ជាមួយគ្នានេះមន្ត្រីថៃបានឲ្យដឹងថា គេគ្រោងនាំគណៈប្រតិភូនៃប្រទេសទាំងពីរចូលគាល់ព្រះមហាក្សត្រថៃដើម្បីសុំព្រះរាជឱវាទក្នុងករណីដែលក្រុមចរចាមិនអាចទម្លាយភាពទ័លចក្រនោះ ។
លោក មឿង សុន ប្រធានមូលនិធិទ្រទ្រង់អរិយធម៌ខ្មែរ បានផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍តាមរយៈសំណួររបស់លោក ហ៊ុយ វណ្ណៈ ជុំវិញគម្រោងជួបស្តេចថៃនេះ មានខ្លឹមសារដូចតទៅ ៖
ហ៊ុយ វណ្ណៈ ៖ ដូចលោកបានជ្រាបហើយថា ថ្ងៃនេះគណៈប្រតិភូខ្មែរយើងដែលមានរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស ហោ ណាំហុង និងមន្រ្តីកិច្ចការព្រំដែន ព្រមទាំងយោធាខ្មែរផង គឺថាបានជួបគ្នាជាមួយនឹងសមភាគីថៃ នៅឯទីក្រុងហួហ៊ីននៃប្រទេសថៃ ។
ហើយយើងដឹងថាអ្នកនាំពាក្យនៃក្រសួងការបរទេសថៃ គឺលោក ថារីទ ចារ៉ុងវ៉ាត់ គឺថ្លែងថាប្រសិនជាការជួបប្រជុំថ្ងៃនេះមិនអាចរកដំណោះស្រាយឃើញទេ គណៈប្រតិភូថៃនឹងនាំគណៈប្រតិភូខ្មែរដើម្បីចូលគាល់ស្ដេច រាជាថៃ ដើម្បីទទួលឱវាទពីព្រះរាជាថៃ ។
តើលោកយល់ឃើញថាថៃមានគំនិតយ៉ាងដូចម្ដេចក្នុងការនាំគណៈប្រតិភូខ្មែរទៅគាល់ទៅជួបសុំឱវាទនៃព្រះរាជាថៃហ្នឹង ?
មឿង សុន ៖ ចំពោះខ្ញុំ ខ្ញុំយល់ថា វាអត់ការល្អទេចំពោះកិត្តិយសព្រះរាជាណាចក្រយើង ពិសេសចំពោះកិត្តិយសរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ។ ពីព្រោះរឿងបញ្ហាព្រំដែនដែលមានរវាងកម្ពុជានិងថៃនេះ គឺយើងបានឃើញច្បាស់ទាំងអស់គ្នា រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានប្រកាសជាសាធារណៈ ហើយដឹងថាជាការរំលោភឈ្លានពានរបស់ថៃ ។ អ៊ីចឹងបើសិនជាដំណោះស្រាយហ្នឹងមិនចេញឬក៏ចេញក៏ដោយ គឺគណៈប្រតិភូខ្មែរយើងមិនគប្បីទៅថ្វាយបង្គំស្ដេចថៃ ហើយយករឿងព្រំដែនហ្នឹងទៅទូលស្ដេចថៃទេ ។
បើយើងទៅក្នុងឋានៈគ្រាន់តែជាភ្ញៀវទៅសម្ដែងការគួរសមជាមិត្តភាពប្រទេសជិតខាងបាន តែបើយើងទៅនិយាយពីរឿងព្រំដែនឲ្យស្ដេចថៃធ្វើអន្តរាគមន៍ ហ្នឹងគឺខុសទាំងស្រុងតែម្ដង គឺធ្វើឲ្យប៉ះពាល់កិត្តិយសរបស់រាជាណាចក្រយើង ពិសេសគឺមហាក្សត្រយើង ហើយនិងរាជរដ្ឋាភិបាលយើងដែលដឹកនាំដោយសម្ដេច ហ៊ុន សែន ហ្នឹង ហាក់ដូចជាយើងហ្នឹងជាប្រទេសមួយនៅក្រោមរណបរបស់ថៃ ហើយយើងហ្នឹងគឺជាអ្នកខុស ។ ជាធម្មតាអ្នកដែលរំលោភយើង ហើយទៅសុំឲ្យគាត់ជួយអន្តរាគមន៍យើង អាហ្នឹងវាអត់ត្រូវទេ ។
ហ៊ុយ វណ្ណៈ ៖ លោកមានប្រសាសន៍គឺថា បើចូលគាល់ជាភ្ញៀវ នោះមិនបញ្ហា ប៉ុន្តែការចូលគាល់ជាការសុំយោបល់ គឺថាមិនគួរប៉ុន្តែលោកអាចពិនិត្យមើលអំពីជំហររបស់ថៃវិញ គឺថាគេរៀបចំពិធីនេះក្នុងន័យយ៉ាងម៉េច ? មឿង សុន ៖ ក្នុងន័យមួយធ្វើឲ្យយើងអាម៉ាស់មុខ ។
ហ៊ុយ វណ្ណៈ ៖ ចំណុចមួយទៀតគឺថា បើតាមអ្នកនាំពាក្យនៃក្រសួងការបរទេសថៃ គឺថាកិច្ចប្រជុំបានបន្តចាប់ផ្ដើមពីម៉ោង៩ព្រឹក រហូតប្រហែលជាម៉ោង៤ល្ងាច យើងអាចដឹងលទ្ធផល ។ យើងឃើញថានេះជាការចរចាថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសលើកទី២ បន្ទាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា នៅទីក្រុងសៀមរាប ។
លោកមើលឃើញថាហេតុដូចម្ដេចបានជាកិច្ចប្រជុំលើកមុន គឺថាប្រទេសយើងមានព្រះមហាក្សត្រដល់ទៅ២អង្គ គឺថាមានស្ថាប័ននាយករដ្ឋមន្រ្តី ឬក៏ព្រឹទ្ធសភា ប៉ុន្តែកាលណោះហេតុដូចម្ដេចបានជាគ្មានរបៀបវារៈដែលនាំឲ្យមានការសុំយោបល់ពីព្រះមហាក្សត្រខ្មែរយើង កាលណោះដែរ ?
មឿង សុន ៖ ចំពោះខ្ញុំមានការសោកស្ដាយដែលយើងពុំបានគិតសុំព្រះរាជយោបល់ ព្រះរាជតម្រិះ ពីសម្ដេចឪជាព្រះមហាវីរក្សត្រមួយដែរ ដែលលោកបានទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយលោកជាអ្នកធ្លាប់ប្ដឹងសៀមបានឈ្នះក្ដីទៀត ហើយបែរជាយើងនាំគ្នាគិតថាទៅសុំគាល់ស្ដេចសៀម ដើម្បីសុំព្រះរាជតម្រិះ បើសិនជាយើងដោះស្រាយមិនបាន អាហ្នឹងគឺខ្ញុំមានការសោកស្ដាយដែរ ។ អ៊ីចឹងហើយខ្ញុំសូមប្រកាសថា មូលនិធិទ្រទ្រង់អរិយធម៌ខ្មែរ យើងខ្ញុំមិនគាំទ្រក្នុងការចរចាដោយទន់ភ្លន់ដោយសន្តិវិធី ស្លូតបូតពេក គឺអត់កើតទេ ។ ហេតុដូច្នេះគួររដ្ឋាភិបាលកំណត់ពេលវេលាព្រមានទៅខាងថៃវិញថា បើពេលនេះចរចាមិនត្រូវគ្នាទេគឺយើងត្រូវតែប្ដឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិហើយ ។
ហ៊ុយ វណ្ណៈ ៖ ចំណុចមួយទៀត ។ ប្រសិនបើការចរចានោះវាឈានទៅដល់ភាពវិជ្ជមាន តើលោកមើលឃើញថាសមភាគីថៃនឹងយកប្រៀបទៅលើការចរចានោះ ហើយបង្ហាញថាស្ដេចថៃគឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍នៅក្នុងដំណោះស្រាយហ្នឹងដែរឬទេ ?
មឿង សុន ៖ ខ្ញុំយល់ថាចង់មិនចង់គេនឹងបង្ហាញដល់ក្រុមអ្នកគណបក្សប្រឆាំងផង ហើយគេនឹងបង្ហាញអំពីមោទនភាពរបស់ស្ដេចថៃផង ។ តែសំខាន់ជាងហ្នឹងទៀតយើងមានការបារម្ភមួយ ដោយសារតែយើងអត់បានដឹងការជជែកចរចាគ្នានោះ តើមានលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះបានចេញទៅជាមានភាពវិជ្ជមាននោះ ? នោះដែលសំខាន់ជាងគេបំផុតដែលរាស្រ្ដខ្មែរចង់ឲ្យបានរាជរដ្ឋាភិបាលយើងបង្ហាញដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ឲ្យដឹងថាការចរចាហ្នឹងមានហេតុផលអ្វីខ្លះបានចេញទៅជាភាពវិជ្ជមាននោះ ?
ហ៊ុយ វណ្ណៈ ៖ ខ្ញុំចង់បញ្ជាក់ចំណុចចុងក្រោយគឺថា ការចរចាកន្លងមកប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាន់ជំហរទន់ភ្លន់ គឺថាគិតថាជាប្រទេសដែលមានអរិយធម៌ ជាប្រទេសស៊ីវីល័យអីអ៊ីចឹង ហើយថៃដែលឈ្លានពានហ្នឹង គឺថាដូចលោកមានប្រសាសន៍អ៊ីចឹង គឺថាចង់យកប្រៀបទៅលើបញ្ហានៃការចរចា ។ ប៉ុន្តែលោកអាចបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា តើកម្ពុជាយើងមានវិធីអីដើម្បីឲ្យការចរចានោះគឺជាការចរចាស្មើភាពគ្នា ?
មឿង សុន ៖ យើងមានវិធី ។ ទីមួយគឺយើងត្រូវបង្ហាញនូវវិធានការរបស់យើងឲ្យភាគីថៃហ្នឹងឲ្យគាត់ដឹងជាមុន បានន័យថាយើងនឹងមានគម្រោង ហើយយើងមានផែនការច្បាស់លាស់ដោះស្រាយបញ្ហាហ្នឹង បើសិនជាការចរចាដោយសន្តិវិធីហ្នឹងអត់មាន គឺថាបង្ហាញនូវជំហររបស់យើងទៅដល់កម្រិតមួយដែលថៃគាត់មានការបារម្ភក្នុងបញ្ហាដោះស្រាយហ្នឹង ។
ទី២ទៀត គឺអ្វីៗរាជរដ្ឋាភិបាលយើងត្រូវតែបង្ហាញដល់មហាជនខ្មែរយើង ប្រជារាស្រ្ដខ្មែរ ឲ្យដឹងអំពីអ្វីដែលគាត់បានជជែកជាមួយនឹងភាគីថៃហ្នឹង ឲ្យដឹងជាសាធារណៈ ពីព្រោះកាលណាប្រជារាស្រ្ដគេដឹងអំពីការពិត ឬក៏តំណាងរាស្រ្ដសភារបស់ខ្មែរយើងដឹងអំពីការពិត មហិច្ឆតារបស់ថៃ គាត់ក៏មានការបារម្ភដែរ ។ ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរយើងក៏គប្បីមានសណ្ដានចិត្តទូលំទូលាយឲ្យប្រជារាស្រ្ដខ្មែរ ឲ្យអ្នកតំណាងរាស្រ្ដខ្មែរយើង មានសិទ្ធិរួមចំណែកបញ្ចេញមតិផ្សេងៗពីគ្នាជូនដល់រាជរដ្ឋាភិបាល ឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើការរិះគិតពិចារណាដើម្បីយកទៅធ្វើការអនុវត្តដើម្បីការពារអធិបតេយ្យជាតិ កុំឲ្យគាត់មានគិតថា កិច្ចការរឿងព្រំដែន រឿងទឹកដី មានតែរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកដោះស្រាយមានតែប៉ុន្មាននាក់ ។
អ៊ីចឹងយើងមានតែមួយផ្លូវទេដើម្បីដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី គឺត្រូវប្ដឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ប្ដឹងទៅយូណេស្កូ ប្ដឹងទៅប្រទេសមហាមិត្តទាំងអស់ ដែលគេជួយចុះហត្ថលេខីសន្តិភាពនៅទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ហ្នឹង ។ អ្នកអស់ហ្នឹងទេដែលយើងត្រូវទៅនិយាយជាមួយ យើងអត់ត្រូវទៅសុំអន្តរាគមន៍ពីស្ដេចថៃទេ ៕