ការកាត់ទោសលោក ម៉ម សូណង់ដូ និងការចាកចេញទៅក្រៅប្រទេសរបស់ លោក ចាន់ សុវ៉េត សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការអាដហុក (Adhoc) បានបង្ហាញថា សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសកម្ពុជា បានក្លាយទៅជាគោលដៅមួយ ត្រូវការពារខ្លួនឯងជាមុនសិនដែរ នៅក្នុងពេលធ្វើសកម្មភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅតាមមូលដ្ឋាន។
លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស្វ័រកូតាំង (Jean Francois Cautain) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុប ប្រចាំកម្ពុជា មានប្រសាសន៍នៅក្នុងការជួបជុំរបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ថា ការងាររបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស មានពេលខ្លះទាក់ទងជាមួយការរិះគន់គោលនយោបាយ និងសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែ រដ្ឋាភិបាលមិនគួរចាត់ទុកថា នេះជាសកម្មភាពអវិជ្ជមានរបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលគួរទទួលស្គាល់តួនាទីរបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងចាត់ទុកថា សកម្មភាពរបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស គឺចូលរួមចំណែកជួយរដ្ឋាភិបាលក្នុងការលើកតម្កើងសិទ្ធិមនុស្សទៅវិញទេ។
លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុប ប្រចាំកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ក្នុងស្មារតីសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងសង្គមស៊ីវិល នៅថ្ងៃនេះ លោកមានភារកិច្ចលើកឡើងអំពីការព្រួយបារម្ភចំពោះការវិវត្តថ្មីៗនេះ ទាក់ទងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងនិយាយឲ្យបានទូលាយជាងនេះ គឺការចាត់ទុកថា សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស ជាមុខសញ្ញាគោលដៅមួយ ដែលគួរព្រួយបារម្ភ៖ «ហេតុដូចនេះហើយ បានជានៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប យើងជឿថា ក្រៅពីការប្ដេជ្ញាចិត្តនយោបាយហើយនោះ ក៏យើងនៅត្រូវការសង្គមស៊ីវិលដ៏រឹងមាំ និងបើកចំហ ដែលអាចទប់ទល់ជាមួយសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនោះ»។
លោក អ៊ូ វីរៈ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា ពេលថ្មីៗនេះគេកត់សម្គាល់ឃើញថា ការសម្លាប់ និងការប្រើប្រព័ន្ធតុលាការ គឺជារឿងដែលកើតមានចំពោះអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា៖ «ឥឡូវនេះ គាត់ប្រឈមជាមួយបញ្ហាការគំរាមកំហែងខាងអាយុជីវិត។ ដោយយើងឃើញពេលថ្មីៗនេះ មានសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួន ដែលរងការគំរាមកំហែង ហើយមានអ្នកខ្លះទៀត ដូចជាលោក ឈុត វុទ្ធី ជាដើម គាត់ត្រូវបានគេសម្លាប់។ ដូច្នេះ រឿងសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួននេះ ជារឿងសំខាន់បំផុត។ ហើយមានការគំរាមកំហែងមួយទៀត ដោយការប្រើប្រព័ន្ធតុលាការ។ ពេលថ្មីៗនេះ មានការចោទប្រកាន់ច្រើនទៅលើអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ រឿងលោក ម៉ម សូណង់ដូ ជាករណីមួយ។ លោក រ៉ុង ឈុន លោក ចាន់ សុវ៉េត និងករណីផ្សេងៗទៀត»។
លោក អ៊ូ វីរៈ បានបន្ថែមថា ដើម្បីការពារសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងកាត់បន្ថយការប្រឈមបាន ទាល់តែរដ្ឋាភិបាលត្រូវរៀបចំពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងលុបបំបាត់ចោលនិទ្ទណ្ឌភាព៖ «ដូច្នេះ ដំណោះស្រាយអត់មានអីលំបាកទេ គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែរៀបចំយន្តការច្បាប់ យន្តការគោលនយោបាយ ដើម្បីការពារផង និងរៀបចំធ្វើម៉េចកុំឲ្យមាននិទ្ទណ្ឌភាព។ មានករណីគំរាមកំហែងទៅលើសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនបានយកចិត្តទុកដាក់។ ហើយបើរដ្ឋាភិបាលចង់លើកតម្កើង និងការពារសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ខ្ញុំថារដ្ឋាភិបាលធ្វើទៅបាន»។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំតុមូល ស្ដីពីអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិនេះដែរ មានវាគ្មិនមួយចំនួនដែលបានធ្វើសកម្មភាពក្នុងសង្គមយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីការពារលំនៅឋាន ការពារកូនក្តី និងការពារសេរីភាពក្នុងការសរសេរកាសែត បានចូលរួមមានមតិផងដែរ។
មនុស្សសំខាន់ចំនួន៣រូប បានមានយោបល់ គឺលោកស្រី ទេព វន្នី តំណាងសហគមន៍បឹងកក់ លោក ជួង ជូងី មេធាវីនៃការិយាល័យមេធាវីសិលា និងលោក រស់ សុឃិត និពន្ធនាយកសារព័ត៌មានជាតិខ្មែរ។ វាគ្មិនទាំង៣ សុទ្ធតែធ្លាប់ត្រូវអាជ្ញាធរចាប់ និងតុលាការចោទប្រកាន់។
លោកស្រី ទេព វន្នី ដែលគេស្គាល់ថា ជាសកម្មជនតវ៉ាដើម្បីការពារដីលំនៅឋាននៅបឹងកក់ មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅបឹងកក់ តស៊ូតវ៉ាដើម្បីការពារដី លំនៅឋាន ដែលខ្លួនកាន់កាប់ដោយស្របច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ទោះបីជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើប្រទានកម្មដីជាង១២ហិកតារ ឲ្យដល់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅបឹងកក់ ក៏ដោយ ក៏មកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ បញ្ហាទំនាស់ដីនៅតំបន់បឹងកក់ នោះ មិនទាន់បានដោះស្រាយនៅឡើយ។
ចំណែកលោក ជួង ជូងី ជាមេធាវីដែលល្បីខាងការពារក្តីឲ្យអ្នកក្រីក្រ និងសមាជិកគណបក្សប្រឆាំងនៅកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា កម្លាំងសាមគ្គីមានប្រយោជន៍អាចដោះស្រាយបញ្ហាបាន។
ចំពោះករណីលោក រស់ សុឃិត វិញ លោកបានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា រូបលោកត្រូវតុលាការផ្ដន្ទាទោស ដោយសារបកអាក្រាតករណីពុករលួយ ស៊ីសំណូក។ លោកបានលើកឡើងថា អ្នកកាសែតកម្ពុជា ត្រូវគេគំរាមកំហែង សម្លុត បំភ័យ កាលណាសរសេរប៉ះពាល់ជាមួយផលប្រយោជន៍អ្នកមានអំណាច ហើយអ្នកកាសែតខ្លះ មិនហ៊ានសរសេរហេតុការណ៍ពិតដែលកើតមាននៅក្នុងសង្គមឡើយ។
ក្រៅពីវាគ្មិនកិត្តិយស ដែលអ្នករៀបចំការប្រជុំ អញ្ជើញឲ្យមានមតិនោះ អ្នកចូលរួមមួយចំនួនក៏បានមានមតិទាក់ទងជាមួយការប្រឈម ដែលកើតមានឡើងចំពោះអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ។ អ្នកចូលរួម បានអំពាវនាវឲ្យមានការសហការគ្នា ក្នុងការលើកតម្កើងសិទ្ធិមនុស្ស និងរដ្ឋាភិបាល ត្រូវតែការពារសុវត្ថិភាពអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស។
ឆ្លើយតបចំពោះការលើកឡើងរបស់សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស អំពីគ្រោះថ្នាក់ និងការប្រឈមរបស់អ្នកធ្វើសកម្មភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សនោះ លោក ផៃ ស៊ីផាន រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី មានប្រសាសន៍ថា អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សដែលមានការប្រឈមត្រូវតុលាការកាត់ទោស ឬត្រូវចាកចេញពីប្រទេសនោះ ដោយសារពួកគេធ្វើសកម្មភាពលើសពីការងារការពារសិទ្ធិមនុស្ស៖ «ការភិតភ័យ ឬការស្លន់ស្លោរបស់ភ្នាក់ងារការពារសិទ្ធិមនុស្ស អានេះជារឿងរបស់បុគ្គលទាំងអស់នោះ ដោយសារគេយល់ឃើញថា ប្រហែលគេធ្វើអ្វីខុសមួយ ទៅតាមផ្លូវច្បាប់ ឬធ្វើខុសអ្វីមួយទៅនឹងគោលការណ៍សង្គមស៊ីវិល។ ជួនកាល គេយល់ថាខ្លួនគេជាតុលាការ ជួនកាលគេយល់ថាខ្លួនគេជាគណបក្សនយោបាយ ជួនកាលគេយល់ថាខ្លួនគេជារាជរដ្ឋាភិបាល។ ដូច្នេះ ការភិតភ័យនោះ មិនមែនជាអ្វីដែលបង្ហាញពីអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពការការពារសិទ្ធិមនុស្សនោះទេ»។
លោក អ៊ូ វីរៈ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ដែលជាអ្នករៀបចំឲ្យមានកិច្ចប្រជុំតុមូលផ្ដោតលើអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិនេះ បានឲ្យដឹងថា លទ្ធផលបានមកពីការពិភាក្សាក្នុងអង្គប្រជុំនេះ នឹងចងក្រងជាគោលនយោបាយសង្ខេប ផ្ញើជូនស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងដើម្បីឲ្យសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការលើកតម្កើងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។