ក្នុងនោះ បានផ្ដោតទៅលើសិទ្ធិលំនៅឋាន ដីធ្លី សេរីភាពបញ្ចេញមតិ សាលាក្ដី ពិសេសកាត់ទោសអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងជាពិសេសលោកបានផ្ដល់អនុសាសន៍ច្រើនទៅលើតួនាទីនៃស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធដល់ការបោះឆ្នោត។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី ជំរុញឲ្យកម្ពុជាកែទម្រង់ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតជាបន្ទាន់ នៅមុនពេលការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខ។
សេចក្ដីអំពាវនាវរបស់លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី នេះ បានដាក់បញ្ចូលរួចហើយទៅក្នុងរបាយការណ៍ដែលលោកនឹងដាក់ជូនមហាសន្និបាតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២។
ចំណុចដែលលោកចង់អោយមានការផ្លាស់ប្ដូរទាំងនោះ រួមមានការកែប្រែបទដ្ឋានច្បាប់មួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ដើម្បីឲ្យស្ថាប័ននេះឯករាជ្យ និងមានស្វ័យភាព។ ក្នុងនោះ ការជ្រើសរើសតែងតាំងប្រធាន និងសមាជិក គ.ជ.ប ត្រូវជាតួនាទីរបស់រដ្ឋសភា ហើយអ្នកទាំងនោះគឺជាមន្ត្រីដែលចូលនិវត្តន៍។ មន្ត្រីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់នៃ គ.ជ.ប ត្រូវរៀបចំតាមគោលការណ៍តុល្យភាពទៅតាមគណបក្សដែលមានអាសនៈក្នុងសភា។
លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី បានស្នើអោយបង្កើតប្រព័ន្ធការងារថ្មីមួយចំនួន ដែលធានាសិទ្ធិបោះឆ្នោតរបស់ពលរដ្ឋ មានដូចជាក្រុមការងារដោះស្រាយជម្លោះទាក់ទងការបោះឆ្នោត គណៈកម្មការតាមដានភាពយុត្តិធម៌ និងស្មើភាពគ្នាក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ក្នុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោត សម្រាប់គណបក្សនយោបាយធំៗ និងក្រុមការងារ ធានាការចុះបញ្ជីអ្នកបោះឆ្នោតដែលគ្មានការរើសអើង ធានាអោយអ្នកដែលផ្លាស់ទីលំនៅ អ្នកត្រូវបណ្ដេញចេញពីលំនៅឋាន និងពលរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងបំពេញការងារនៅក្រៅប្រទេស។
ក្នុងនោះដែរ ចំណុចចុងក្រោយនៃសំណើរបស់លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី គឺត្រូវពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូបត្រូវបានធានាថា បានចូលរួមពេញលេញក្នុងការដឹកនាំ និងគ្រប់ដំណាក់កាលនៃការបោះឆ្នោត ដែលជាចំណុចស្នូលនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បើទោះជាអ្នកនោះមានទស្សនៈនយោបាយផ្ទុយពីបក្សដឹកនាំ ក្នុងនោះលោកបានរំលឹកថា គេត្រូវរកមធ្យោបាយសម្របសម្រួលផ្នែកនយោបាយ ធ្វើយ៉ាងណាអោយប្រធានគណបក្សប្រឆាំង គឺលោក សម រង្ស៊ី ដែលមានទោសដោយសារនយោបាយនោះ បានវិលមកប្រឡូកក្នុងនយោបាយនៅកម្ពុជា ក្នុងឋានៈជាអ្នកដឹកនាំបក្សប្រឆាំងឡើងវិញ។
ចំពោះសំណើទាំងនេះ អគ្គលេខាធិការ គ.ជ.ប លោក ទេព នីថា មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២៨ ខែសីហា នេះថា របាយការណ៍របស់លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី គឺហាក់ដូចជាលោកបានស្ដាប់តែបក្សប្រឆាំង និងក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន គឺមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការងាររបស់ គ.ជ.ប បច្ចុប្បន្ននេះឡើយ។ លោក ទេព នីថា អះអាងថា រាល់ការស្នើរបស់លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី គឺ គ.ជ.ប បានបំពេញរួចរាល់ហើយ គឺបូករួមទាំងឯករាជ្យភាព ស្វ័យភាព និងការធានាសិទ្ធិអ្នកបោះឆ្នោតជាដើម។ បើទោះជាយ៉ាងណា លោក ទេព នីថា ពុំបានចាត់ទុកអវត្តមានប្រធានគណបក្សប្រឆាំងនោះ គឺធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការបោះឆ្នោត ឬដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាឡើយ៖ «ចំពោះថាការបោះឆ្នោតត្រូវតែមានប្រធានគណបក្សប្រឆាំង ឬអ្នកមានបញ្ហាបានចូលរួម ខ្ញុំគិតថាមិនមែនសមត្ថកិច្ចរបស់ គ.ជ.ប ទេ។ ហើយប្រជាធិបតេយ្យ ឬការបោះឆ្នោតនៅប្រទេសមួយ មិនអាស្រ័យលើមនុស្សម្នាក់ទេ អាស្រ័យលើច្បាប់ លើអ្នកចូលរួមទាំងអស់»។
នាយកប្រតិបត្តិគណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ខុមហ្វ្រែល (Comfrel) លោក គុល បញ្ញា មានប្រសាសន៍ថា សំណើរបស់លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី គឺជាចំណុចសំខាន់ និងចាំបាច់ដែល គ.ជ.ប ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរ។ ហើយអ្វីដែលចាំបាច់ និងត្រូវផ្លាស់ប្ដូរបន្ទាន់នៅមុនការបោះឆ្នោតជាតិនោះ គឺការធានាសិទ្ធិពេញលេញសម្រាប់អ្នកបោះឆ្នោត៖ «អំពីការធានាសិទ្ធិបោះឆ្នោតតាមរយៈការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោត ឃើញនៅមានបញ្ហា ដែលគណបក្សនីមួយៗគេតវ៉ាអោយ គ.ជ.ប ហ្នឹងផ្លាស់ប្ដូររឿងហ្នឹង ប៉ុន្តែ គ.ជ.ប អត់បានគិតរឿងហ្នឹង នៅពេលចន្លោះការបោះឆ្នោតហ្នឹង ដែលត្រូវការកែលំអប្រព័ន្ធចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត តែ គ.ជ.ប អត់បានធ្វើផងហ្នឹង»។
កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតជាតិ ឬការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រចំនួន៤លើកមកហើយ។ ក្រៅតែពីការបោះឆ្នោតដែលរៀបចំដោយអាជ្ញាធរបណ្ដោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC) កាលពីឆ្នាំ១៩៩៣ ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ដែលរៀបចំដោយ គ.ជ.ប តែងតែរងការរិះគន់ពីសំណាក់គណបក្សប្រឆាំង និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតថា ពុំបានធានាអោយមានការប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាព និងមានយុត្តិធម៌ រវាងគណបក្សកាន់អំណាច គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សប្រឆាំងឡើយ។ ការនោះ បានជំរុញអោយគណបក្សកាន់អំណាចនៅតែជាគណបក្សឈ្នះឆ្នោតនៅគ្រប់អាណត្តិ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។