ក្រុមមន្ត្រីមន្ទីរដែនដីនគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ខែត្រកំពង់ចាម បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៧ តុលា ថា ពួកគាត់ជិត ១០០នាក់ មិនទាន់ទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភនៃគម្រោងគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលដីធ្លី ហៅថា (Land Management Administration Project=Lmap) គ្រប់ចំនួននៅឡើយ គិតតាំងពីឆ្នាំ២០១០មក។
មន្ត្រីនៃមន្ទីរដែនដីនគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ មួយរូប សុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានរៀបរាប់ថា ប្រាក់ឧបត្ថម្ភអំពីការចុះវាស់វែងដីធ្លីជូនប្រជាពលរដ្ឋនៃគម្រោង អិលម៉ែប គេបើកឲ្យពួកគាត់ចំនួន ៦០% នៅពេលពួកគាត់ចុះវាស់វែង អ្នកខ្លះទទួលបាន ១៥០ដុល្លារ អ្នកខ្លះទៀតបាន ២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ អាស្រ័យលើការវាស់បានចំនួនដីច្រើន ឬតិច។
ដោយឡែកនៅសល់ថវិកាប្រមាណ ៤០% ទៀត រដ្ឋាភិបាលថា នឹងផ្ដល់ជូននៅក្រោយពេលវាស់វែង និងចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិជូនប្រជាពលរដ្ឋរួចរាល់។ ប៉ុន្តែពួកគាត់បានវាស់វែងបញ្ចប់ និងផ្ដល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិជូនប្រជាពលរដ្ឋបានចំនួនពីរស្រុករួចរាល់ហើយ គិតតាំងពីឆ្នាំ២០១០ មក រដ្ឋាភិបាលមិនផ្ដល់ប្រាក់ចំនួន ៤០% គិតជាមធ្យមក្នុងមនុស្សម្នាក់ចន្លោះពី ២ពាន់ ទៅ ៣ពាន់ដុល្លារ៖ «មន្ត្រីមានការខ្វះខាត យើងពឹងលើប្រាក់ខែសុទ្ធ។ ក្របើកអ៊ីចឹងយើងមានអីដោះស្រាយប្រចាំថ្ងៃ ពីមុនគេចុះកាសែតសន្យាថា បើកឲ្យតាំងពីកន្លះខែមុនម្ល៉េះ តែគេសន្យាតែមាត់ ឥឡូវអត់ឃើញបើកសោះ»។
គម្រោងគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលដីធ្លី អិលម៉ែប ជាគម្រោងមួយដែលធនាគារពិភពលោក (World Bank) ជាអ្នកផ្ដល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភពីលើប្រាក់ខែប្រចាំខែរបស់មន្ត្រីសុរិយោដីខែត្រ នៅពេលពួកគេចុះបេសកកម្មវាស់វែងដីធ្វើប្លង់កម្មសិទ្ធិជូនប្រជាពលរដ្ឋ តាំងពីឆ្នាំ២០០៣ មក។ ប៉ុន្តែធនាគារពិភពលោកផ្ដល់ជូនប្រាក់ឧបត្ថម្ភនេះបានគ្រប់ចំនួនដល់ឆ្នាំ២០០៩។ គិតពីឆ្នាំ២០១០ ដល់ឆ្នាំ២០១២ នេះ ក្រោយពេលធនាគារពិភពលោកឈប់ជួយ រដ្ឋាភិបាលជាអ្នករ៉ាប់រងផ្ដល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភជូនមន្ត្រីសុរិយោដីនៃគម្រោង អិលម៉ែប ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបានប្ដូរឈ្មោះគម្រោងនេះថា ជាគម្រោង កម្មវិធីអនុវិស័យរដ្ឋបាលដីធ្លី តែរហូតមកដល់ពេលនេះពួកគាត់មិនទាន់ទទួលប្រាក់ឧបត្ថម្ភនោះពីរដ្ឋាភិបាលនៅឡើយ។
ន្រ្តីមួយរូបទៀតបានឲ្យដឹងថា ក្រៅពីប្រាក់ឧបត្ថម្ភនៃគម្រោង អិលម៉ែប ដែលពួកគាត់មិនទាន់បើកបាននៅសល់ប្រមាណ ៤០% ទៀតនោះ គឺប្រាក់ឧបត្ថម្ភថ្លៃស្នាក់នៅដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ជូននៅអំឡុងពេលពួកគាត់សហការជាមួយក្រុមនិស្សិតចុះវាស់វែងដីជូនប្រជាពលរដ្ឋតំាងពីខែកក្កដា មកនោះ គឺពួកគាត់ទទួលបានតែខែដំបូងទេ គឺចំនួន ៧៥ដុល្លារ នៅសល់ខែសីហា និងខែកញ្ញា មិនទាន់ទទួលបាននៅឡើយ។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ ប្រធានមន្ទីរដែនដីនគររូបនីយកម្ម និងសំណង់ ខែត្រកំពង់ចាម លោក ឌី កាលីនី បានឲ្យដឹងថា លោកបានធ្វើរបាយការណ៍ជូនទៅថ្នាក់លើរួចហើយ អំពីការបើកប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែម ៤០% ទៀត នៃគម្រោង អិលម៉ែប នោះ។ រីឯប្រាក់ឧបត្ថម្ភថ្លៃស្នាក់នៅចំនួន ៧៥ដុល្លារក្នុងមួយខែ ពេលចុះវាស់វែងដីជាមួយក្រុមនិស្សិតនោះ ការយឺតយ៉ាវដោយសារតែបញ្ហាបច្ចេកទេស។
ទោះយ៉ាងណា លោកបញ្ជាក់ថា គេនឹងបើកជូនក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ៖ «អាទិត្យមុនខ្ញុំបានតេសួរនៅភ្នំពេញ តែភ្នំពេញ គេប្រាប់ថា ប្រាក់ខែ ឬប្រាក់ឧបត្ថម្ភហ្នឹង គេថា យ៉ាងហោចណាស់ក៏បើកបានមុនប្រជុំដែរ»។
ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី ប្រធានលេខាធិការដ្ឋានពិសេសនៃសិទ្ធិលំនៅឋាន លោក សៀ ភារម្យ ធ្លាប់បានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលថា ដើម្បីឲ្យគម្រោងវាស់វែងដីធ្លីជូនប្រជាពលរដ្ឋមានប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះមន្ត្រីសុរិយោដីដែលមានស្រាប់ ពិសេសការផ្ដល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភជូនពួកគាត់៖ «បើសិនជាយើងទុកឲ្យគាត់មានប្រាក់ខែតិចតួចអ៊ីចឹង ទោះបីជាខំប្រឹងអូសគាត់យ៉ាងម៉េចក៏អត់រួចទេ បើគាត់គ្មានលទ្ធភាព»។
ខែត្រកំពង់ចាម មានចំនួន ១៧ស្រុក ប៉ុន្តែគម្រោងវាស់វែងដីធ្លី អិលម៉ែប បានចាប់ផ្ដើមវាស់វែងដីធ្លីចំនួន ៥ស្រុកមុន ក្នុងចំណោម ១៧ស្រុក។ គិតពីឆ្នាំ២០០៣ មកដល់ពេលនេះ មន្ត្រីសុរិយោដីខែត្រចុះវាស់ដីធ្លី និងផ្ដល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិជូនប្រជាពលរដ្ឋបានចំនួនពីរស្រុក គឺស្រុកបាធាយ និងស្រុកព្រៃឈរ មានសរុប ៣សែន ៥ម៉ឺនក្បាលដី។ បច្ចុប្បន្នគម្រោងនេះនៅបន្តវាស់វែងដីធ្លីជួនប្រជាពលរដ្ឋចំនួនបីស្រុកទៀត នៅស្រុកជើងព្រៃ អូររាំងឪ និងស្រុកកំពង់សៀម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។