ខាងក្រោមគឺជាសេចក្ដីរាយការណ៍របស់លោក សាវ យុត អំពីសភាពការណ៍ថ្មីនៅទល់ដែនខ្មែរ-ថៃ តាមការសាកសួររបស់លោក ផាន សូផាត ៖
ផាន សូផាត ៖ នៅថ្ងៃនេះ នៅតាមតំបន់ក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារ នៅតាមខ្នងភ្នំដងរែក តើស្ថានការណ៍យោធានៅថ្ងៃនេះ ចុងក្រោយយ៉ាងម៉េចដែរ?
សាវយុត ៖ សូមជម្រាបថា ស្ថានការណ៍ចុងក្រោយនៅជិតតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារថ្ងៃនេះ គឺនៅតំបន់ជិតវាលឥន្រ្ទី នាតំបន់ភ្នំទ្រព្យនោះ នៅមានសភាពតានតឹងដែលនឹងត្រៀមប្រយុទ្ធសាជាថ្មីម្ដងទៀត បន្ទាប់ពីគេឮសំឡេងស្នូរផ្ទុះមីន នៅក្រោមដីប្រមាណជា ២គ្រាប់ នៅខាងមុខខ្សែត្រៀមរបស់កងទ័ពខ្មែរ ប្រមាណជាង ១០០ម៉ែត្រនោះ។ ហើយកងទ័ពទាំងអស់ហ្នឹង បានត្រៀមលក្ខណៈប្រយុទ្ធដោយគ្រប់ៗគ្នា បានរត់ទៅរកដើមឈើ កាំភ្លើងបានបើកសោ ហើយភ្នែកសម្លឹងត្រៀមប្រយុទ្ធជានិច្ច ព្រមជាមួយនឹងស្ថានការណ៍មួយ ដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច។
ផាន សូផាត ៖ បញ្ហានេះ តាមព័ត៌មានពីមន្រ្តីយោធាថៃ បាននិយាយថា សំឡេងផ្ទុះនោះ គឺដោយសារថា កងទ័ពថៃបានជាន់មីន ដូច្នេះខាងកងទ័ពបានដឹងដំណឹងហ្នឹងដែរ ឬទេ? ឬមួយក៏នៅតែមានការត្រៀមប្រយុទ្ធដដែល?
សាវយុត ៖ ជាការពិតណាស់ ដែលមេទាហានថៃប្រាប់ថា ជាការផ្ទុះមីន ហើយធ្វើឲ្យកងទ័ពថៃត្រូវរបួសនោះ គឺទាហានខ្មែរបានដឹង ហើយវិទ្យុទាក់ទងរបស់មេបញ្ជាការយោធាខ្មែរគ្រប់កន្លែង ក៏បានដឹងពីបញ្ហានេះដែរ ក៏ប៉ុន្តែត្រង់ថា ទាហានថៃចូលមកយ៉ាងណា ឬយ៉ាងណានោះ គេមិនទាន់ប្រាកដនៅឡើយ ប៉ុន្តែគេជឿថា ទាហានថៃនោះគឺប៉ុនប៉ងចូលមកទឹកដីខ្មែរតាមច្រកនេះ។
ផាន សូផាត ៖ បើដូច្នេះមានន័យថា មកពីមានការព្យាយាមរបស់កងទ័ពថៃ ចូលមកទឹកដីកម្ពុជាហ្នឹងហើយ បានជាត្រូវជាន់មីន អ៊ីចឹងទេ?
សាវយុត ៖ បាទ ត្រូវហើយ។ បើតាមប្រភពមន្រ្តីយោធាខ្មែរខ្លះ ដែលបានទទួលសេចក្ដីរាយការណ៍ថា ជាសម្ងាត់ហ្នឹងថា មេបញ្ជាការថៃអះអាងថា ទាហានគេដែលរងរបួសដោយសារផ្ទុះមីននេះ គឺខណៈដែលទាហានថៃហ្នឹង កំពុងតែរុករកធ្វើផ្លូវមកកាន់តំបន់នៃព្រំដែនជិតព្រលានឥន្រ្ទីហ្នឹង។ កងទាហានខ្មែរបានបង្ហើបថា ការព្យាយាមចូលមកកាន់ទឹកដីខ្មែរ តំបន់ព្រលានឥន្រ្ទីនេះ វាអាចជាគោលបំណងមួយទៀត ឆ្ពោះមកកាន់តំបន់៥មករា ដែលជាផ្លូវឡើងមកកាន់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរផង។
ផាន សូផាត ៖ ហេតុអ្វីបានជាយល់ថា កងទ័ពថៃចង់កាន់កាប់តំបន់នេះ តើវាមានលក្ខណៈសំខាន់យ៉ាងម៉េចដែរទៅ តាមកងទ័ពខ្មែរបានដឹងនោះ?
សាវយុត ៖ បើតាមមេបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់មួយរូបរបស់កងពលលេខ ៤៣ ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ ដែលខ្ញុំបានជួបជាមួយគាត់កាលពីព្រឹកមិញ គាត់បានប្រាប់យ៉ាងដូច្នេះ ដោយគាត់ថា គាត់ចាប់បានវិទ្យុទាក់ទងរបស់ថៃ ហើយប្រាប់ថា ថៃមានគម្រោងឲ្យកងទ័ពគេធ្វើម៉េចត្រូវតែចូលតំបន់នេះ ឆ្ពោះមកយកព្រលានឥន្រ្ទី ហើយឆ្ពោះមកកាន់តំបន់ ៥មករា ដើម្បីកាន់កាប់ទីនោះឲ្យបាន ហើយធ្វើយ៉ាងណា កាលណាតែកងទ័ពថៃចូលបានហើយ គឺគេមិនដកចេញវិញទេ នេះជាការអះអាងរបស់មេបញ្ជាការកងទ័ពខ្មែរ ដែលថាចាប់បានវិទ្យុទាក់ទងរបស់ថៃនោះ។
ផាន សូផាត ៖ ប៉ុន្តែនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ដជាក់ស្ដែង ដែលលោកអាចដឹងបាននោះ តើហេតុអ្វីបានជាកងទ័ពថៃហ្នឹង ចង់កាន់កាប់តំបន់ហ្នឹង ហើយបើសិនជាកាន់កាប់តំបន់ហ្នឹងបាន តើវាមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងម៉េចដែរ?
សាវយុត ៖ តាមការពិនិត្យដែលខ្ញុំនិងអ្នកកាសែតជាតិ អន្តរជាតិ ប្រហែលជា៥នាក់ ដែលបានស្នើសុំយ៉ាងទទូចចំពោះមេបញ្ជាការខ្មែរដើម្បីអនុញ្ញាតឲ្យចូលទៅពិនិត្យនៅតំបន់នោះជាក់ស្ដែង កាលពីព្រឹកមិញហ្នឹង យើងបានឃើញថា ភូមិសាស្រ្ដនៃព្រលានឥន្រ្ទី ហើយជាប់នឹងភ្នំទ្រព្យដែលជាទឹកដីខ្មែរនោះ គឺមានដងអូរ ដោយមានទឹកហូរមក ហើយអាចជ្រៀតចូលតាមជ្រលងអូរនោះ ដោយមិនមានគ្រោះថ្នាក់។ ហើយកាលណាចូលមកដល់តំបន់ហ្នឹង គឺគេបានឡើងមកដល់ ផ្លូវមួយដែលនៅចម្ងាយប្រមាណជា ៣គីឡូម៉ែត្រ ពីប្រាសាទព្រះវិហារ ខាងផ្លូវឡើងទឹកដីខ្មែរ។ ហើយបើកាន់កាប់កន្លែងហ្នឹងបាន មានន័យថា តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារនេះ ត្រូវបានបោះបង់ចោល ដោយមិនមានទាហានខ្មែរ ឬក៏មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនស្បៀង ឬក៏ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរណា អាចឡើងមកកាន់តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារបានទៀតទេ។
ផាន សូផាត ៖ អ៊ីចឹងចំណុចសំខាន់បានន័យថា ភូមិសាស្រ្ដដែលយោធាខ្មែរបាននិយាយថា កងទ័ពថៃចង់កាន់កាប់ហ្នឹង ប្រសិនបើកាន់កាប់បាន បានន័យថា ខាងភាគីខ្មែរមិនអាចធ្វើដំណើរទៅប្រាសាទព្រះវិហារបានទេ?
សាវយុត ៖ បាទ! ជាភូមិសាស្រ្ដពិតណាស់ ព្រោះបើតាមភូមិសាស្រ្ដដែលយើងបញ្ជាក់គឺឡើងពីតំបន់គ១ ដែលជាទឹកដីខ្មែរហ្នឹង គឺឆ្លងកាត់តំបន់ ៥មករា នៅចុងច្រមុះភ្នំទ្រព្យនោះឯង ទើបមានផ្លូវដែលគេធ្វើឡើងមករហូតមកដល់ប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏ប៉ុន្តែបើផ្លូវនោះត្រូវបានទាហានថៃកាន់កាប់ដោយផ្ដាច់ទៅ គឺថាមិនមានមធ្យោបាយណាដែលកងទាហានខ្មែររស់នៅលើភ្នំនេះ អាចជញ្ជូនស្បៀង អាចជញ្ជូនសម្ភារៈអីបានទៀតទេ។
ផាន សូផាត ៖ បានន័យថា តំបន់ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ដែលថា កងទ័ពខ្មែរនិយាយហ្នឹង បានន័យថា ទាក់ទងទៅនឹងផ្លូវដែលឡើងទៅប្រាសាទព្រះវិហារដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែធ្វើការជួសជុល ហើយសាងសង់ទៅលើហ្នឹងមែនទេ?
សាវយុត ៖ បាទ! ត្រឹមត្រូវហើយ គឺផ្លូវនោះឯង គឺជាកំណាត់ផ្លូវកាត់ផ្ដាច់តែម្ដង បើសិនជាថៃចូលមក ហើយផ្លូវនោះជាផ្លូវដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែត្រៀមរៀបចំធ្វើរាល់ថ្ងៃ ហើយកំពុងតែប្រឹងប្រែងចាក់បេតុងបានមួយចំហៀងទៅហើយ នៅសល់តែបេតុងមួយចំហៀងទៀតទេ គឺផ្លូវហ្នឹងមានលក្ខណៈប្រសើរ ដែលមកមិនរអិល មិនជាប់ផុង មិនស្រុតអីនោះ។
ផាន សូផាត ៖ ដូច្នេះ បានន័យថា បើតាមប្រសាសន៍លោក យុទ្ធសាស្រ្ដយោធារបស់កងទ័ពថៃ ដូចដែលការរៀបរាប់របស់កងទ័ពខ្មែរនោះ គឺថា កងទ័ពថៃចង់ដណ្ដើមយកផ្លូវ ហើយបិទច្រកធ្វើដំណើរទៅប្រាសាទព្រះវិហារ តាមទឹកដីខ្មែរតែម្ដង មែនទេ?
សាវយុត ៖ នេះជាការពិត ពីព្រោះចន្លោះតំបន់ភ្នំទ្រព្យឡើងមកព្រះវិហារ មានប្រមាណជាជាង ៣គីឡូម៉ែត្រ ហើយចុះទៅខាងក្រោមនោះ គឺទៅដល់តំបន់ គ១ គឺប្រហែលជា ៣គីឡូម៉ែត្រទៀត ដូច្នេះ ផ្លូវហ្នឹងវាត្រូវឆ្លងកាត់គ្នាពីប្រាសាទព្រះវិហារ ចុះទៅតំបន់ គ១ ដែលជាទឹកដីខ្មែរ។
ផាន សូផាត ៖ តើតំបន់នេះនៅភាគខាងណានៃប្រាសាទព្រះវិហារនោះ?
សាវយុត ៖ តំបន់នេះ បើតាមភូមិសាស្រ្ដ យើងមើលទៅ គឺស្ថិតនៅជ្រុងខាងជើង ភាគខាងលិចនៃតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ចម្ងាយប្រមាណជា ៣គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។
ផាន សូផាត ៖ ប៉ុន្តែតាមភូមិសាស្រ្ដខាងភាគីខ្មែរអាចធ្វើដំណើរទៅប្រាសាទព្រះវិហារបាន ដោយតាមច្រកពីរ ដូច្នេះតើភូមិសាស្រ្ដនេះ អាចបិទច្រកតែម្ខាង ឬអាចទាំងពីរ?
សាវយុត ៖ បើយើងសង្កេតមើលគឺថា ច្រកមួយដែលសំខាន់បំផុតហ្នឹង គឺជាច្រកភ្នំទ្រព្យ ដែលយើងឡើងមកកាត់រាល់ថ្ងៃហ្នឹងហើយ ក៏ប៉ុន្តែច្រកមួយទៀត ដែលជាច្រកដែលអាចចុះបានដែរ ទាស់តែមានសភាពចោទណាស់ ហើយទាល់តែធ្វើជាកាំជណ្ដើរឈើ ឬក៏មានខ្សែពួរអី មិនមែនចុះងាយស្រួលទេ ទាល់តែកងទាហានអីបានចុះស្រួល ប៉ុន្តែផ្លូវដែលងាយស្រួលនោះ គឺជាផ្លូវមួយដែលឡើងពីតំបន់ គ១ ឆ្ពោះមកកាត់ភ្នំទ្រព្យ បានឡើងមកដល់ប្រាសាទព្រះវិហារហ្នឹងហើយ។ នេះហើយគឺជាមូលហេតុដែលមន្រ្តីយោធាជាច្រើនបានគិតដល់ថា ប្រសិនបើថៃយកបានច្រកនេះ ថៃរំពឹងថា ជាផ្លូវមួយដ៏ប្រសើរដែលអាចកាត់ផ្ដាច់មធ្យោបាយខ្លះៗរបស់កងទ័ពខ្មែរ ក្នុងការជញ្ជូនស្បៀង ជញ្ជូនកងទ័ព ឬក៏ការចេញចូលអីផ្សេងៗនោះ៕