ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលមានរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំ លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ក៏មិនមានបំណងអ្វីធំ ក្រៅពីការចង់តែចេះអក្សរខ្លះដើម្បីបំពេញចិត្តគ្រួសារក្រីក្រមួយដែលគ្មានឪពុកជាពំនឹងនោះដែរ ប៉ុន្តែ ដោយសារតែឱកាសចេះតែបានផ្តល់ ជាមួយនឹងអ្នកមានសប្បុរសបន្តជួយទំនុកឧបត្ថម្ភ បំណង អ៊ឹម សុធារិទ្ធ កាន់តែពង្រីក ។
ឥឡូវនេះ លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ អតីតអ្នកភូមិល្វា ឃុំល្វា ស្រុកព្រះស្តេច ខេត្តព្រៃវែង ដែលមានអាយុជាងសាមសិបប្លាយឆ្នាំមកហើយនោះ បានសម្លឹងទៅរកការធ្វើឲ្យជឿនលឿនលើវិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈសម្រាប់កម្ពុជាទាំងមូល ។
នៅឆ្នាំ២០០៨នេះ និស្សិត អ៊ឹម សុធារិទ្ធ បានរៀនចប់ផ្នែកថ្នាក់បណ្ឌិតខាងវិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ នៅក្នុងសកលវិទ្យាល័យOhio ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកហើយ ហើយនៅឆ្នាំ២០០៩ លោកនឹងបញ្ចប់កិច្ចការទាំងអស់ក្នុងសកលវិទ្យាល័យដើម្បីទទួលបានកម្រិតជាថ្នាក់បណ្ឌិតពេញលេញ ។
លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា ៖ «ការស្រមៃរបស់ខ្ញុំទៅអនាគតបន្ទាប់ពីរៀនចប់ទៅ គឺថាខ្ញុំចង់បានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈមួយ ដែលមិនបម្រើឲ្យនយោបាយ ហើយក៏មិនទទួលឥទ្ធិពលពីពាណិជ្ជកម្ម ។ ខ្ញុំមើលឃើញប្រព័ន្ធដូចជា NPR របស់អាមេរិកហ្នឹង នៅអង់គ្លេស BBC របស់ជប៉ុន NHK ហើយនិងរបស់អាហ្រ្វិកខាងត្បូង» ។
អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ដែលបានទទួលអាហារូបករណ៍ Fulbright សហរដ្ឋអាមេរិក តាំងពីឆ្នាំ២០០៣ ហើយក្រោយមកទទួលបានអាហារូបករណ៍បន្តទៀតពីសាលាគឺជានិស្សិតខ្មែរលើកដំបូងម្នាក់ ដែលក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំ ចុងក្រោយនេះ មិនទាន់មាននិស្សិតខ្មែរណា បានរៀនយកសញ្ញាបត្រកំពូលនេះនៅឡើយទេ ។
កញ្ញា Amy Busch សញ្ជាតិអាមេរិកាំង ក្នុងសកលវិទ្យាល័យ Ohio ដែលជិតស្និទ្ធនឹង អ៊ឹម សុធារិទ្ធ បានប្រាប់វិទ្យុ អាស៊ីសេរី ថា និស្សិតខ្មែររូបនេះ ហាក់ដូចជាមានឋាមពលសិក្សាពីកំណើត ហើយជានិស្សិតវ័យឆ្លាតម្នាក់ក្នុងចំណោមនិស្សិតបរទេសនានា ដែលនាងបានធ្លាប់ស្គាល់ ។
កញ្ញា Amy Busch រៀបរាប់ដូច្នេះថា ៖ «ខ្ញុំបានស្គាល់ អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ប្រមាណជាងមួយឆ្នាំមកហើយ គាត់ជាបុគ្គលម្នាក់ដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ ។ នៅពេលដែលគាត់បាននិយាយអំពីការសិក្សានិងប្រវត្តិរបស់គាត់ និងទីកន្លែងដែលគាត់បាននៅសឹងតែគ្មានអ្វីសោះនោះ បានធ្វើឲ្យយើងចាប់អារម្មណ៍ ។ គាត់គឺជាមនុស្សឧស្សាហ៍ ចូលចិត្តសិក្សា ហើយបង្ហាញពីគំនិតចង់ធ្វើឲ្យកម្ពុជារីកចម្រើនជានិច្ច ។ ខ្ញុំគិតថាគាត់នឹងអាចជាអ្នកដឹកនាំមួយដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជាបាន» ។
អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ដែលទទួលបន្ទុកផ្នែកមហាវិទ្យាល័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងសារគមនាគមន៍របស់សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានមានប្រសាសន៍ថា បំណងរបស់លោក គឺក្រោយការបញ្ចប់ការសិក្សា លោកនឹងចង់យកវិជ្ជាដែលបានក្រេបជញ្ជក់ទាំងប៉ុន្មានពីសកលវិទ្យាល័យសហរដ្ឋអាមេរិកនេះ ដើម្បីជួយជាប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាដែលវិស័យសារព័ត៌មាននៅមិនទាន់រឹងមាំនៅឡើយ ។
កម្ពុជា នាបច្ចុប្បន្ន ចំនួនអ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរមានច្រើនពាន់នាក់ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនស្ថានីយទូរទស្សន៍ចំនួន ១១ស្ថានីយ វិទ្យុអេហ្វ.អឹម. ចំនួន៥២ ស្ថានីយ ផ្សាយអេអឹម ចំនួន ២ និងអង្គភាពកាសែតសរសេរចំនួនជាង ១០០ ។
អ្នកកាសែតជើងចាស់ម្នាក់ដែលបច្ចុប្បន្នជានាយកក្លឹបអ្នកកាសែតកម្ពុជា លោក ប៉ែន សមិទ្ធិ បានមានប្រសាសន៍ថា ទោះបីជាវិស័យព័ត៌មានត្រូវគេឃើញកម្រិតបរិមាណរបស់វាមានសន្ទុះដើរ ទៅមុខនោះមែន ប៉ុន្តែ គុណភាពដែលកម្ពុជាចង់បានឲ្យស្មើនឹងកម្រិតអន្តរជាតិនោះ នៅមិនទាន់ឈានដល់នៅឡើយទេ ។
លោក ប៉ែន សមិទ្ធិ ដែលប្រកបអាជីពជាអ្នកកាសែតតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ នោះមក បានថ្លែងយ៉ាងនេះថា ៖ «យើងខ្វះការវិនិយោគ ។ ការវិនិយោគហ្នឹងគឺទៅលើការងារសំខាន់ពីរ ទីមួយគឺទៅលើបច្ចេកវិទ្យា ហើយទីពីរទៅលើធនធានមនុស្ស ដែលយើងត្រូវការថែមទៀតទៅលើបច្ចេកវិទ្យាគឺមកទល់ពេលហ្នឹងគឺអង្គភាពកាសែតមួយៗនៅមានបញ្ហាច្រើនចំពោះបច្ចេកវិទ្យាហ្នឹង ដែលចាំបាច់គេហៅថាកែលម្អឡើងវិញបានអាចដើរទាន់នឹងប្រទេសជិតខាង ក៏ដូចជាពិភពលោក ។ ចំណែកធនធានមនុស្សវាចេះតែមានការបណ្ដុះបណ្ដាលបន្តបន្ទាប់មែន ប៉ុន្តែធនធានមនុស្សមែនទែនធ្វើកាសែតគឺមានការលំបាក» ។
លោក ប៉ែន សមិទ្ធិ បានសម្តែងការត្រេកអរចំពោះកម្ពុជាដែលមាននិស្សិតខ្មែរ បានរៀនថ្នាក់បណ្ឌិត ខាងវិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ ហើយគ្រោងយកវិជ្ជានោះ មកជួយបម្រើការងារក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញ ។
សេរីភាពលើវិស័យសារព័ត៌មានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវសាធារណមតិ បានរិះគន់ថា នៅមិនទាន់មានលក្ខណៈសេរី ហើយជារឿយៗ អ្នកសរសេរព័ត៌មាន តែងតែត្អូញត្អែរអំពីករណីគំរាម ឬការប្តឹងផ្តល់ទៅតុលាការ ។
កាលពីឆ្នាំ២០០៧ កន្លងទៅ យ៉ាងហោចណាស់ ក៏មានអ្នកកាសែត ៧នាក់ដែរ ដែលបានប្រឈមមុខនឹងការកាត់ទោសដោយតុលាការ ។
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨នេះ ករណីគំរាមដល់អ្នកកាសែតខ្លះ បានកើតឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ។
និស្សិត អ៊ឹម សុធារិទ្ធ បានថ្លែងថា លោកបានកត់សម្គាល់ឃើញមានចំណុច ២ ដាច់ដោយឡែកទាក់ទងនឹងអំពើដែលនាំឲ្យមានការប្រើសកម្មភាពហិង្សា ដល់អ្នកសរសេរសារព័ត៌មាន ។ ទីមួយ គឺលក្ខណៈសរសេរមិនបានប្រព្រឹត្ត តាមបទដ្ឋាន ឬស្តង់ដាដ៏ត្រឹមត្រូវ ដូចអ្នកកាសែតអន្តរជាតិដទៃធ្លាប់បានធ្វើ និងទី២ គឺការសរសេរបានប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ឈ្មួញឬបុគ្គល ដែលអាងអំណាច ។ លោកថា គេគួរតែពង្រឹងច្បាប់ដើម្បីដាក់ទោសដល់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សានោះ ។
លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ បានបន្ថែមថា បើការស្រមៃរបស់លោកក្នុងគម្រោងចង់ស្ថាបនាលើវិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈសម្រាប់កម្ពុជាទាំងមូល នឹងក្លាយជាការពិត លោកជឿថា នឹងអាចជាមធ្យោបាយកាត់បន្ថយភាពហិង្សាទៅលើអ្នកកាសែត ក៏ដូចជាការជួយរដ្ឋាភិបាលលើវិស័យប្រជាធិបតេយ្យ និងក៏ជួយបំបាត់ភាពសង្ស័យដែលចេះតែចោទថា វិស័យព័ត៌មានកម្ពុជាពុំមានភាពឯករាជផងនោះដែរ ។
លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ បានរៀបរាប់ដូច្នេះទៀតថា ៖ «វាអាស្រ័យទៅលើឆន្ទៈនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ថាតើរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឲ្យមានប្រព័ន្ធបែបហ្នឹងអត់ ? បើសិនជារដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឲ្យមានប្រព័ន្ធបែបហ្នឹង វាអាចជួយអភិវឌ្ឍច្រើនទៅដល់ប្រទេសកម្ពុជា ជួយខាងផ្នែកការអប់រំ ការអប់រំខាងសុខភាព ខាងសិទ្ធិមនុស្ស ហើយខាងប្រជាធិបតេយ្យ ។ ប្រព័ន្ធបែបហ្នឹងវាអាចជួយឲ្យប្រជាជនខ្មែរមានឱកាសនឹងចូលរួមផ្ដល់យោបល់អំពីកិច្ចការផ្សេងៗដល់រដ្ឋាភិបាល ហើយរដ្ឋាភិបាលមានឱកាសនឹងប្រើប្រាស់ព័ត៌មានហ្នឹងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ ។ អាហ្នឹងវាគ្រាន់តែជាសុបិន្តរបស់ខ្ញុំទេ គឺថាចង់បានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈឯករាជ្យមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ បើសិនយើងអ៊ីចឹងបាន ប្រទេសកម្ពុជានឹងប្រែមុខមាត់ថ្មី ហើយឈប់មានការរិះគន់ពីមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិហើយ» ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បានមានប្រសាសន៍ថា លោកមានមោទនភាពចំពោះនិស្សិតខ្មែរ ដូចជា លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ហើយសង្ឃឹមថា និស្សិតដែលបញ្ចប់កម្មសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតនេះ នឹងបានជាប្រយោជន៍ដល់អនាគតកម្ពុជា ។
លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា ៖ «អ៊ឹម សុធារិទ្ធ គាត់អាចយកបទពិសោធន៍ច្រើន ដើម្បីឲ្យកូនខ្មែរចេះ ។ ប៉ុន្តែសង្ឃឹមថាគាត់មិនមក.....មកតែម្តងទេ ខ្ញុំជឿថាគាត់យល់ពីស្រុកខ្មែរច្រើន អ៊ីចឹងគាត់អាចអ្វីដែលគាត់បានយកមកច្នៃ ដើម្បីអនុវត្តនៅស្រុកខ្មែរបាន» ។
លោក អ៊ឹម សុធារិទ្ធ ត្រៀមនឹងទៅកម្ពុជា នៅចុងខែមេសានេះ ដើម្បីធ្វើកិច្ចស្រាវជ្រាវបំពេញនិក្ខេបបទបញ្ចប់ការសិក្សា ដែលកិច្ចការនោះបានតម្រូវឲ្យលោក ស្នើសុំគាល់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលខុទ្ទកាល័យព្រះអង្គនៅមិនទាន់បានផ្តល់ចម្លើយតបមកវិញនៅឡើយទេ ក៏គ្រោងជួបមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីតាមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានាឯទៀត ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការងារផ្នែកវិស័យផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននោះដែរ ៕