ឃាតកម្ម​លើ​សកម្មជន​នយោបាយ​និង​អ្នក​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​រយៈពេល​២៣​ឆ្នាំ

ដោយ យ៉ង ចាន់តារា
2016-10-17
អ៊ីម៉ែល
មតិ
ចែករំលែក
បោះពុម្ព
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • មតិ
  • អ៊ីម៉ែល
ពលរដ្ឋ​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​សព​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នា​វត្ត​ពោធិយារាម ហៅ​វត្ត​ចាស់ ឋិត​នៅ​សង្កាត់​ជ្រោយចង្វារ ខណ្ឌ​ជ្រោយចង្វារ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Cheu Sideth
ពលរដ្ឋ​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​សព​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នា​វត្ត​ពោធិយារាម ហៅ​វត្ត​ចាស់ ឋិត​នៅ​សង្កាត់​ជ្រោយចង្វារ ខណ្ឌ​ជ្រោយចង្វារ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Cheu Sideth
RFA/Cheu Sideth

អស់​រយៈពេល ២៣​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រកាន់​យក​របប​នយោបាយ​ប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុ​បក្ស។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែល​ជា​ច្បាប់​កំពូល​របស់​ជាតិ ចែង​ថា ជន​គ្រប់​រូប​មាន​សិទ្ធិ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត មាន​សេរីភាព និង​សន្តិសុខ​ផ្ទាល់​ខ្លួន។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នោះ​ក្តី អំពើ​ឃាតកម្ម និង​ការ​សម្លាប់​ក្រៅ​ច្បាប់​នៅ​តែ​កើត​មាន​ជា​ហូរហែ​មក​ទល់​នឹង​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ភាគច្រើន​នៃ​ករណី​ទាំងនោះ មិន​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​វែក​មុខ​ចាប់​ជន​ប្រព្រឹត្តិ ឬ​ស្វែងរក​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​បាន​នៅ​ឡើយ។ សង្គម​ស៊ីវិល និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង ចាត់​ទុក​ករណី​ទាំងនេះ​ជា​អំពើ​និទ្ទណ្ឌភាព​ដែល​ជះ​ឥទ្ធិពល​អាក្រក់​ដល់​ដំណើរ​កសាង​នីតិរដ្ឋ​របស់​កម្ពុជា។

គិត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣ មក យ៉ាង​ហោច​ណាស់​មាន​មនុស្ស​ជាង ១០០​នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឃាត ដោយសារ​ការ​បំពេញ​មុខងារ​របស់​ខ្លួន ការ​បញ្ចេញ​មតិ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល ការ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នយោបាយ និង​ហេតុផល​ដទៃ​ទៀត។ អ្នក​ទាំងនោះ​រួម​មាន អ្នក​សារព័ត៌មាន សកម្មជន​គណបក្ស​នយោបាយ សកម្មជន​បរិស្ថាន សកម្មជន​ការពារ​ដីធ្លី ព្រះសង្ឃ មេ​ដឹកនាំ​សហជីព កម្មករ​រោងចក្រ និង​អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ។

កាសែត
កាសែត​មនសិការ​ខ្មែរ ។ RFA Photo

របាយការណ៍​របស់​អង្គការ​លីកាដូ (LICADHO) ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា យុត្តិធម៌​សម្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣ បាន​រាយ​នាម​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ ១១​នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឃាតក​សម្លាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដល់​ឆ្នាំ​២០១២ ដោយ​មូលហេតុ​នៃ​ការ​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល និង​បរិហារ​ការ​ធ្វើ​ជំនួញ​ខុស​ច្បាប់​របស់​មន្ត្រី​មាន​អំណាច និង​ឈ្មួញ​ទុច្ចរិត។ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​ត្រូវ​គេ​សម្លាប់​នោះ អ្នក​ដែល​លេចធ្លោ​ជាង​គេ គឺ​លោក ឃឹម សំបូរ ដែល​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នៃ​កាសែត​មនសិការ​ខ្មែរ ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី។ លោក ឃឹម សំបូរ និង​កូន​ប្រុស​ម្នាក់ ត្រូវ​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨។ ជា​ញឹកញាប់ លោក ឃឹម សំបូរ សរសេរ​អត្ថបទ​ទាក់ទង​នឹង​អំពើ​ពុក​រលួយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​តែង​រិះគន់​ចំៗ​ទៅ​លើ​លោក ហ៊ុន សែន និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។

ឃាតកម្ម​ទាំង​អម្បាលម៉ាន​លើ​ក្រុម​អ្នក​សារព័ត៌មាន មិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​វែក​មុខ​ចាប់​ជន​ដៃ​ដល់​យក​មក​ផ្ដន្ទាទោស​តាម​ច្បាប់​ឡើយ។ ភាគច្រើន សមត្ថកិច្ច​ឆ្លើយ​ថា​មិន​អាច​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ជន​ដៃ​ដល់ ឬ​មិន​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ចោទ​ប្រកាន់។

ក្រៅ​ពី​អ្នក​សារព័ត៌មាន សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង និង​ក្រុម​សហជីព ក៏​ទទួល​រង​នូវ​ការ​វាយ​ប្រហារ និង​បាញ់​សម្លាប់​ដូច​គ្នា។

របាយការណ៍​នៃ​ការ​កាន់​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន រយៈពេល ៣០​ឆ្នាំ​របស់​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣ បង្ហាញ​ថា ការ​វាយ​ប្រហារ និង​បាញ់​សម្លាប់​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង និង​សហជីព កើត​មាន​ជាច្រើន​ករណី​នៅ​ចន្លោះ​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី​២ និង​ទី​៣។

នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៩៧ គ្រាប់​បែក​ចំនួន ៤​គ្រាប់​ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​មួយ​ក្រុម​គប់​ចូល​ក្នុង​ហ្វូង​បាតុករ​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក សម រង្ស៊ី នៅ​មុខ​អតីត​វិមាន​រដ្ឋសភា។ ការ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​ហិង្សា​ទៅ​លើ​បាតុករ​ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​កែប្រែ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស ១៦​នាក់​ស្លាប់ និង​ជាង ១៥០​នាក់​ផ្សេង​ទៀត​រង​របួស។

រដ្ឋប្រហារ ៩៧ ៦១០
ទាហាន​រដ្ឋាភិបាល​ដើរ​ខាង​មុខ​រថក្រោះ​ឆេះ នៅ​លើ​ដង​ផ្លូវ​មួយ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ថ្ងៃ​៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧។ AFP File Photo AFP File Photo


៤​ខែ​ក្រោយ​មក គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៥ និង​ទី​៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧ រដ្ឋ​ប្រហារ​បង្ហូរ​ឈាម​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​កក្រើក​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​រក​ឃើញ​ថា មាន​មន្ត្រី​បក្ស​នយោបាយ​ប្រមាណ​ពី ៤០​នាក់​ទៅ ៦០​នាក់ ត្រូវ​បាន​សម្លាប់។ អ្នក​រងគ្រោះ​ភាគច្រើន​ជា​កង​កម្លាំង​របស់​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​ក្នុង​នោះ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ខាង​យោធា និង​ស៊ីវិល​ជាច្រើន​រូប​ដូចជា លោក ចៅ សម្បត្តិ ក្រូច យឿម និង​លោក ហូ សុក ជាដើម ត្រូវ​បាន​គេ​បាញ់​សម្លាប់។

អាជ្ញាធរ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​វែក​មុខ​ចាប់​ជន​ដៃ​ដល់ និង​អ្នក​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​ករណី​ហិង្សា​ទាំង​ពីរ​យក​មក​ផ្ដន្ទាទោស​តាម​ច្បាប់​នោះ​ទេ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ អ្នក​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​ថា​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ទាំងនោះ បែរ​ជា​ត្រូវ​បាន​ដំឡើង​ឋានៈ និង​តួនាទី​នៅ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​ទៅ​វិញ។

ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​សកម្មជន​គណបក្ស​នយោបាយ បាន​កើត​ឡើង​ជា​បន្តបន្ទាប់។ ចាប់​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៩៩ ដល់​ឆ្នាំ​២០០១ សកម្មជន​គណបក្ស សម រង្ស៊ី នៅ​មូលដ្ឋាន ១៧​នាក់ ត្រូវ​បាន​ឃាតក​បាញ់​សម្លាប់។

អំពើ​ឃាតកម្ម​ទៅ​លើ​សកម្មជន​នយោបាយ​បក្ស​ប្រឆាំង មិន​បាន​បញ្ឈប់​ត្រឹម​នោះ​ទេ។ នៅ​អំឡុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ មន្ត្រី​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ចំនួន ៧​នាក់​ផ្សេង​ទៀត ត្រូវ​បាន​ឃាតក​សម្លាប់។ នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ ទីប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច លោ ឱម រដ្ឋសាឌី ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​អំពើ​ឃាតកម្ម​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​ផ្នែក​នយោបាយ​ចំពោះ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី។

ជា វិជ្ជា ៣០៥
២២-មករា-២០១០: ការ​ប្រារព្ធ​ខួប​៦​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​បាញ់​សម្លាប់​លោក ជា វិជ្ជា អតីត​ប្រធាន​សហជីព​សេរី​កម្មករ នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ (RFA/Den Ayuthyea) RFA/Den Ayuthyea

ក្រោយ​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០០៣ អំពើ​ឃាតកម្ម​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​សំដៅ​ក្រុម​សហជីព​វិញ​ម្តង។ ប្រធាន​សហជីព​សេរី​កម្មករ លោក ជា វិជ្ជា ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ត្រូវ​បាន​ឃាតក​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​តូប​លក់​កាសែត​ជិត​វត្ត​លង្កា នៅ​ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៤។ ក្រោយ​ឃាតកម្ម​នេះ ឃាតក​សិប្បនិម្មិត ២​រូប គឺ ប៊ន សំណាង និង សុខ សំអឿន ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​នាំ​មក​កាត់​ទោស និង​ឃុំ​ខ្លួន​អស់​រយៈពេល​សរុប​ជិត ៦​ឆ្នាំ​ដោយ​គ្មាន​ទោស​កំហុស។ អ្នក​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កំពូល​សម្រេច​ដោះលែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣។

ជាង ៤​ខែ​ក្រោយ​ឃាតកម្ម​លើ​លោក ជា វិជ្ជា មេ​ដឹកនាំ​សហជីព​មួយ​រូប​ទៀត គឺ​លោក រស់ សុវណ្ណារ៉េត ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ ថ្នាក់​ដឹកនាំ​សហជីព​ម្នាក់​ទៀត គឺ​លោក ហ៊ី វុទ្ធី ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​ដូច​គ្នា។ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​តែងតាំង​សមាសភាព​ពិសេស​ក្នុង​គណៈកម្មការ​អន្តរ​ក្រសួង ដើម្បី​ស៊ើប​អង្កេត​លើ​ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​មេ​ដឹកនាំ​សហជីព​ទាំង​បី​រូប​នេះ។ ប៉ុន្តែ​មក​ទល់​នឹង​បច្ចុប្បន្ន គណៈកម្មការ​ពិសេស​មួយ​នេះ​មិន​ទាន់​បង្ហាញ​លទ្ធផល​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​ខ្លួន​ដល់​សាធារណជន​នៅ​ឡើយ។

អំពើ​ឃាតកម្ម​មិន​ត្រឹម​តែ​កើត​មាន​ទៅ​លើ​អ្នក​សារព័ត៌មាន សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង និង​មេ​ដឹកនាំ​សហជីព​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​កើត​មាន​ទៅ​លើ​ព្រះសង្ឃ​ដែរ។ នៅ​ដើម​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០០៣ ព្រះ​ធម្ម​វិបស្សនា សំ ប៊ុនធឿន អធិបតី​ពុទ្ធ​មណ្ឌល និង​ជា​អគ្គនាយក​វិបស្សនាធុរៈ​សិក្សា​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​ឃាតក​បាញ់​ប្រហារ​នៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុង​ភ្នំពេញ។ ព្រះអង្គ​បាន​សុគត​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​កាល់ម៉ែត នៅ​ពីរ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់ ក្នុង​ព្រះជន្ម ៤៧​ព្រះវស្សា។

សំ ប៊ុនធឿន ៨៥៥
រូប​សំណាក​ព្រះ​ធម្ម​វិបស្សនា សំ ប៊ុនធឿន អធិបតី​ពុទ្ធ​មណ្ឌល និង​ជា​អគ្គនាយក​វិបស្សនាធុរៈ​សិក្សា​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។ RFA/Leng Maly RFA/Leng Maly
ព្រះ​គ្រូ សំ ប៊ុនធឿន មាន​ព្រះ​កិត្តិនាម​ល្បីល្បាញ​ខាង​ការ​អប់រំ​ផ្លូវ​ចិត្ត​តាម​រយៈ​ការ​ធ្វើ​វិបស្សនា និង​ការ​ទូន្មាន​ពុទ្ធបរិស័ទ និង​សាវ័ក​របស់​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​សាង​តែ​អំពើ​ល្អ ចៀសវាង​អំពើ​អាក្រក់ ហើយ​សេចក្តី​បង្រៀន​របស់​ព្រះអង្គ​សុទ្ធតែ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ការ​ពិត​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​អំពើ​ពុក​រលួយ និង​អំពើ​បាប។ ជាង ១០​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​នេះ គ្មាន​ជន​ណា​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន ឬ​នាំ​ខ្លួន​មក​កាត់​ទោស ទាក់ទង​នឹង​ការ​ធ្វើ​គត​ព្រះតេជព្រះគុណ សំ ប៊ុនធឿន ឡើយ។

ឃាតកម្ម​ទៅ​លើ​សកម្មជន​នយោបាយ និង​អ្នក​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល ហាក់​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​នៅ​អាណត្តិ​ទី​៣ ពោល​គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ឈ្នះ​អាសនៈ​ច្រើន​លើសលប់​ដល់​ទៅ ៩០​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋសភា។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា កាន់​អំណាច​ពេញ​ដៃ​នៅ​គ្រា​នោះ ហេតុការណ៍​ដែល​សំខាន់​ជាង​គេ គឺ​ការ​ងើប​តវ៉ា​ប្រឆាំង​របស់​ពលរដ្ឋ​ស្ទើរ​គ្រប់​ខេត្ត-ក្រុង​ចំពោះ​គោល​នយោបាយ​ផ្តល់​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ទៅ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន ដែល​បាន​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​រស់នៅ និង​ជីវភាព​របស់​ពលរដ្ឋ​នៅ​មូលដ្ឋាន។ ហើយ​ជា​ញឹកញាប់ សកម្មជន​ដីធ្លី​នៅ​តាម​បណ្ដា​ខេត្ត ត្រូវ​រង​ការ​គំរាម​កំហែង និង​សម្លាប់​ជាច្រើន​ករណី។

នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១២ សកម្មជន​ការពារ​ព្រៃ​ឈើ និង​បរិស្ថាន​ដ៏​សកម្ម​មួយ​រូប គឺ​លោក ឈុត វុទ្ធី ត្រូវ​បាន​កង​រាជ​អាវុធហត្ថ​ដែល​ដើរ​តួ​ជា​សន្តិសុខ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ បាញ់​សម្លាប់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង នៅ​ពេល​រូប​លោក​ចុះ​ពិនិត្យ​សកម្មភាព​កាប់​ព្រៃ​ឈើ​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ជាមួយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន។

ការ​បាញ់​សម្លាប់​បាន​កក្រើក​ឡើង​វិញ​ជា​ថ្មី​ទៀត​នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​អាណត្តិ​ទី​៥ ពោល​គឺ​នៅ​ពេល​មាន​មហា​បាតុកម្ម​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ប្រឆាំង​នឹង​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត និង​នៅ​ពេល​កម្មករ​រោងចក្រ​ជាច្រើន​បាន​នាំ​គ្នា​ចេញ​តវ៉ា​ដំឡើង​ប្រាក់​ខែ។

យុវជន​ម្នាក់​ឈ្មោះ ម៉ៅ សុខចាន់ ដែល​ជា​កម្មករ​សំណង់ ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​បាញ់​ចំ​ក្បាល និង​ស្លាប់​ភ្លាមៗ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៣ អំឡុង​ពេល​មាន​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​រវាង​សមត្ថកិច្ច និង​បាតុករ​នៅ​ម្តុំ​ស្ពាន​អាកាស​ក្បាល​ថ្នល់ ស្រប​ពេល​នៃ​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ថ្ងៃ​ទី​មួយ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​ទីលាន​ប្រជាធិបតេយ្យ។ យុវជន ម៉ៅ សុខចាន់ មិន​មែន​ជា​បាតុករ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នោះ​ទេ តែ​ជា​កម្មករ​សំណង់​ដែល​ទើប​ត្រឡប់​មក​ពី​ធ្វើ​ការ​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ទៅ​លំនៅឋាន​វិញ។

ឈុត វុទ្ធី ៣០៥
មន្ត្រី​គណបក្ស សម រង្ស៊ី អុជ​ធូប​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​សព លោក ឈុត វុទ្ធី នៅ​ផ្ទះ​បុណ្យ នា​ឃុំ​វិហារសួគ៌ ស្រុក​ខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្ត​កណ្ដាល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១២។ RFA/Khe Sonorng

២​ខែ​ក្រោយ​មក គឺ​នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៣ អ្នក​លក់​បាយ​នៅ​មុខ​សាលា​រៀន​ស្ទឹងមានជ័យ លោកស្រី អេង សុខុម ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​បាញ់​ឲ្យ​ស្លាប់​នៅ​អំឡុង​ពេល​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​រវាង​សមត្ថកិច្ច និង​កម្មករ​រោងចក្រ អែស.អិល (SL) នៅ​មុខ​វត្ត​ស្ទឹងមានជ័យ។ ហេតុការណ៍​ដ៏​ហិង្សា​នៅ​ពេល​នោះ កើត​ឡើង​ពេល​ក្រុម​កម្មករ​ជិត ១​ពាន់​នាក់ នាំ​គ្នា​ដង្ហែ​ក្បួន​ទៅ​កាន់​ផ្ទះ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​ក្រសួង​ការងារ ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​ថៅកែ​រោងចក្រ​អនុវត្ត​កិច្ចសន្យា​ដែល​បាន​ព្រមព្រៀង​ជាមួយ​គ្នា​កាល​ពី​ពេល​មុន ប៉ុន្តែ​ក្បួន​នេះ​ត្រូវ​បាន​រារាំង​ដោយ​សមត្ថកិច្ច​រាប់​រយ​នាក់​ដែល​ប្រដាប់​ដោយ​ខែល ដំបង និង​កាំភ្លើង រួម​ជាមួយ​ឡាន​ទឹក​ជាច្រើន​គ្រឿង​ផង។

ជា​បន្តបន្ទាប់ ការ​បង្ក្រាប​របស់​សមត្ថកិច្ច​ទៅ​លើ​កម្មករ​មាន​លក្ខណៈ​កាន់​តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​២០១៤ កម្មករ ៤​នាក់​បាន​ស្លាប់ និង​ម្នាក់​ទៀត​បាន​បាត់​ខ្លួន ក្នុង​ការ​បាញ់​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​របស់​សមត្ថកិច្ច​រាជធានី​ភ្នំពេញ ទៅ​លើ​ក្រុម​កម្មករ​នៅ​ផ្លូវ​វ៉េងស្រេង ដែល​ធ្វើ​កូដកម្ម​ទាមទារ​ប្រាក់​ឈ្នួល ១៦០​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ខែ។

គ្មាន​អ្នក​ណា​ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​មក​កាត់​ទោស ចំពោះ​ហេតុការណ៍​បាញ់​សម្លាប់​ក្នុង​ពេល​ការ​បង្ក្រាប​របស់​អាជ្ញាធរ​នេះ​ឡើយ ហើយ​ភាគី​សមត្ថកិច្ច​តែង​ឆ្លើយ​ថា នេះ​ជា​ការ​ការពារ​សន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និង​ជា​ការ​បង្ក្រាប​ក្រុម​ដែល​បង្ក​ចលាចល​ក្នុង​សង្គម។

ហេតុការណ៍​ឃាតកម្ម​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់ បាន​កើត​ឡើង​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី ដែល​ជា​អ្នក​វិភាគ​បញ្ហា​សង្គម និង​នយោបាយ​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយភាព។ លោក​ត្រូវ​បាន​ឃាតក​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១០ កក្កដា ក្នុង​ហាង​លក់​ទំនិញ​ស្ដារ​ម៉ាត (Star Mart) នៅ​ក្បែរ​ស្តុប​បូកគោ រាជធានី​ភ្នំពេញ។ ជាច្រើន​ខែ​ក្រោយ​ឃាតកម្ម មាន​មនុស្ស​តែ​ម្នាក់​គត់​ដែល​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​ចាប់​ខ្លួន​ដោយ​ជាប់​សង្ស័យ​ថា ជា​អ្នក​បាញ់​សម្លាប់​បណ្ឌិត កែម ឡី នោះ គឺ​ឈ្មោះ ជួប សម្លាប់ ដែល​គេ​ស្គាល់​ឈ្មោះ​ពិត​ថា អឿត អាង។ ប៉ុន្តែ​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ តុលាការ​មិន​ទាន់​បង្ហាញ​ភស្តុតាង ឬ​ព័ត៌មាន​អ្វី​ទៀត​អំពី​ជន​សង្ស័យ​នេះ​ឡើយ។

នៅ​ចំពោះ​មុខ​ឃាតកម្ម​ជា​បន្តបន្ទាប់​បែប​នេះ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​រង​នូវ​ការ​រិះគន់​ពី​សាធារណមតិ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ ថា​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ការពារ​សន្តិសុខ​ជូន​ពលរដ្ឋ និង​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​ជន​រងគ្រោះ។

ខៀវ សុភ័គ ២០១៦ ៨៥៥
លោក ខៀវ សុភ័គ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ចូលរួម​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​បូក​សរុប​ពី​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ដើម​ឆ្នាំ២០១៦ នា​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ កាល​ថ្ងៃទី២១ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Brach Chev RFA/Brach Chev

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ឧត្តមសេនីយ៍ ខៀវ សុភ័គ មិន​បដិសេធ​នឹង​ការ​លើក​ឡើង​បែប​នេះ​ឡើយ។ លោក​ថា សមត្ថកិច្ច​ទទួល​ស្គាល់​អ្វី​ដែល​មិន​ទាន់​ធ្វើ​បាន ហើយ​និង​បន្ត​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ទាំងនេះ​ត​ទៅ​មុខ​ទៀត ដោយ​មិន​បិទ​បញ្ចប់​សំណុំ​រឿង​ជា​ដាច់ខាត៖ «យើង​ស្រាវៗ (ស្រាវជ្រាវ) ទៅ រឿង​វា​ដាច់​តែ​ម្តង។ វា​តែលតោល​មិន​ដឹង​ទៅ​ឯណា​ទៀត។ យើង​មិន​បិទ​សំណុំ​រឿង​ហ្នឹង​ជា​ដាច់ខាត ដរាប​ណា​ជន​ល្មើស​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​នាំ​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​តុលាការ»

លោក​ស្នើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ និង​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់ ចូលរួម​ជាមួយ​សមត្ថកិច្ច ដើម្បី​ជំរុញ​ដំណើរ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ឲ្យ​មាន​យុត្តិធម៌៖ «ចង់​បាន​យុត្តិធម៌ លុះត្រា​តែ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​មក​សមត្ថកិច្ច។ គាត់​រត់​ចោល​ប្រទេស​តែ​អ៊ីចឹង ប៉ូលិស​ដឹង​ទាល់​តែ​មាន​សាក្សី។ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​វា​មិន​ដែល​ខ្មែរ​គ្នា​ឯង​ទៅ​សម្លាប់​គ្នា​ទេ»

អេង ឆៃអ៊ាង ២០១៦ ៨៥៥
មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ លោក អេង ឆៃអ៊ាង ថ្លែង​នា​ទីស្នាក់ការ​កណ្ដាល គណបក្ស សង្កាត់​ចាក់​អង្រែលើ រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Cheu Sideth RFA/Cheu Sideth

ជុំវិញ​រឿង​នេះ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ លោក អេង ឆៃអ៊ាង យល់​ឃើញ​ថា ការ​ដែល​អាជ្ញាធរ​មិន​អាច​រក​ឃើញ​ឃាតក និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ដែល​សម្លាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន ព្រះសង្ឃ សកម្មជន និង​អ្នក​វិភាគ​នា​ពេល​កន្លង​ទៅ អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​គិត​ថា ករណី​ទាំងនោះ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ហេតុផល​នយោបាយ។ លោក​ជំរុញ​ឲ្យ​សមត្ថកិច្ច​បង្ហាញ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ដើម្បី​បំបាត់​មន្ទិល​របស់​សាធារណជន៖ «ពេល​ណា​ដែល​មាន​ឱកាស ខ្ញុំ​នឹង​ប្រើប្រាស់​តួនាទី​របស់​ខ្ញុំ​ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​ទទួល​ពាក្យ​បណ្ដឹង ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​កិច្ច​ការងារ​ហ្នឹង វែក​មុខ​ឃាតក និង​អ្នក​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឃាត​អ្នក​ល្បីៗ អ្នក​កាសែត អ្នក​នយោបាយ អ្នក​ការពារ​បរិស្ថាន និង​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ទៅ​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី»

អ្នក​គ្រប់គ្រង​បច្ចេកទេស​ការិយាល័យ​ស៊ើប​អង្កេត​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត ហៅ​ការ​សម្លាប់​សកម្មជន​នយោបាយ បរិស្ថាន សង្គម និង​អ្នក​សារព័ត៌មាន ថា​ជា​ឃាតកម្ម​ខាង​នយោបាយ។ លោក​ថា ដោយសារ​តែ​មូលហេតុ​នេះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សមត្ថកិច្ច​ពិបាក​នឹង​វែក​មុខ​ចាប់​ជន​ដៃ​ដល់ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​យក​មក​ផ្ដន្ទាទោស​តាម​ច្បាប់៖ «យើង​ឃើញ​រឿង​ឃាតកម្ម​ធំៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែល​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រឿង​នយោបាយ ឃាតក ឬ​ក៏​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ គឺ​គេ​រក​ឃើញ​ភ្លាម។ អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​គិត​ថា​រឿង​ទាំងអស់​នេះ សមត្ថកិច្ច​គាត់​មិន​មែន​អសមត្ថភាព​ទេ ប៉ុន្តែ​គាត់​មិន​ហ៊ាន​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​ការ​ពិត បញ្ចេញ​របាយការណ៍​នៃ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ការ​ពិត​ទេ ពីព្រោះ​វា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សុវត្ថិភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត​ផ្ទាល់​ហ្នឹង​តែ​ម្តង បើ​សិន​ជា​គាត់​បង្ហាញ​ការ​ពិត​ទាំងអស់​ហ្នឹង។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​រឿង​ហ្នឹង​វា​ត្រូវ​កប់»

អំ សំអាត ៦២០
អ្នក​គ្រប់គ្រង​បច្ចេកទេស​ការិយាល័យ​ស៊ើប​អង្កេត នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត ក្នុង​វេទិកា​អ្នក​ស្ដាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី នៅ​យប់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី​៣ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៦។ Photo: RFA
លោក អំ សំអាត ហៅ​យុត្តិធម៌​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ទាំងនេះ​ថា​ជា​យុត្តិធម៌​ស្រមោល ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជើង​មេឃ ពោល​គឺ​ជន​រងគ្រោះ និង​គ្រួសារ​បាន​ត្រឹម​តែ​រង់ចាំ​ដោយ​គ្មាន​លទ្ធផល។ លោក​ថា នេះ​ជា​និទ្ទណ្ឌភាព ហើយ​វា​នឹង​ជះ​ឥទ្ធិពល​អាក្រក់​ដល់​ដំណើរ​ការ​នីតិរដ្ឋ​នៅ​កម្ពុជា និង​ជាពិសេស​រួម​ចំណែក​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ឃាតកម្ម​បែប​នេះ​ទៀត​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ៖ «ការ​រិះគន់​ដោយ​ត្រង់ៗ ដោយ​ចំៗ​តែ​ម្តង ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ផល​ប្រយោជន៍​អ្នក​កាន់​អំណាច អ្នក​មាន​អំណាច ឬ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច។ យើង​មើល​ឃើញ​ហើយ គាត់​ត្រូវ​មាន​ការ​បាញ់​សម្លាប់​ជា​ហូរហែ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​ដែល​មាន​ឆន្ទៈ​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​គំនិត ចង់​និយាយ​ការ​ពិត ចង់​បញ្ចេញ​មតិ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​រិះគន់ គឺ​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន ហើយ​ស្ថិត​ក្នុង​សភាព​ភ័យ​ខ្លាច​ដែរ។ នេះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរ​ការ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា»

មន្ត្រី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​រូប​នេះ អំពាវនាវ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេស​សមត្ថកិច្ច ឲ្យ​ចាត់​វិធានការ​បន្ថែម​ដើម្បី​ពង្រឹង​សន្តិសុខ និង​ធានា​សុវត្ថិភាព​ជូន​ពលរដ្ឋ​គ្រប់​រូប។ ទន្ទឹម​នឹង​នេះ លោក​ក៏​ទទូច​ដល់​អាជ្ញាធរ​ឲ្យ​វែក​មុខ​ចាប់​ជន​ដៃ​ដល់ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ទាំងនោះ​មក​ផ្ដន្ទាទោស​តាម​ច្បាប់ ដើម្បី​កសាង​ទំនុក​ចិត្ត​របស់​ពលរដ្ឋ​ទៅ​លើ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ និង​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា ឃាតកម្ម​សំខាន់ៗ​ដែល​កើត​មាន​កន្លង​ទៅ គឺ​ជា​ឃាតកម្ម​នយោបាយ៕

វីដេអូ៖ ឃាតកម្ម​និង​ការ​សម្លាប់​មនុស្ស​ក្រៅ​ច្បាប់​កើត​មាន​លើស​ពី​១០០​ករណី​រយៈពេល​២៣​ឆ្នាំ

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (2)
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • អ៊ីម៉ែល

Be red alert to n.vietnam plastic rice and low quality product

Cambodia Hot News-be aware of n.vietnam commie and Thais rice businessmen send plastic rice to neighboring countries,after egg laid with melamine and pet food containing chemicals,adulterers n.vietnam commie have unleashed world that could be their most dangerous and sinister practice.N.Vietnamese skills at producing fakes is legendary"plastic rice copycat from china",from fake food to drinking.They do everything,but its when they turn their devious skill to eatable,that matters turn serious.In n.vietnam u get fake eggs,fake foods,fake materials,fake duck blood,fake wine,fake mutton, and everything else in between.Given that asia is a region where rice consumption is very high this could mean serious health problems for countries such as in Cambodia,Laos,Burma,Bengladesh Phillipine,Malay,Indonesia,Singapore and other,despite the western countries blockaged in import rice plastic from those countries"blacklist".The rice is made from a mix of potato sweet and others stacks.These are held together by a glue of resins..The plastics upon ingestion ,are not easily digested are difficult to excreted.The rice does not become soft even after boiling and eating it is tantamount consuming plastic,food from plastic is not good news,of course,if it had been other way and we were talking about plastic made from then that would have been something.Substandard is nothing ,but fake food? not nice n.vietnam or Thais.Hundreds of thousands tons of plastic rice had been rejected from the west and those plastic rice will sell it at their neighbor countries"low quality product,low standard...dirtiest trade...short investment and be aware".NVC's poor treated to fake rice made from plastic.Report in n.vietnam/ china trade history with food safety is rocky,between in the and of robbery"like trade pour gold with low quality product" and abuse,this will go down in infamy.Various report in Singapore media said that chinese companies are mass producing fake rice made,in part,out of plastic,according to one online publication very Vietnam the "rice"is made by mixing potatoes,sweet potatoes and plastic,the potatoes are first formed into shape of rice grains industrial synthetic resins are then added to mix.The rice reportedly stays hard even after being cooked.Chinese restaurant association official said that eating three bowls of this fake rice and be like eating one plastic bag,due to the seriousness of the matters he added that there would be an investigation of factories alleged to be producing the rice.In china 2008 about 300,000 people gotten sicked and six infants died when chines milk and infant formula was found to be adultery with melamine"be alert taint food",which was thought to help the milk pass nutrition tests.Plastic rice widespread across to Africa,in recent year the customs officials in Nigeria have confiscated 25 tons of plastic rice smuggle into the country by people hoping to take advantage of sky rocketing prices.Reports states surfacing several years ago about fake,plastic rice it shocked the world.Maybe everyone in awhile forgot because it didn't affect them and the reports of it settled on a few particular chines/n.vietnames cities.It can be dangerous and can cause serious digestive issues,and even be fatal if we consume daily.But this is get another example of why it's so important to stay connected to the sourced of our food and to buy from people and companies we really thrust.

Jan 04, 2017 06:51 PM

អ្នក​អាន​អនាមិក

Should send to ICC. Broadcasting for public is only know to know, it means nothing.

Oct 18, 2016 09:33 AM

គេហទំព័រ​ទាំងមូល