ការចូលរួមរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងសង្គមខ្មែរ
H092012SR
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសកម្ពុជាបានកំណត់ថា ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ និងមានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្ទើរ ៩០% គឺជាអ្នកគោរពប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនាច្រើនជំនាន់កន្លងទៅនិងនាបច្ចុប្បន្ននេះ។
ជាទូទៅ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរភាគច្រើន គោរពប្រតិបត្តិព្រះសង្ឃតំណាងឲ្យព្រះពុទ្ធសាសនា តាមជំនឿ និងទំនៀមទម្លាប់តៗគ្នាពីដូនតាមក។ ប្រជាពលរដ្ឋអ្នកមានជំនឿលើព្រះពុទ្ធសាសនាចាត់ទុកព្រះសង្ឃជាទីពឹង នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ត្រូវការព្រះសង្ឃចូលរួមបុណ្យប្រពៃណីមាន បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ មាឃបូជា ពិសាខបូជា បុណ្យសពក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិ ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានស្លាប់ ពេលរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ បុណ្យជាតិដូចជា បុណ្យចូលឆ្នាំ បុណ្យខួបឯករាជ្យជាតិ និងពិធីបុណ្យច្រើនទៀត ដែលប្រជាពលរដ្ឋ មន្ត្រីរាជការ សង្គមស៊ីវិល អាជីវករ សិប្បករ សុទ្ធសឹងតែត្រូវការព្រះសង្ឃនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។
ដោយសារពលរដ្ឋខ្មែរមានតម្រូវការព្រះសង្ឃនៅគ្រប់ការងារសង្គមបែបនេះ មានសាធារណមតិមួយចំនួនធំបានលើកតម្កើងថា ព្រះពុទ្ធសាសនា បានរួមចំណែកធ្វើឲ្យសង្គមមានការអភិវឌ្ឍន៍ តាំងពីអតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាល និងតទៅអនាគតកាលថែមទៀត។
ព្រះភិក្ខុ សុណ្ណត្ថេរោ គង់នៅវត្តអូរចេង ក្នុងស្រុកកូនមុំ ខេត្តរតនគិរី ព្រះនាម វ៉េត សុណ្ណនី មានថេរដីកាគាំទ្រចំពោះទស្សនៈថា ព្រះពុទ្ធសាសនាមានតួនាទីសំខាន់ធ្វើឲ្យសង្គមមានការរីកចម្រើន។ព្រះអង្គបានពន្យល់ថា ក្រៅពីបានបំពេញតួនាទីជួយប្រជាពលរដ្ឋក្នុងពិធីបុណ្យប្រពៃណី និងបុណ្យនានាក្នុងសង្គមព្រះសង្ឃ ផ្អែកទៅលើទ្រឹស្ដីដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរធម៌របស់ព្រះពុទ្ធបានអប់រំមនុស្សឲ្យមានការយល់ដឹងនៅពេលបច្ចុប្បន្ន និងទៅអនាគត ហើយនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សដ៏សំខាន់។
ព្រះភិក្ខុព្រះនាម វ៉េត សុណ្ណនី៖ «ពុទ្ធសាសនាគឺផ្ដល់នូវការអភិវឌ្ឍន៍ចំពោះប្រទេសកម្ពុជាដូចជា ផ្នែកខាងអប់រំ ទៅតាមទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនា។ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ព្រះអង្គសំដែងថា ឲ្យមនុស្សចេះប្រព្រឹត្តនូវអំពើល្អ ដឹងគុណមាតាបិតា និងចេះសន្ដោសប្រោសប្រណីធ្វើសេចក្ដីល្អចំពោះអ្នកដទៃ ជាដើម»។
ព្រះអង្គមានថេរដីកាកត់សំគាល់ថា វិស័យព្រះពុទ្ធសាសនាមិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យមានការរីកចម្រើនផ្នែកធនធានមនុស្ស និងការយល់ដឹងនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែវត្តអារាម និងព្រះសង្ឃក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាក់ស្ដែង និងដ៏សំខាន់នៅក្នុងសង្គមខ្មែរទៀតផង ពីព្រោះវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនបានផ្ដល់ជាទីតាំងសាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលសង្គ្រោះក្មេងកំព្រា មនុស្សអនាថា គ្មានទីពឹង ហើយព្រះសង្ឃជាច្រើនបានរួមចំណែកក្នុងការងារអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនេះ។
ព្រះភិក្ខុព្រះនាម វ៉េត សុណ្ណនី៖ «ខាងអភិវឌ្ឍន៍សង្គមគឺខាងព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃចុះជួយអប់រំ ដល់កុលបុត្រនៅក្នុងសាលាទាំងបឋម ទាំងអនុវិទ្យាល័យ។ ព្រះសង្ឃក៏បានចូលរួមចំណែកក្នុងសង្គមដូចជា ការកសាងផ្លូវ កសាងសាលា ស្ពាន មន្ទីរពេទ្យជាដើម ដើម្បីជួយសម្រាលដល់ការអភិវឌ្ឍន៍រាជរដ្ឋាភិបាលហើយមានចំណុចច្រើនបន្ថែមទៀត»។
នៅក្នុងសៀវភៅទស្សនវិជ្ជា ព្រះពុទ្ធសាសនារបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យ ស សារុន ចេញផ្សាយកាលពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧៥ បានសរសេរថា ៧០% នៃពលរដ្ឋខ្មែរអ្នកគោរពប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនាមិនបានយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនានៅឡើយដូចជា និយមន័យថាអ្វីជាសាសនា? អ្វីជាពុទ្ធសាសនា? ហើយតើ ទ្រឹស្ដីព្រះពុទ្ធសាសនាដឹកនាំមនុស្សមានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិអ្វីខ្លះ? ជាដើម។
ព្រះគ្រូ សុវណ្ណ កូបរាសី អនុគុណ ស្រុកអណ្ដូងមាស ខេត្តរតនគិរី និងជាចៅអធិការវត្តសីលាសុវណ្ណគង្គា ព្រះនាម សាយ វិចិត្រ បានទទួលស្គាល់ថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរភាគច្រើនក្នុងនោះ ក៏មានព្រះសង្ឃមួយចំនួនធំ ដែលជាអ្នកគោរពប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនានៅតែមិនទាន់បានប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវតាមការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលជាសង្គមវិទូមួយដ៏ធំនៅលើពិភពលោកនេះមែន។
ព្រះអង្គមានថេរដីកាបន្តថា ការមិនបានយល់ដឹងពីទ្រឹស្ដីអប់រំរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនានេះនឹងធ្វើឲ្យមានការយល់ខុស និងធ្វើខុសហើយប្រការទាំងអស់នេះក៏មិនបានលើកស្ទួយវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា និងជំរុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងសង្គមនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញការប្រតិបត្តិវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនាដោយខ្វះការយល់ដឹងនឹងនាំឲ្យសង្គមមានបញ្ហាមិនប្រសើរមិនរីកចម្រើន។
ចៅអធិការវត្ត សាយ វិចិត្រ៖ «ជឿកាន់តាមគ្នាអញ្ចឹងទៅ គាត់មិនបានយល់ពីការអប់រំ មិនយល់ពីពុទ្ធដីការបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធធ្វើហ្នឹងចេះតែធ្វើតាមៗ គ្នា ឲ្យតែអ្នកឯងកាន់សាសនាអ្វី ខ្ញុំកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ ប៉ុន្តែអត់បានយល់នូវពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទេ។ មិនបានសិក្សាស៊ីជម្រៅផ្នែកពុទ្ធដីកា តាមគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក។ សូម្បីអ្នកខ្លះអានអក្ខរាវិរុទ្ធបាលីនៃការសម្មាទានសីល ក៏អានសឹងមិនត្រូវផង ម្ល៉ោះហើយប្រែខុសទៅការអនុវត្តរឹតតែខុសថែមទៀត»។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងធម្មការនិងសាសនាឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្ននៅទូទាំងប្រទេស មានវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាជាង ៤.០០០ វត្ត និងព្រះសង្ឃជាង ៥០.០០០ អង្គ នេះមិនរាប់វត្ត និងព្រះសង្ឃខ្មែរនៅឯបរទេសមួយចំនួនទៀតនៅឡើយ។ ក្នុងនោះដែរក៏មានបង្កើតឡើងវិញពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យចំនួន៣ ពុទ្ធិកមហាវិទ្យាល័យ អនុវិទ្យាល័យ សាលាពុទ្ធិកបឋមសិក្សា និងសាលាធម្មវិន័យស្ទើរគ្រប់ខេត្តក្រុង។
អគ្គាធិការរងនៃពុទ្ធិកសិក្សាជាតិ បណ្ឌិត ឈិន ប៊ុនលី មានថេរដីកាថា ការរីកចម្រើនឡើងវិញនូវមូលដ្ឋានសិក្សាផ្នែកពុទ្ធសាសនានេះមានសារៈសំខាន់ ដើម្បីឲ្យព្រះសង្ឃជាសមណសិស្សបានសិក្សាស្វែងយល់ត្រឹមត្រូវនៃពុទ្ធវចនៈ ដើម្បីយកមកអប់រំប្រជាពលរដ្ឋបង្កើនការយល់ដឹងបានត្រឹមត្រូវក្នុងវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា។ ព្រះអង្គមានថេរដីកាបន្តថា សង្គមមួយអាចរីកចម្រើនបានប្រសិនប្រជាពលរដ្ឋមានការយល់ដឹងត្រូវ និងធ្វើត្រូវ ជាពិសេសវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា គឺបានរួមចំណែកធំធេងក្នុងបញ្ហានេះ។
លោក ឈិន ប៊ុនលី៖ «ឥឡូវពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យហ្នឹងកំពុងតែបង្កើតថ្នាក់ក្រោយឧត្ដមទៀតបានន័យថា បើកថ្នាក់សញ្ញាប័ត្រជាន់ខ្ពស់ ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតចាប់ពីឆ្នាំ២០១២ ទៅ។ ព្រះសង្ឃកាលណាលោកមានការចេះដឹងហើយលោកនឹងពន្យល់ណែនាំទ្រឹស្ដីពុទ្ធិសាសនាបានទូលំទូលាយ និងស៊ីជម្រៅ ដល់មហាជនឲ្យបានយល់នូវពុទ្ធវចនៈហ្នឹង ការរីកចម្រើនផ្នែកចំណេះដឹង ខាងស្មារតីរីកចម្រើនផ្នែកខាងការអភិវឌ្ឍន៍វប្បធម៌របស់យើង»។
កាលពីរបបរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬហៅថា របបខ្មែរក្រហមវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនាមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងអនុញ្ញាតឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគោរពប្រតិបត្តិនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញវត្តអារាមព្រះសង្ឃ គម្ពីរធម៌ និងសាលាអប់រំទ្រឹស្ដីព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុង ហេតុនេះហើយគេសង្កេតឃើញការអភិវឌ្ឍន៍នៃសម័យខ្មែរក្រហម គឺប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅដោយគ្មានអាហារបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ គ្មានសំលៀកបំពាក់គ្រប់គ្រាន់ បង្ខំឲ្យធ្វើការងារច្រើនលើសកម្រិត ប្រជាពលរដ្ឋមានជំងឺ ផ្លូវថ្នល់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់ផ្នែកមិនមានការរីកចម្រើន និងប្រជាពលរដ្ឋជាង ១ លាននាក់ ត្រូវគេកាប់សម្លាប់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
Khmer boy
What do you think when the head of the monk is pointed by CPP? To me, monks play an important role to help educate what is true to the people. Monk must not stay still while the society is full of unjust and crime. Should monk stay away from politic? No, Monk is also a people of a Nation, thus, monk must be involved in the politic.
Oct 06, 2012 05:07 AM
KHMER
ពី USAThis topic is excellent for all KHMERS. SOPHAL, I absolutely agree your comment. I did hear and read all parties activities at WATTS. These actions are unexceptable, need to stop immediately for god.
Sep 24, 2012 09:35 AM
Vuth Lee
ពី Lowell, Massachusetts,U.S.ADear: Sophal from Phnom Penh,
The Buddha would never allow the Buddhist monks to run and climb up the tree without reasons, but when is encountered by tigers or wolves, the monk may even can kill these cruel animals if necessary, run, and climb up the tree to escape from life's threatening. In this situation, opposition party using Buddhist Temple to meet and do fund raising in order to help Cambodians free from suffering and oppression by an unmerciful(harsh or cruel) leader-Hun Sen, I think Buddha would also give his permission to opposition party's members to do so, if he(Buddha) still alive(exist). Buddha once was fought and defeated Mokalean-a killer who was threatening to take Buddha's life by his sword. Khmers! especially Sophal, Cambodia now is in an emergency situation, so the monks, ladies, girls, boys, youngs, and elderly people need to be united to bring our country back from Youn who used Hun Sen as their hunting mad dog to bite the innocent and powerless Khmers.
Sep 23, 2012 11:30 AM
MISS MALARY
ពី WASHINGTON DC, USAFirst, thanks to RFA for this perfect article, second, to SOPHAL from PP for your comment. I have been waiting this idea, expression for a very long period of time. Yes, it's so true, most of all parties, use WATTS to be their special place to collect money and do their campaign. Absolutely, they can find people at WATTS. This action is so hatefull, ugly, wrong...they do not care. Even people themselves, never realize their mistake also. Most are BUDDHISTS, no doubt about that, they do not understand very well what PREAH PUTT SASSNA is all about. What can we help our people???
Sep 23, 2012 11:27 AM
CheyVorman007
ពី AngKor Watអ្នកខ្លះរិះគន់ថាលោកសង្ឃសមយ័នេះពិបាកទុកចិត្ត ការយល់
ឃើញរបស់ខ្មុំរឿងបុគ្គលទុកអោយច្បាប់ចាត់ចែងចុះនៅពេល
ដែលគេតាមទាន់ជាន់កែងគាត់ខ្មុំសូមសសើរដោយស្មោះចំពោះ
ចំណុចសំខាន់ខ្លះៗ គឺវត្តអារាមជាកន្លែងបណ្តុះចំណេះចេះដឹង
ដល់អ្នកកក្រីក្រ ការទទួលបន្ទុកចិញ្ចឹមជនអនាថាតោកយ៉ាក
ដែលគេមិនយកភ្នែកមើល ជាពិសេសរដ្ឆាភិបាលនឹងតែម្តង។
ដូចកាលពីឆ្នាំទៅគួរអោយស្រណោះណាស់(កោះសន្តិភាព)
យាយអនាថាម្នាក់មកដេកស្លាប់ក្នុងវត្តមិនដឹងញ្ញាត្តិកូនចៅនៅ
ឯណាលោកក៏ចាត់ចែងធើ្វបុណ្យអោយទៅ គួអោយសង្វេគ...
Sep 23, 2012 11:15 AM
-
ស្ដាប់ផ្ទាល់
(ព្រឹក ៥:៣០-៦:៣០ ល្ងាច ៧:៣០-៨:៣០) - សំឡេង
ភាសា
