សង្គម​ស៊ីវិល៖ បញ្ហា​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​កំពុង​ក្លាយ​ជា​វិបត្តិ​ធ្ងន់ធ្ងរ

2009-11-07

គណៈកម្មការ​ប្រព្រឹត្តិកម្ម​នៃ​អង្គការ​និង​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា បាន​ចេញ​របាយការណ៍​ពិស្តារ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០០៩​នេះ​វាយ​តម្លៃ​ថា ស្ថានការណ៍​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​២០០៨​និង​២០០៩​នេះ​កំពុង​ក្លាយ​ជា​វិបត្តិ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ឬ​បញ្ហា​រ៉ាំរ៉ៃ​ដែល​ត្រូវការ​ជា​ចាំបាច់​នូវ​វិធានការ​ដោះស្រាយ​ប្រសិទ្ធិភាព​និង​ម៉ឺងម៉ាត់​ពី​រដ្ឋាភិបាល។

RFA Photo/Ratha Visal

ពិធី​ដង្ហែ​ក្បួន​ទាមទារ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​ការកាប់​រាន​ព្រៃ​ឈើ​និង​ការរំលោភ​យក​ដី​ធ្លី​នៅ​ខែត្រ​រតនគិរី កាលពី​ថ្ងៃ​២៥ មិថុនា ២០០៩។

លោក អំ សំអាត ប្រធាន​ក្រុម​ស៊ើប​អង្កេត​នៃ​អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​អង្គការ​និង​សមាគម​ចំនួន​២១​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការ​ខាង​លើ​នេះ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ថា ៖ «ការ​រំលោភ​ដី​ធ្លី​នេះ​វា​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​ហើយ ហើយ​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ​មាន​រឿង​ច្រើន​ណាស់​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ការ​រំលោភ​ដី​ធ្លី​មិន​ទាន់​បាន​ដោះស្រាយ​នៅ​ឡើយ ហើយ​បញ្ហា​ថ្មី​ក៏​កំពុង​តែ​កើត​ឡើង​ទៅ​ទៀត ហើយ​អ្នក​រង​គ្រោះ​គឺ​ប្រជាពលរដ្ឋ»

មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​ម្នាក់​នៃ​ក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម​និង​សំណង់ ដែល​សុំ​មិន​ឲ្យ​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ក្រសួង​កំពុង​តែ​អនុវត្ត​កម្មវិធី​វាស់វែង​ប្លង់​ដី​ជា​កម្មសិទ្ធិ ដី​ធ្លី​ជា​ប្រព័ន្ធ ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​ដែល​បាន​កើត​មាន​ទ្បើង​កន្លង​មក។

មន្ត្រី​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា ៖ «តាម​ធម្មតា ការ​ធ្វើ​ច្បាប់​ទម្លាប់​អ៊ីចឹង​គឺ​ដើម្បី​សម្រប​សម្រួល​កុំ​ឲ្យ​មាន​ទំនាស់​រឿង​ដី​ធ្លី រឿង​ព្រំ​ដី​ហ្នឹង​ហើយ... គោល​នយោបាយ​របស់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​គឺ​ដើម្បី​ឲ្យ​បង​ប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​របស់​យើង លោក​មាន​សំបុត្រ​ស្នាម​គ្រប់គ្រាន់​ជា​ផ្លូវការ​ដើម្បី​ការពារ​កម្មសិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​របស់​គាត់​នោះ។ ពេល​ណា​ដែល​យើង​មិន​មាន​ឯកសារ​ច្បាស់លាស់ ជួនកាល​វា​មាន​ក្លែងក្លាយ ជាន់​លើ​គ្នា វា​មាន​ព្រំប្រទល់​ខុស​ត្រូវ​បន្តិច​បន្តួច បង​ប្អូន​យើង​មិន​សូវ​ចេះ​យោគយល់​គ្នា​ក៏​មាន​បញ្ហា​ដែរ»

របាយការណ៍​នោះ​បាន​លើក​ជា​សំណើ​ចំនួន​៤​ដើម្បី​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ពិចារណា​ដោះស្រាយ​ស្ថានការណ៍​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​កំពុង​តែ​ជួប​ប្រទះ​ការ​បាត់បង់​ដី​ធ្លី​និង​ការ​បាត់​បង់​មុខរបរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត មាន​ដូច​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មាន​ការ​ទុក​ចិត្ត​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​ស្វែងរក​យុត្តិធម៌, ទី​២ ត្រូវ​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ភូមិបាល​ឲ្យ​បាន​ម៉ឺងម៉ាត់, ទី​៣ តុលាការ​និង​អាជ្ញាធរ ព្រមទាំង​នគរបាល បម្រើ​និង​ការពារ​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​តួនាទី​របស់​ខ្លួន និង​ទី​៤ ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ត្រូវតែ​បាន​ទទួល​ឱកាស​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​និង​មាន​លទ្ធភាព​ក្នុង​ការ​ទទួល​ផល​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​ជាតិ។

ប្រភព​និង​របាយការណ៍​ជា​ពិស្តារ​នោះ​បាន​លើក​ទ្បើង​អំពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​គ្រួសារ​បាន​រង​គ្រោះ​បាត់​បង់​ដី​ធ្លី មាន​ដូច​ជា​ក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង ខេត្ត​កោះកុង ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង រាជធានី​ភ្នំពេញ ខេត្ត​ក្រចេះ ខេត្ត​សៀមរាប ខេត្ត​បាត់ដំបង ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ខេត្ត​ព្រះវិហារ ខេត្ត​រតនគិរី ខេត្ត​កំពង់ចាម ជាដើម ព្រម​ទាំង​ខេត្ត​មួយចំនួន​ទៀត។

គេ​បាន​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា វិបត្តិ​ជម្លោះ​ដី​ធ្លី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចាប់ផ្តើម​រីក​រាល​ដាល​និង​កាន់តែ​អាក្រក់​ទៅ​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៣​មក ដោយសារ​មូលហេតុ​នានា​មាន​ដូច​ជា ការ​ផ្តល់​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច ការ​វិនិយោគ​ដី​ធ្លី កំណើន​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ការ​មិន​ទាន់​មាន​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ដី​ធ្លី​ច្បាស់លាស់ នៅ​ស្រប​ពេល​នោះ​ដែរ យន្តការ​ដោះស្រាយ​វិបត្តិ​ដី​ធ្លី​ត្រូវ​គេ​មើល​ឃើញ​ថា មិន​សូវ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ឬ​មាន​ការ​អូស​បន្លាយ​យូរ​ពេក៕

មតិ

អ្នក​អាច​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​បំពេញ​ទម្រង់​ខាង​ក្រោម​នេះ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​អក្សរ​សុទ្ធ។. មតិ​ត្រូវ​តែ​អនុញ្ញាត​ដោយ​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​និង​មិន​បង្ហាញ​ភ្លាមៗ​នៅ​លើ​ទំព័រ​នេះ​ទេ។ សូម​អញ្ជើញ​ត្រឡប់​មក​បើក​ទំព័រ​នេះ​ម្ដង​ទៀត​ដើម្បី​មើល​ថា​តើ​មតិ​របស់​អ្នក​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​ឬ​អត់។




ឧបករណ៍រឿង

ស្តាប់សំឡេង
ថតសំឡេង
អ៊ីម៉េល​
ព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មាន
បោះពុម្ព
ចែករំលែករឿងនេះ

អត្ថបទ​ដែល​ទាក់ទង

អាជ្ញាធរ​ខែត្រ​កំពង់ធំ​ចាប់​ខ្លួន​ពលរដ្ឋ​៤​នាក់​បន្ថែម​ទៀត​ក្នុង​រឿង​ជម្លោះ​ដី

ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​នៅ​មណ្ឌលគិរី​បារម្ភ​ថា​ក្រុមហ៊ុន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​ដី​ចម្ការ​វិល​ជុំ

ពលរដ្ឋ​មាន​ជម្លោះ​ដី​នៅ​ឧត្ដរមានជ័យ​បន្ត​តវ៉ា​នៅ​ទីស្ដីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តី

ស្ថានភាព​បញ្ហា​ជម្លោះ​ដី​នៅ​ស្រុក​សន្ទុក​ខេត្ត​កំពង់ធំ

សង្គម​ស៊ីវិល​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី​ក្រុមហ៊ុន​រំលោភ​បំពាន​លើ​ជនជាតិ​ភាគ​តិច

សមត្ថកិច្ច​ខែត្រ​កំពង់ធំ​ចាប់​ខ្លួន​ពលរដ្ឋ​៣​នាក់​​ក្នុង​រឿង​ជម្លោះ​ដី

សមត្ថកិច្ច​ខែត្រ​កំពង់ធំ​បាញ់​បង្រ្កាប​ការ​តវ៉ា​របស់​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​រឿង​ជម្លោះ​ដី

អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​ហាម​ឃាត់​ខ្មែរ​ក្រោម​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ស្រែ​លើ​ដី​ដូនតា

ក្រឡា​បញ្ជី​តុលាការ​ខេត្ត​កំពង់ធំ​រង​ការ​ចោទ​ថា​គំរាម​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​រឿង​ទំនាស់​ដី

អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី​គ្រោង​កោះ​ប្រជុំ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​មិន​វិនិយោគ​ចំ​គោលដៅ