ជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ បច្ចុប្បន្នមានវ័យ ៨០ឆ្នាំ គឺអតីតជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសង្គមកិច្ចនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់១៩៧៩។
ការដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ឱ្យនៅក្រៅឃុំ ត្រូវបានសម្រេចដោយតុលាការកំពូល នៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម នៅថ្ងៃរសៀល ទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២។
ការដោះលែងនេះ គឺជាសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល ទៅលើសំណើសុំរបស់សហព្រះរាជអាជ្ញា កាលថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ដែលសុំផ្អាកសេចក្ដីសម្រេចដោយសាលាដំបូង ដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។
មន្ត្រីនាំពាក្យសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម លោក នេត្រ ភក្ត្រា ថ្លែងថា បើទោះជាដោះលែងតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងក្ដី ក៏តុលាការកំពូលដាក់លក្ខខណ្ឌបណ្ដោះអាសន្នមួយចំនួនដែរ៖ «១ គឺជនជាប់ចោទ ត្រូវជូនដំណឹងដល់អង្គជំនុំជម្រះអំពីអាសយដ្ឋានដែលខ្លួនត្រូវស្នាក់នៅ ហើយមិនត្រូវផ្លាស់ប្ដូរ ដោយមិនមានការអនុញ្ញាតពីអង្គជំនុំជម្រះឡើយ។ ទី២ ជនជាប់ចោទ ត្រូវប្រគល់លិខិតឆ្លងដែន និងលិខិតធ្វើដំណើរពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត ហើយមិនត្រូវចេញក្រៅព្រំប្រទល់នៃដែនដីព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទេ ហើយនិងទី៣ គឺជនជាប់ចោទត្រូវគោរពតាមដីកាកោះ ដែលចេញដោយតុលាការ និងបង្គាប់ដល់ជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចមិនជ្រៀតជ្រែកចូលក្នុងកិច្ចការរដ្ឋបាល»។
នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហម ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៦ កញ្ញា ឆ្នាំ២០១២ បានបញ្ជាក់ថា វិធានការបណ្ដោះអាសន្ន ដូចលោក នេត្រ ភក្ត្រា លើកឡើង ៣ ចំណុចនេះ មានសុពលភាពរហូតដល់អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល ចេញសេចក្ដីសម្រេចទាំងស្រុងលើបណ្ដឹងសាទុក្ខរបស់សហព្រះរាជអាជ្ញា។
ទាក់ទងនឹងការដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ឱ្យនៅក្រៅឃុំ បានធ្វើឱ្យភាគីជនរងគ្រោះ ទាំងមេធាវីការពារក្ដីឱ្យដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី និងដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីផ្ទាល់ មានប្រតិកម្មភ្លាមៗ ស្រដៀង។
មេធាវីការពារក្ដីឱ្យដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីមួយរូប លោក ហុង គឹមសួន មានប្រសាសន៍ថា លោកមានការភ្ញាក់ផ្អើល និងស្រងាកចិត្តចំពោះសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា។
មេធាវី ហុង គឹមសួន៖ «ខ្ញុំមានការខកចិត្តច្រើនដែរ ព្រោះដឹងថា ព្រះរាជអាជ្ញាលោកបានប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ហើយ សុំឱ្យតុលាការកំពូល ECCC (អ.វ.ត.ក) ហ្នឹងសម្រេចសិន។ ដល់ឥឡូវតុលាការកំពូលហ្នឹងមិនទាន់ឮសូរប្រកាសជាផ្លូវការ ហើយសាធារណជន ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីឱ្យលោកបានដឹងផង ហើយថ្ងៃនេះជាថ្ងៃអាទិត្យទៀត ដោះលែង អៀង ធីរិទ្ធ ជាការខកចិត្ត។ សង្ឃឹមថា ស្ដាប់ការពន្យល់ច្បាស់លាស់អំពីហេតុផលយ៉ាងម៉េចខ្លះ ទើបតុលាការកំពូលទាត់ចោលបណ្ដឹងព្រះរាជអាជ្ញានោះ។ ខាងដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ក៏គាត់ខកចិត្ត គាត់លែងចង់មានជំនឿ»។
រីឯដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីក្នុងសំណុំរឿង ០០២ ឈ្មោះ ឥន្ទ វុទ្ធី ថ្លែងថា លោកអស់សង្ឃឹមចំពោះបញ្ហា ដែលសាលាក្ដីខ្មែរក្រហមដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ឱ្យនៅក្រៅឃុំ។ លោកបន្តថា ការចូលរួមរបស់លោករហូតមកដល់ពេលនេះ គឺលោកចង់ដឹងការពិតថា នរណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងរឿងកាប់សម្លាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជាក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ហើយជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ជាអ្នកដឹកនាំជាន់ខ្ពស់មួយរូបរបស់ខ្មែរក្រហម។
លោក ឥន្ទ វុទ្ធី៖ «ដោះអ៊ីចឹងទៅ យើងអស់សង្ឃឹមមែនទែន។ គេអត់ទាន់ស៊ើបអង្កេតថា គាត់ហ្នឹងពាក់ព័ន្ធអ្វីខ្លះនៅឡើយទេ។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គាត់ហ្នឹងនៅក្នុងលំដាប់មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់។ ដូច្នេះគាត់ហ្នឹងជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ។ ខ្ញុំមិនហាមឃាត់ទេរឿងព្យាបាល ក៏ប៉ុន្តែកុំឱ្យមានពាក្យដោះលែង។ គាត់ចង់ទៅព្យាបាលនៅពេទ្យណាក៏បាន កន្លែងណាក៏បាន កុំឱ្យតែពាក្យដោះលែងប៉ុណ្ណឹង។ អាហ្នឹងហើយដែលធ្វើអ្នកចូលរួម អ្នកឈឺចាប់ខ្លោចផ្សា ងាប់បងងាប់ប្អូនអត់អស់ចិត្ត។ អ៊ីចឹងតុលាការ ដែលខំធ្វើរាល់ថ្ងៃនេះវាអត់ប្រយោជន៍ វាអត់ព្យាបាលរបួសផ្លូវចិត្តអីបានទេ។ វាធ្វើបង្ហាញអាអ្នកក្រោយទៀត ធ្វើតាមទៀត នេះជាទស្សនៈរបស់ខ្ញុំរងគ្រោះនៅសម័យហ្នុងបាទ!»។
លោកថា ការដោះលែងនេះ គឺជះឥទ្ធិពលខ្លាំងដល់សង្គមកម្ពុជា។
កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកញ្ញា សាលាដំបូងបានសម្រេចដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ ដោយបញ្ជាក់ហេតុផលថា ដោយសារតែជំងឺវង្វេងវង្វាន់ និងបាត់ការចងចាំរបស់ជនជាប់ចោទ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ មិនអាចចូលរួមតតាំងក្ដីក្នុងសវនាការបាន និងមិនមានសញ្ញាណាមួយប្រសើរឡើងវិញបាន។ ហេតុផលនេះ គឺផ្អែកតាមសក្ខីកម្មរបស់អ្នកជំនាញផ្នែកពេទ្យចិត្តសាស្ត្រ ពេទ្យវិកលចរិត និងពេទ្យផ្នែកជំងឺមនុស្សចាស់ ចាត់តាំងដោយសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម ដែលបញ្ជាក់ក្នុងសវនាការ កាលពីថ្ងៃទី ៣០ និង ៣១ សីហា។
សេចក្ដីសម្រេចដោះលែងរបស់សាលាដំបូង ត្រូវបានជំទាស់ដោយភាគីសហព្រះរាជអាជ្ញា ហើយប្ដឹងសាទុក្ខទៅតុលាការកំពូល ដោយបានស្នើសុំដាក់លក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ៦ ចំណុច។
លក្ខខណ្ឌទាំងនោះ គឺត្រូវស្នាក់ក្នុងលំនៅឋានជាក់លាក់មួយ ដែលសហមេធាវីការពារក្ដីរបស់គាត់ ត្រូវប្រាប់អំពីអាសយដ្ឋាន ឬត្រូវបង្ហាញខ្លួនមួយសប្ដាហ៍ម្ដង ដើម្បីឱ្យអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ឬក៏មន្ត្រីផ្លូវការ ដែលចាត់តាំងដោយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ត្រូវពិនិត្យពីសុវត្ថិភាព ហើយឱ្យគាត់ប្រគល់លិខិតឆ្លងដែន និងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណរបស់គាត់ ហើយមិនត្រូវទាក់ទងនឹងភាគីផ្សេងៗ ដែលទាក់ទងជាមួយនឹងសំណុំរឿង ជាពិសេស គឺជាមួយនឹងសាក្សី ជាមួយនឹងអ្នកជំនាញដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី លើកលែងតែស្វាមីរបស់គាត់ គឺលោក អៀង សារី និងទី ៦ នោះ គឺត្រូវឋិតនៅក្រោមការត្រូវពិនិត្យវេជ្ជសាស្ត្រ ដោយអ្នកអនុវត្តផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ដែលអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានចាត់តាំង ៦ ខែម្ដង។
សហព្រះរាជអាជ្ញា បានលើកឡើងថា លក្ខខណ្ឌសម្រាប់ដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ មិនត្រឹមតែគិតអំពីសិទ្ធិរបស់ជនជាប់ចោទទេ គឺត្រូវពិចារណាដែរ អំពីសិទ្ធិរបស់ជនរងគ្រោះ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី សហព្រះរាជអាជ្ញា និងសហគមន៍អន្តរជាតិ រួមនឹងកត្តាផ្សះផ្សាជាតិ ស្ថិរភាព យុត្តិធម៌ សុវត្ថិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។
សហព្រះរាជអាជ្ញា ក៏ស្នើសុំឱ្យសាលាដំបូងផ្អាកការដោះលែង ជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ រហូតទាល់តែអង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលសម្រេចលើបណ្ដឹងសាទុក្ខនេះសិន។ ស្របតាមវិធានផ្ទៃក្នុង តុលាការកំពូលពេល ២ ថ្ងៃ ឬ ៤៨ ម៉ោង សម្រាប់ពិនិត្យបណ្ដឹងសាទុក្ខ និងរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃសម្រាប់ធ្វើសេចក្ដីសម្រេចជាចុងក្រោយ។ ដូច្នេះ ការដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីរិទ្ធ គឺត្រូវបានធ្វើឡើងដោយតុលាការកំពូល បន្ទាប់ពីរយៈពេល ៤៨ ម៉ោង តាមវិធានផ្ទៃក្នុង នៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា។
ទាក់ទងនឹងការដោះលែងជនជាប់ចោទ អៀង ធីវិទ្ធ នេះដែរ ទោះបីជាមានជនរងគ្រោះនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមួយចំនួន បានជំទាស់ទៅនឹងការសម្រេចដោះលែងនេះក្ដី ប៉ុន្តែអ្នកឃ្លាំមើលសវនាការខ្មែរក្រហមបានចាត់ទុកថា ការដោះលែងអ្នកស្រី អៀង ធីរិទ្ធ ជារឿងមួយត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ និងជាគំរូដល់តុលាការកម្ពុជា ក្នុងការដោះលែងជនជាប់ចោទដែលមិនមានកាយសម្បទាមិនគ្រប់គ្រាន់ឲ្យមានសេរីភាពវិញនោះ។
សូមស្ដាប់បទសម្ភាសន៍រវាងលោក ទីន ហ្សាការីយ៉ា ជាមួយលោក ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍ មន្ត្រីកម្មវិធីនៃគម្រោងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ដែលឃ្លាំមើលសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម ជុំវិញបញ្ហានេះ៖
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។