមាណ ១លានដុល្លារ ទន្ទឹមនឹងគណបក្សផ្សេងទៀតប្រឹងឃោសនាដោយប្រើការអប់រំប្រជាជនជាកត្តាចម្បង លើការឃោសនាបោះឆ្នោតនេះ។

ស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះ អ្នកវិភាគសង្គមយល់ឃើញថា គណបក្សដែលចំណាយថវិកាច្រើន គឺមានអាទិភាពដើម្បីទទួលបានជ័យជំនះច្រើនជាងគណបក្សដទៃដែលមិនប្រើថវិកាដើម្បីរកសំឡេងឆ្នោត។ នៅក្នុងអាណត្តិទី៣ នៃការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់កន្លងទៅនេះ មន្ត្រីរបស់គណបក្ស សម រង្ស៊ី ឲ្យដឹងថា ខ្លួនចំណាយថវិកាប្រមាណ ១លានដុល្លារ។

ចំណែកគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សប្រើប្រាសទឹកប្រាក់ក្នុងការបោះឆ្នោតប្រមាណ ៥០ម៉ឺនដុល្លារ នៅគ្រាគណបក្សមួយចំនួនផ្សេងទៀតដូចជាគណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ គណបក្សចលនាប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា គណបក្សសម្ព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ តាមការប៉ាន់ស្មាននៃការចំណាយលើការឃោសនាបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់របស់គណបក្សទាំង៥ ចន្លោះប្រមាណពី ៧ពាន់ដុល្លារ ទៅ ៣ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក។ ដោយឡែកទាំងគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច គណបក្ស នរោត្តម រណឫទ្ធិ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនត្រូវបានគេទម្លាយឲ្យដឹងពីចំនួនលុយក្នុងការចំណាយពេលឃោសនាបោះឆ្នោតនោះទេ។

លោក ជាម យៀប ប្រធានគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ ធនាគារ និងសវនកម្មនៃរដ្ឋសភា ឲ្យដឹងថា បើទោះជាការព្យាយាមក្នុងការតាក់តែងនូវសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ក្នុងន័យប្រាថ្នាទាមទារឲ្យមានច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុនេះយ៉ាងណាក្ដី តែលោកអះអាងថា នោះទំនងនឹងមិនអាចទៅរួចនោះទេ។ ក្នុងន័យនេះលោកថា លទ្ធភាពដែលអាចជំរុញឲ្យមានច្បាប់នេះដំណើរការទៅបាន គេត្រូវរង់ចាំការផ្ដល់ភ្លើងខៀវជាមុនសិនពីនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន។

លោក ជាម យៀប៖ «ខ្ញុំសូមជម្រាបថា អ្វីៗទាំងអស់លុះត្រាតែលទ្ធភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល សម្ដេចតេជោលោកអាចមានលទ្ធភាព អាហ្នឹងបាននេះទៅបាន...»។

ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាសង្គមព្រមានថា ដរាបណាច្បាប់នេះមិនត្រូវបានគេតាក់តែងឡើង និងយកទៅអនុវត្តទេនោះ នោះមានន័យថា គណបក្សនយោបាយដែលមានថវិកា ឬធនធានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនជាង គឺជាអ្នកដែលមានប្រៀបក្នុងបោះឆ្នោត នៅគ្រាម្ចាស់ឆ្នោតមិនទាន់បានបំពេញតម្រូវ ឬកាតព្វកិច្ចជាមូលដ្ឋានក្នុងនាមជាម្ចាស់ឆ្នោតបាននៅឡើយនោះ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។