តើកត្តាដែលនាំឲ្យវិស័យការពារជាតិទន់ខ្សោយ គឺដោយសារតែអំពើពុករលួយ និងការដឹកនាំតាមបែបបក្ខពួកគ្រួសារនិយម ឬដោយសារការអភិវឌ្ឍលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ នៅពេលដែលកម្ពុជាបានទទួលជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ពីបរទេសច្រើនណាស់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ?

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

លិខិតដដែលបន្តថា ក្រុមចលនាមាតាធម្មជាតិ បានអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ខ្លួនដោយសន្ដិវិធី តាមរយៈការបញ្ចេញមតិ និងការប្រមូលផ្ដុំគ្នាដើម្បីការពារបរិស្ថាននៅកម្ពុជា ដែលទៅស្របតាមអនុសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានផ្ដល់សច្ចាប័នដែរ លើសពីនេះ ក្រុមយុវជនទាំងនោះ ក៏មិនបានញុះញង់ឲ្យមនុស្សប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សា ដែលជាទង្វើខុសច្បាប់ឡើយ។

ក្រុមអង្គការទាំងនោះ បានបន្តថា ការបំបែកក្រុមចលនាមាតាធម្មជាតិ ឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារដាច់ស្រយាលផ្សេងៗពីគ្នា និងមានចម្ងាយរាប់រយគីឡូម៉ែត្រពីគ្រួសារ និងការបដិសេធបណ្ដឹងសុំនៅក្រៅឃុំជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងការពន្យារពេលនិតីវិធីរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ គឺបានរំលោភទាំងសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះក្តីដោយសេរីនិងយុត្តិធម៌ និងទាំងសិទ្ធិសន្មតថាគ្មានទោសផងដែរ។

ការដាក់លិខិតនេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសាលាឧទ្ធរណ៍បានជូនដំណឹងកាលពីខែឧសភា ស្ដីពីការពន្យារពេលបើកសវនាការជំនុំជម្រះក្ដីលើបណ្ដឹងរបស់ក្រុមយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ ដើម្បីជំទាស់ទៅនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានផ្ដន្ទាទោសពួកគេដាក់ពន្ធនាគារពី៦ឆ្នាំទៅ៨ឆ្នាំ ពីបទ «ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ និងរួមគំនិតក្បត់» ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពការពារបរិស្ថាន និងបានឃុំខ្លួនពួកគេតាំងពីថ្ងៃទី០២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ ដែលកំពុងជាប់ឃុំរួមមានលោក ថុន រដ្ឋា លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី  និងលោក យីម លាងហ៊ី។

ក្រុមអង្គការទាំង៧០ស្ថាប័នបានបញ្ជាក់ទៀតថា កម្ពុជាកំពុងរៀបចំធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Francophonie) លើកទី២០ ដែលគ្រោងធ្វើឡើងនៅពាក់កណ្ដាលខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០២៦នេះ ហើយពួកគេបានទាមទារឲ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវទទួលស្គាល់ថា បញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ការការពារបរិស្ថាន និងការទប់ស្កាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជាបញ្ហាប្រឈមជាសកលដ៏សំខាន់ ដែលក្រុមមេដឹកនាំពិភពលោក នឹងលើកឡើងពីបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ ដូច្នេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវធ្វើសកម្មភាពឲ្យស្របតាមស្មារតីនេះ ហើយត្រូវដោះលែងក្រុមយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ឲ្យបានមុខកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះកើតឡើង៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលីលោក ស៊ឹង សែនករុណា បានលើកឡើងថា ការបោកបញ្ជោតនេះ នឹងមិនអាចធ្វើឲ្យពលរដ្ឋនិងសហគមន៍អន្តរជាតិជឿជាក់ឡើយ ពីព្រោះលោក ហ៊ុន សែន ហាក់នៅខ្លាចលោក កឹម សុខា វិលចូលធ្វើនយោបាយឡើងវិញ។

ធម្មតា នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ មេដឹកនាំនយោបាយ គេមានសិទ្ធិក្នុងការអនុវត្ត ផ្នែកសិទ្ធិសេរីភាពនយោបាយហ្នឹង ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកនយោបាយមួយ ត្រូវបានរឹតត្បិតដោយច្បាប់ចេញពីមាត់មេដឹកនាំគណបក្សប្រកួតប្រជែងមួយទៀត អ៊ីចឹង តើគេមើលមកថា វាជាសេរីភាពពិតប្រាកដ ឬជាការបង្កើតសាមគ្គីភាពជាតិ រួបរួមជាតិ មិនអាចធ្វើទៅបានទេ។ វាលុះត្រាតែ បើកលំហសេរីភាព ទី១ មិនមែនត្រឹមលោក កឹម សុខា មានសេរីភាពទេ ត្រូវផ្ដល់សិទ្ធិពេញលេញទាំងផ្នែកនយោបាយ ទាំងការដើរហើរដោយសេរី ស្របតាមកតិកាសញ្ញា និងអនុសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងនយោបាយ។

ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរលោក ស៊ឹង សែនកុរណា

ការលើកឡើងនេះ បានធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហោះលើហ្វេសប៊ុកថា ការដែលឪពុករបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន សែន បានចុះហត្ថលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី ដើម្បីលើកលែងទោសជាប់ពន្ធនាគារ២៧ឆ្នាំឲ្យលោក កឹម សុខា គឺជាជំហានមួយបន្ថែម ក្នុងការពង្រឹងសាមគ្គីឯកភាពជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះរាជក្រឹត្យបានបញ្ជាក់ថា ទោសបន្ថែម ដែលបានដាក់បម្រាមមិនឲ្យលោក កឹម សុខា មានសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និងចេញទៅក្រៅប្រទេស មិនត្រូវបានលើកលែងឡើយ។

ការលើកលែងទោសជាប់ឃុំនេះ ក្រោយពីលោក កឹម សុខា តាមរយៈមេធាវី បានដាក់លិខិតទៅប្រធានសាលាឧទ្ធរណ៍ថា មិនប្ដឹងសារទុក្ខទៅតុលាការកំពូលនោះទេ បើទោះជាលោកមិនបានទទួលយកការសម្រេចផ្ដន្ទាទោសក្ដី។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការសម្រេចរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីលើកលែងទោសឲ្យលោក កឹម សុខា គឺក្រោយពីមេបក្សប្រឆាំងរូបនេះ បានលើកឡើងពីបំណងឈប់ខ្វាយខ្វល់រឿងនយោបាយ ហើយគ្រាន់តែចង់បួសសងគុណម្ដាយ និងមើលថែម្ដាយដែលកំពុងឈឺចាស់ជរាប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើមានសេរីភាព។

ក្រុមប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យធំៗ ដូចជាសហភាពអឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រទេសអូស្ដ្រាលីជាដើម បានស្វាគមន៍ចំពោះការលើកលែងទោសឲ្យលោក កឹម សុខា ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងនោះបានគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ពួកគេនៅតែចង់ឃើញកម្ពុជា បើកលំហសេរីភាពផ្នែកនយោបាយដ៏ពិតប្រាកដមួយ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសក្ដែងៗនៅលើវេទិកាសាធារណៈថា ការបញ្ចេញមតិ ជាសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋ ព្រោះពលរដ្ឋក៏ចេះឈឺចាប់ពីបញ្ហាទឹកដី ដែលប្រទេសជិតខាង កំពុងឈ្លានពាន។

ប៉ុន្តែកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា អាជ្ញាធរក្រុងភ្នំពេញ បានចាប់ខ្លួនកញ្ញា ខែម ស្រីមុំ ដោយសារកញ្ញាជាអ្នកចែកចាយព័ត៌មានពីបញ្ហាព្រំដែន និងរឿងរ៉ាវអយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គម ដ៏សកម្មម្នាក់តាមបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ថៃចង់ព្រមព្រៀងគ្នាលើរបស់ថ្មីទាំងអស់ ជាឧទាហរណ៍ គូសផែនទីថ្មីជាដើម គឺងាកចេញពីឯករសារនិងផែនទី ដែលបន្សល់ទុកដោយបារាំង ហើយថៃចង់ឱ្យដោះស្រាយគ្រប់ទំនាស់ទាំងអស់ និងការប្រទុស្ដគ្នា រវាងកម្ពុជានឹងថៃ ដោយប្រើយន្តការទ្វេភាគីតែមួយគត់ គឺមិនឆ្លងទៅដល់ស្ថាប័នអន្តរជាតិ នេះជាអ្វីដែលជាគោលដៅធំ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មី។

អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ​២៣​តុលា​លោក គឹម សុខ

…

ការ​លើកឡើង​នេះស្របពេល​រដ្ឋាភិបាល​ថៃមិន​ទាន់​បង្ហាញ​ជំហរ​វិល​ចូល​តុ​ចរចា​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​គោក​នៅ​ឡើយ​ដោយ​ទុក​ឱ្យ​កងទ័ព​បន្ត​ដើរ​រាយបន្លាលួស​និង​សាងសង់​របង​ដើម្បី​ខណ្ឌ​ព្រំដែន​ជា​ឯកតោភាគី។លើស​ពី​នេះ​កាល​ពី​អំឡុង​ខែ​មេសា​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​ថៃ​លោក​ ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) ក៏​ចេញ​មក​បក​ស្រាយ​ថា​ថៃ​មិន​ដែល​យល់​ព្រម​ជាមួយ​កម្ពុជា​ក្នុង​ប្រើប្រាស់​អនុសញ្ញា​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្ដីពី​ច្បាប់​សមុទ្រ​(UNCLOS) ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ដែនសមុទ្រ​ត្រួតស៊ីគ្នា​នោះ​ឡើយ​ក្រោយ​ពី​ថៃ​បាន​លុប​ចោល​ជា​ឯក​តោ​ភាគី​នូវ​អនុស្សរណៈ​យោគយល់​គ្នា​ឆ្នាំ​២០០១។

ប្រទេស​ថៃ​បាន​បដិសេធ​សំណើ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ពី​កម្ពុជា​ក្នុងការ​វិល​ទៅ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​តាម​រយៈ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ខណ្ឌសីមា​និង​បោះបង្គោល​ព្រំដែន​គោក​(JBC)​ គឺ​ចាប់​តាំង​ពី​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​លើក​ទី​២​អស់​រយៈពេល​២០​ថ្ងៃ​កាល​ពី​ខែ​ធ្នូឆ្នាំ​២០២៥​ដែល​ឈ្លានពាន​បាន​ប្រាសាទនិង​ទឹកដី​ខ្មែរ​នៅ​តាម​ព្រំដែន។

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន​ ម៉ាណែត​តែង​ប្រកាស​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ការ​កំណត់​ខណ្ឌសីមា​ព្រំដែន​តាមរយៈ​ការ​ប្រើ​កម្លាំង​ឡើយ​និង​តែង​ទទូច​ឱ្យ​ថៃ​វិល​មក​ចរចា​និង​វាស់វែង​កំណត់​ព្រំដែន​គោក​ដោយ​ក្រុម​បច្ចេកទេស​ដែល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ឡើង​វិញ។លើស​ពី​នេះ​ លោក​ ហ៊ុន ម៉ាណែត​ និង​លោក ហ៊ុន សែន​ក៏​បាន​ប្រកាស​ទៀត​ថា​ទោះ​នៅ​សល់​ក្ដី​សង្ឃឹម​១​ភាគរយ​ក៏​លោក​ចង់​ចរចា​ដោយ​ទ្វេភាគី​ជាមួយ​ថៃ​ដែរ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នក​តាមដាន​ភូមិសាស្ដ្រ​នយោបាយ​លោក សេង វណ្ណលី បាន​ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ថា ជា​ការ​ប្រថុយប្រថាន​មួយ ដែល​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​រង្គោះរង្គើ​ដល់​ទំនាក់ទំនង​រវាង​គណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា និង​គណបក្ស​កុម្មុយនិស្ដ​វៀតណាម ប្រសិនបើ​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​វៀតណាម​នៅ​ក្នុង​តំបន់​សមុទ្រ ដោយសារ​តែ​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ។

ប្រសិនបើ​កម្ពុជា​ឈ្នះ​ក្ដី​លើ​ថៃ ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​បកស្រាយ​ច្បាប់​សមុទ្រ​ណា​មួយ ការ​បកស្រាយ​នោះ នឹង​ត្រូវ​យក​មក​អនុវត្ត​ជាមួយ​វៀតណាម​ដូចគ្នា ដែល​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ផលប្រយោជន៍​របស់​វៀតណាម នៅ​ក្នុង​តំបន់​សមុទ្រ ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់​ព្រមព្រៀង​ជាមួយ​វៀតណាម។ ភាព​រង្គោះរង្គើ​រវាង​គណបក្ស​បងប្អូន​ទាំង​ពីរ​នេះ ជា​ហានិភ័យ​នយោបាយ ដែល​របប​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិន​ហ៊ាន​ប្រថុយប្រថាន នៅ​ពេល​នេះ​ទេ​។

អ្នក​តាមដាន​ភូមិសាស្ដ្រ​នយោបាយ​លោក សេង វណ្ណលី

ការ​លើកឡើង​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់ពី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និង​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​ប្រើ​យន្តការ​ផ្សះផ្សា​ដោយ​ចាប់​បង្ខំ នៃ​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ស្តីពី​នីតិ​សមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ដែន​សមុទ្រ​ត្រួត​ស៊ី​គ្នា បន្ទាប់ពី​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​សម្រេច​លុបចោល​អនុស្សរណៈយោគយល់​គ្នា​ឆ្នាំ២០០១ ដោយ​ឯកតោ​ភាគី។

យន្តការ​ផ្សះផ្សា​ដោយ​ចាប់​បង្ខំ នៃ​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ស្តីពី​នីតិសមុទ្រ នឹង​មិន​អាច​ចាប់​បង្ខំ​ឱ្យ​ភាគី​ណា​មួយ​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​ខ្លួន ដូច​ទៅ​នឹង​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ឬ​តុលាការ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ច្បាប់​សមុទ្រ​ឡើយ។

លោក សេង វណ្ណលី បាន​បន្ត​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់​អូស​ថៃ​វិល​មក​តុ​ចរចា​គ្នា​តាម​ទ្វេភាគី​វិញ​នៅ​ពេល​នេះ ដើម្បី​ប្រាប់​ពលរដ្ឋ​ថា ខ្លូន​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ការពារ​ជាតិ​ផង និង​ដើម្បី​ចៀសផុត​ការ​បង្ក​បញ្ហា​ស្មុកស្មាញ​ដល់​វៀតណាម​ផង។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា បើទោះបីជា​យន្តការ​នេះ មាន​ហានិភ័យ​ធំ ប្រសិនបើ​ប្រទេស​ថៃ​គ្រាន់តែ​ចូលរួម​បង្គ្រប់​កិច្ច ហើយ​នឹង​មិន​អនុវត្ត​តាម​សេចក្ដីសម្រេច​ចុង​ក្រោយ​ក្ដី។

ចំណែក​មន្ត្រី​កិច្ចការ​ព្រំដែន​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ ២៣​តុលា​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​យល់ឃើញ​ថា ការ​ប្រើប្រាស់​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ស្តីពី​នីតិសមុទ្រ គឺ​គ្រាន់បើ​ជាង​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី។ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ដោយសារ​កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​ទន់​ខ្សោយ​ជាង​ថៃ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ផ្សះផ្សា​ឬ​ចរចា​ទ្វេភាគី ចាញ់​ប្រៀប​ថៃ ដូច្នេះ កម្ពុជា​ត្រូវ​ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ និង​តុលាការ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ច្បាប់​សមុទ្រ ទើប​អាច​ទាមទារ​ដែន​សមុទ្រ​ត្រួត​ស៊ី​គ្នា​ទំហំ២៦០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែល​មាន​ធនធាន​រ៉ែ​ប្រេង​និង​ឧស្ម័ន​តម្លៃ​ប្រហែល​៣០០ពាន់​លាន​ដុល្លារ និង​ពាក់​កណ្ដាល​នៃ​កោះគជ់​មក​វិញ។

ហើយ​ថា នឹង​ប្រើ​យន្តការ​ផ្សះផ្សា​ដោយ​ចាប់​បង្ខំ​ហ្នឹង មិន​ដឹង​ថា​ប្រើ​ឬ​ក៏​អត់​ផង។ ពីព្រោះ​ដូច​កន្លង​មក លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា​នឹង​ប្ដឹង​ទៅ ICJ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ អត់​ទាន់​បាន​ប្ដឹង។ អ៊ីចឹង គ្រាន់​តែ​និយាយ​ចោល ហើយ​មិន​ប្រើ​យន្តការ​ហ្នឹង ក៏​អាច​ថា​បាន​។

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ ២៣​តុលា​លោក អ៊ុំ សំអាន

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​លោក អានុទីន ចាន់វីរៈគុល (Anutin Chanvirarkul) បាន​ប្រកាស​ក្រោយ​ពី​ជួប​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅ​អំឡុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​ថា កោះគជ់​នៅ​តែ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ប្រទេសថៃ បើទោះបីជា​បាន​លុប​ចោល​អនុស្សរណៈយោគយល់​គ្នា​ឆ្នាំ២០០១ ជាមួយ​កម្ពុជា​ក្ដី៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប្រសិនបើ​ជន​រងគ្រោះ ចង់​ឱ្យ​មាន​ដំណោះស្រាយ​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​មួយ ពួក​គាត់​គួរ​តែ​បន្ត​តវ៉ា​រហូត​ទៅ​ដល់​ជំរុញ​ឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក ចេញ​វិធានការ​តាម​ចាប់​ឧកញ៉ា​ធំៗ របស់​ក្រុម​គ្រួសារ​ហ៊ុន​នោះ​តែ​ម្ដង ដូចជា លោក ហ៊ុន តូ លោក កុក អាន លោក លី យ៉ុងផាត់ និង​លោក ទ្រី ភាព ជាដើម។ ទាល់​តែ​ដល់​ដំណាក់កាល សហរដ្ឋអាមេរិក​ចេញ​វិធានការ​តាម​ចាប់ ទើប​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាច​ដោះស្រាយ​ខ្លះ​។

អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ ២៣តុលា​លោក គឹម សុខ

ការ​លើកឡើង​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង បន្ទាប់ពី​ក្រុម​អាជ្ញាធរ​រាជធានី​ភ្នំពេញ អម​ដោយ​ក្រុម​កងសន្ដិសុខ បាន​ចុះ​បង្ក្រាប​វាយ​ដំ​លើ​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​រឿង​បាត់​លុយ​នៅ​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ និង​បាន​បណ្ដាល​ឱ្យ​ជនជាតិ​ចិន​ពីរ​នាក់​របួស​ធ្ងន់​បែក​ក្បាល​ហូរ​ឈាម និង​ដេក​សន្លប់​ស្ដូកស្ដឹង រហូត​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​សង្គ្រោះ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ។

ចំណែក​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ពីរ​នាក់​ទៀត ដែល​ជា​អ្នក​ម៉ៅការ​សំណង់ និង​ជា​កម្មករ​សំណង់ ក៏​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន ដោយ​អាជ្ញាធរ​ចោទប្រកាន់​ថា ជា​អ្នក​កៀរគរ​ធ្វើ​បាតុកម្ម ទាំង​ដែល​ពួកគេ​ចេញ​មក​តវ៉ា ដើម្បី​ទាមទារ​លុយ​ថ្លៃ​ធ្វើ​សំណង់ ដែល​តម្កល់​ទុក​នៅ​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ ទេសាភិបាល​ធនាគារ​ជាតិ​នៃ​កម្ពុជា អ្នកស្រី ជា សិរី បាន​ចេញ​សម្ដែង​ការ​សោកស្ដាយ​ចំពោះ​អំពើ​ហិង្សា​កើតឡើង​រវាង​ក្រុម​អតិថិជន​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ និង​កងកម្លាំង​សមត្ថកិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកស្រី​នៅ​តែ​ជំរុញ​ឱ្យ​ក្រុម​អតិថិជន នាំគ្នា​ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ និង​ឈប់​លើក​គ្នា​មក​តវ៉ា​នៅ​ធនាគារ​ជាតិ​ទៀត ពីព្រោះ​សំណុំ​រឿង​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ លែង​ស្ថិត​ក្រោម​សមត្ថកិច្ច​របស់​ធនាគារ​ជាតិ​ហើយ ដោយសារ​បាន​ដក​អាជ្ញាបណ្ណ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ២០២៥។

ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​​លោក ស៊ឹង សែនករុណា បាន​លើកឡើង​ថា ការ​គេចវេះ​មិន​ទទួល​ខុសត្រូវ​របស់​ធនាគារ​ជាតិ ហើយ​បន្ត​ទុក​ឱ្យ​ក្រុម​អតិថិជន​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ចេញ​តវ៉ា​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​រ៉ាំរ៉ៃ នឹង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ធនាគារ​ទាំង​មូល​នៅ​កម្ពុជា។

ជា​ធម្មតា ប្រព័ន្ធ​ធនាគារ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​យើង គ្មាន​ធនាគារ​ណា​មួយ ដែល​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​ក្រៅ​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ធនាគារ​ជាតិ​ទេ។ អ៊ីចឹង ខ្ញុំ​យល់​ថា វា​ជា​រឿង​មិន​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ។ អ៊ីចឹង រាល់​ប្រតិបត្តិការ​សាច់​ប្រាក់ ទឹក​ប្រាក់ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ធនាគារ​នៅ​កម្ពុជា ធ្វើ​ឱ្យ​គេ​មើលឃើញ​មាន​ហានិភ័យ​ចំពោះ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ជំនួញ សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​ធនាគារ​ផ្សេង​ទៀត ប្រសិនបើ​ធនាគារ​ជាតិ​លើក​ឡើង​បែប​ហ្នឹង៕

ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរលោក ស៊ឹង សែនករុណា

កាល​ពី​ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ប្រកាស​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ដោយ​អះអាង​ថា ពី​ចន្លោះ​ឆ្នាំ២០២១ ដល់​ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន​នេះ បាន​ជួយ​លាង​លុយ​កខ្វក់​ចំនួន​៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ ឱ្យ​ក្រុម​ចោរ​បច្ចេកវិទ្យា​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ជើង និង​ក្រុម​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ឆបោក​អន្តរជាតិ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​លោក ហ៊ុន តូ ដែល​ជា​ក្មួយ​ប្រុស​លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើ​ជា​សហ​ប្រធាន​ដ៏​សំខាន់​ម្នាក់ ប៉ុន្តែ​ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​មក ពុំ​មាន​ស្ថាប័ន​មាន​សមត្ថកិច្ច​ណា​របស់​កម្ពុជា បើក​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ឡើយ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ គេ​គ្រាន់​តែ​ឃើញ​ក្រុម​អ្នក​មាន​អំណាច​នាំ​គ្នា យក​ស្រា​ថ្លៃៗ ផ្លែឈើ និង​បាច់​ផ្កា​ទៅ​ជូន​ជា​អំណោយ​ដើម្បី​អបអរ​ខួប​កំណើត​ឱ្យ​លោក ហ៊ុន តូ ប៉ុណ្ណោះ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប៉ុន្តែ​លោក​បាន​លើកឡើង​ថា ប្រសិនបើ​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​អាវុធ​សង្គ្រាម​តាម​រយៈ​ជំនួយ គឺ​មិន​អាច​យក​ទៅ​ប្រើ​សម្រាប់​ការពារ​ខ្លួន​បាន​ឡើយ ជាក់ស្ដែង​ដូច​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ឈ្លានពាន​របស់​យោធាថៃ កម្ពុជា​មិន​អាច​ប្រើប្រាស់​អាវុធ​ទំនើប​ទទួល​បាន​ពី​ប្រទេសចិន ដើម្បី​ការពារ​ខ្លួន​នោះ​ទេ។

ដូច្នេះ នាវា​ចម្បាំង​ដែល​ជា​ជំនួយ​របស់​ចិន ក៏​គ្រាន់​តែ​ជា​យន្ត​សង្គ្រាម​ឱ្យ​កម្ពុជា ត្រៀម​ខ្លួន​ប្រើ​ជួយ​ច្បាំង​ចិន​ប៉ុណ្ណោះ ពេល​ដែល​ចិន​មាន​សង្គ្រាម។ ជាពិសេស លទ្ធភាព​នៃ​ការ​ប្រឈម​សង្គ្រាម​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ដែល​ចិន​ត្រូវ​ត្រៀម​ខ្លួន​ទុក​ជាមុន ដូច​ដែល​ចិន​ជួយ​សាងសង់​មូលដ្ឋាន​ជើង​ទឹក​សមុទ្រ​រាម​ឱ្យ​កម្ពុជា ដែល​ជា​ការ​ត្រៀម​ខ្លួន​រួច​ជាស្រេច​ទៅ​ហើយ​របស់​ចិន​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។

អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ ២៣តុលាលោក គឹម សុខ

ការ​លើកឡើង​នេះ បាន​ធ្វើឡើង​បន្ទាប់ពី​នាវា ខវែត (Corvettes) ប្រភេទ០៥៦ (Type 056) ជា​នាវា​ចម្បាំង​មួយ​គ្រឿង​ក្នុង​ចំណោម​ទាំង​២គ្រឿង ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ចិន​បាន​សម្រេច​ប្រគល់​ឱ្យ​កម្ពុជា​តាំង​ពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​មុន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​កំពង់ផែ​ទ័ព​រាម កាល​ពី​ថ្ងៃទី ០៤មេសា ហើយ​បាន​ធ្វើ​ពិធី​ប្រគល់-ទទួល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៨មេសា។ ពិធី​ប្រគល់-ទទួល​នេះ មិន​បាន​ធ្វើឡើង​ជា​សាធារណៈ​ឡើយ ខណៈ​ចិន​គ្រោង​បញ្ជូន​នាវា​ចម្បាំង​គ្រឿង​ទី២ មក​ឱ្យ​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ខែ​មិថុនា​ខាង​មុខ​នេះ។

នាវា​ចម្បាំង​ទាំង​ពីរ​គ្រឿង ជា​ជា​នាវា​ផ្ទុក​មីស៊ីល ប្រើ​សម្រាប់​ល្បាត ឃ្លាំមើល និង​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​ការពារ​ឆ្នេរ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​អះអាង​ថា កងទ័ព​ចិន​បាន​បណ្ដុះបណ្ដាល​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​កម្ពុជា ពី​របៀប​ដំណើរការ​នាវា​ទាំង​ពីរ​គ្រឿង​នេះ តាំង​ពី​ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣។

សារព័ត៌មានរដ្ឋ​ចិន The Global Times ក៏​បាន​រាយការណ៍​នៅ​ថ្ងៃ​ទី០៩ មេសា ជុំវិញ​នាវា​ចម្បាំង​គ្រឿង​ទី១ ដែល​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​រាម​របស់​កម្ពុជា។ សារព័ត៌មាន​នេះ ក៏​បាន​ដកស្រង់​សម្ដី​របស់​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ចិន​លោក ចាង ស៊ាវហ្កាំ (Zhang Xiaogang) ដែល​បាន​លើកឡើង​ថា ការ​ប្រគល់​នាវា​ចម្បាំង​គ្រឿង​ទី១ ជាផ្លូវការ​ឱ្យ​កម្ពុជា មិន​មែន​ជា​ការ​ប្រឆាំង​ទៅ​ភាគី​ទី៣​ឡើយ ប៉ុន្តែ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​មាន​ស្រាប់​រវាង​យោធា​កម្ពុជា​និង​ចិន។

ចិន​ប្រគល់​នាវា​ចម្បាំង​ពីរ​គ្រឿង​ឱ្យ​កម្ពុជា ជា​ជំនួយ​បន្ថែម​ពី​លើ​ការ​ជួយ​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​រាម ដែល​បាន​បើក​សម្ពោធ​ជាផ្លូវការ​តាំង​ពី​ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥។ ការ​ជួយ​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​រាម បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ធំៗ។ សហរដ្ឋអាមេរិក​ខ្លាច​ថា កងទ័ព​ចិន​អាច​ប្រើប្រាស់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​រាម ជា​កន្លែង​ឈរ​ជើង​យុទ្ធសាស្ដ្រ​របស់​ខ្លួន ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​សន្ដិសុខ​ក្នុង​តំបន់៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប៉ុន្តែ​គាត់​អត់​ដឹង​ទេ ស្រាប់តែ​គេ​ហៅ​តាក់ស៊ី​ជិះ គាត់​ដឹក​គេ​ទៅ​ហើយ​គេ​ថា អូរ! ម្នាក់​ហ្នឹង​ស្កេម (Scam) អាហ្នឹង​គាត់​អត់​មាន​ទោស។ សូម្បី​កុំ​ថា​គាត់​ស្កេម សូម្បី​តែ​គាត់​ដឹក​អ្នក​ណា ជា​មេ​គ្រឿងញៀន ដោយ​គាត់​អត់​ដឹង​ថា ម្នាក់​ហ្នឹង​ជា​មេ​គ្រឿងញៀន​ផង ក៏​អត់​មាន​ទោស​ដែរ។ ប៉ុន្តែ​បើ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ស្រាប់តែ​ម្នាក់​ហ្នឹង​ជា​មេ​គ្រឿងញៀន គេ​កំពុង​តាម​ចាប់​ខ្លួន ដឹង​ច្បាស់​គ្រប់​គ្នា គាត់​ដឹង អ៊ីចឹង​គាត់​សម្រួល​ការ​រត់​គេច​ខ្លួន​របស់​មេ​គ្រឿងញៀន អាហ្នឹង គាត់​អាច​មាន​ទោស។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌លោក កើត រិទ្ធ

បើ​តាម​សម្ដី​របស់​លោក កើត រិទ្ធ បាន​បង្ហាញ​ថា លោក ហ៊ុន សែន អាច​ជា​អ្នក​ស៊ុមគ្រលុំ​ជាមួយ​មេឧក្រិដ្ឋជន ចេន ហ្ស៊ី ពីព្រោះ​លោក ហ៊ុន សែន បាន​យក ចេន ហ្ស៊ី ធ្វើ​ជា​ទីប្រឹក្សា ក្រោយ​ពី​ជនជាតិ​ចិន​រូប​នេះ បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​ជា​ឧក្រិដ្ឋជន​ទៅ​ហើយ។

លោក ហ៊ុន សែន បាន​តែងតាំង ចេន ហ្ស៊ី ទី​ជា​ទីប្រឹក្សា តាម​រយៈ​ព្រះរាជក្រឹត្យ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ គឺ​ក្រោយពី​សាលក្រម​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​នៃ​ប្រទេស​ចិន បាន​ពិពណ៌នា​សម្ព័ន្ធ​ក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group) របស់​លោក ចេន ហ្ស៊ី តាំង​ពី​ឆ្នាំ២០២០ ថា ជា «​ក្រុម​ឧក្រិដ្ឋជន​បនល្បែង​អនឡាញ​ឆ្លង​ដែន​ដ៏​អាក្រក់» ដែល​រក​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​យ៉ាង​ហោចណាស់ ៧០០​លាន​ដុល្លារ ជា​ចំណូល​មិន​ស្រប​ច្បាប់។

ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​ប្រឆាំង​ការ​ឆបោក​តាម​ប្រព័ន្ធ​បច្ចេកវិទ្យា ដែល​ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​បង្កើត​ឡើង​ជា​ប្រញាប់ ត្រូវ​បាន​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្ដីទី​លោក ហ៊ុន សែន ចេញ​ព្រះរាជក្រម​តំណាង​ឱ្យ​ព្រះមហាក្សត្រ ដាក់​ឱ្យ​អនុវត្ត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៦ ខែមេសា។ ច្បាប់​ថ្មី មាន​៥​ជំពូក និង​២៤មាត្រា និង​ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​អះអាង​ថា ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បោស​សម្អាត​ឱ្យ​អស់​ការ​ឆបោក​ពី​កម្ពុជា ដោយសារ​កន្លង​មក កម្ពុជា​នៅ​ខ្វះ​ច្បាប់​សម្រាប់​បង្ក្រាប​លើ​ក្រុម​ឆបោក​នេះ។

ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី អ្នក​ឃ្លាំមើល​បាន​យល់ឃើញ​ថា ការ​លើកឡើង​ថា ការ​ឆបោក​អនឡាញ បាន​រីក​រាលដាល​នៅ​កម្ពុជា ដោយសារ​តែ​មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់ គឺ​ជា​លេស​ប៉ុណ្ណោះ។ លោក​បន្ត​ថា ច្បាប់​ថ្មី​នេះ នឹង​មិន​អាច​ប្រឆាំង​ការ​ឆបោក​អនឡាញ​បាន​ជោគជ័យ​ឡើយ ប្រសិនបើ​មន្ត្រី​ធំៗ មាន​អំណច ដែល​សង្ស័យ​ថា ជាមេ​ក្លោង​និង​ម្ចាស់​ទីតាំង មិន​ត្រូវ​បាន​ស៊ើបអង្កេត​និង​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់។

ចំពោះ​ច្បាប់​ថ្មី​នេះ វា​អាច​ជោគជ័យ​បាន លុះត្រាតែ​រដ្ឋាភិបាល​មាន​ឆន្ទៈ​ពិត​ប្រាកដ ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​វា ដើម្បី​ចាត់​វិធានការ​លើ​មេក្លោង​ធំៗ និង​ម្ចាស់​ទីតាំង​ដែល​មាន​អំណាច ជា​ជាង​តែ​ដេញ​ចាប់​បុគ្គលិក​កម្រិត​ទាប។ បញ្ហា​ប្រឈម​បំផុត ដែល​ច្បាប់​មិន​អាច​ដើរ​ទៅ​មុខ​បាន គឺ​អំពើ​ពុករលួយ​ក្នុង​ជួរ​មន្ត្រី​អនុវត្ត​ច្បាប់​ផ្ទាល់​។

អ្នក​តាមដាន​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក​លោក សេង វណ្ណលី

ចំណែក​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ក្រៅ​ប្រទេស​បាន​លើកឡើង​ដែរ​ថា ដើម្បី​បោស​សម្អាត​ឱ្យ​អស់​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ឆបោក​អនឡាញ​ពី​កម្ពុជា គឺ​អាជ្ញាធរ​គួរ​មាន​ការ​ស៊ើបអង្កេត លើ​លោក ហ៊ុន សែន ពី​ព្រោះ ការ​ឆបោក​អនឡាញ គឺ​ជា​ជំនួញ​ប្រមូល​លុយ យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា និង​អំណាច​ក្រុម​គ្រួសារ​ត្រកូល «ហ៊ុន»។

ប្រសិន​បើ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់​កម្ចាត់​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អនឡាញ​ឱ្យ​អស់​ពី​កម្ពុជា មិន​ចាំបាច់​ទៅ​ធ្វើ​ច្បាប់​បន្ថែម​នាំ​តែ​ឱ្យ​ខាត​ពេល​ទេ គឺ​ព្យួរ​អភ័យ​ឯកសិទ្ធ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដក​តំណែង​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​របស់​ពួកគាត់ ហើយ​នាំ​គាត់​ទៅ​សាកសួរ ឱ្យ​ប្រឈម​ចំពោះ​មុខ​ច្បាប់ រួម​ទាំង​ស៊ើបអង្កេត​បណ្ដាញ​ពាក់ព័ទ្ធ​នឹង​គាត់​ឱ្យ​អស់។ ពីព្រោះ​របាយការណ៍​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​និយាយ​ច្បាស់​ណាស់​ថា ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ឆបោក​នៅ​កម្ពុជា ជា​ជំនួញ​ប្រមូល​លុយ​ចិញ្ចឹម​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​អំណាច​ក្រុម​គ្រួសារ​ត្រកូល ហ៊ុន។

អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ ២៣​តុលា​លោក គឹម សុខ

កាល​ពី​ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ វិទ្យាស្ថាន​ស្រាវជ្រាវ​របស់​អង់គ្លេស​ឈ្មោះ Humanity Research Consultancy បាន​រកឃើញ​ថា ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​មិន​អាច​បង្ក្រាប​បាន ដោយសារ​ក្រុម​ឧក្រិដ្ឋជន​ជា​ជនជាតិ​ចិន មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​ជាមួយ​មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និង​ក្រុម​ឧកញ៉ា​មាន​ឥទ្ធិពល ដែល​សុទ្ធ​សឹង​ជា​អ្នក​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​ខ្នង​បង្អែក ហើយ​ពួក​ឧក្រិដ្ឋជន​បាន​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់ ធ្វើ​ជា​ប្រភព​ផ្គត់ផ្គង់​លុយ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដើម្បី​គេច​ផុត​ពី​ការ​ប្រឈម​មុខ​ផ្លូវ​ច្បាប់​៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ការ​បង្ក្រាប​កន្លង​មក វា​អត់​ទាន់​បាន​ទៅ​ដល់​ចំ​គោលដៅ នៃ​មេឧក្រិដ្ឋជន​ទាំង​អស់​ហ្នឹង​ទេ។ អ៊ីចឹង មេ​ឧក្រិដ្ឋជន​ទាំង​អស់​ហ្នឹង ដែល​យើង​សង្ស័យ ក៏ដូចជា ខាង​សារព័ត៌មាន​អន្តរជាតិ គេ​ស៊ើបអង្កេត គឺ​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ក្មួយ​ប្រុស​លោក ហ៊ុន សែន គឺ​លោក ហ៊ុន តូ ហើយ​មេឧកញ៉ា​គ្រាក់ៗ ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​លោក ហ៊ុន សែន ទៅ​ទៀត គឺ​លោក លី យ៉ុងផាត់ និង​លោក កុក អាន និង​ឧកញ៉ា និង​មន្ត្រី​ពាក់ព័ន្ធ​មួយ​ចំនូន​ធំ​ទៀត ដែល​យើង​អត់​ទាន់​ឃើញ​មាន​វិធានការ​ចំពោះ​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ​។

ប្រធាន​អង្គការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ខ្មែរ​លោក ស៊ឹង សែនករុណា

សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ចក្រភព​អង់គ្លេស កាល​ពី​ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បាន​ប្រកាស​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​រួម​គ្នា​លើ​បណ្ដាញ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ឆ្លង​ដែន​នៃ​ក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group) របស់​ឧកញ៉ា​ជនជាតិ​ចិន ចេន ហ្ស៊ី និង​បក្ខពួក រួមទាំង​ក្រុមហ៊ុន ហូយវ័ន ផេ (Huione Pay) របស់​ឧកញ៉ា ហ៊ុន តូ ដោយសារ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ធ្វើ​ជួញដូរ​និង​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​មនុស្ស​ឱ្យ​បម្រើ​ការ​ឆបោក​អនឡាញ និង​ការ​លាង​លុយ​កខ្វក់ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាត់បង់​ប្រាក់​ជាង​១៦​ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

កាល​ពី​ដើម​ខែមីនា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​លុបបំបាត់​ទាំង​ស្រុង​ទីតាំង​ឆបោក​អនឡាញ​នៅ​ត្រឹម​ខែ​មេសា​នេះ ក្រោយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បើក​យុទ្ធនាការ​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ឆ្មក់​ចូល​បង្ក្រាប​ទីតាំង​ឆបោក​បាន​ប្រហែល ២.៥០០កន្លែង។ ចំណែក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​លោក ស សុខា ក៏​​ធ្លាប់​​អះអាង​កាល​ពី​ខែកុម្ភៈថា មាន​ជន​បរទេស​រាប់​ម៉ឺន​នាក់ ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​កម្ពុជា និង​ប្រហែល​ជាង ២សែន​នាក់​ទៀត បាន​ចាកចេញ​ពី​កម្ពុជា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដោយសារ​ការ​បង្ក្រាប​លើ​ទីតាំង​ឆបោក​អនឡាញ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការ​បង្ក្រាប​ទាំង​នោះ ត្រូវ​បាន​គេ​មើលឃើញ​ថា មិន​បាន​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ឆបោក​នៅ​កម្ពុជា​ឡើយ។

​ចង់​បោសសម្អាត​ឱ្យ​ស្អាត ទាល់តែ​សមត្ថកិច្ច សភា និង​តុលាការ ពិនិត្យ​លទ្ធភាព​ព្យួរ​តំណែង​លោក ហ៊ុន សែន និង​តំណែង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហើយ​ហៅ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ទៅ​សាកសួរ ព្រម​ទាំង​ធ្វើ​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ឱ្យ​ស៊ី​ជម្រៅ ពីព្រោះ​របាយការណ៍​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ សុទ្ធ​តែ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អនឡាញ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ជា​ជំនួញ​កខ្វក់ ប្រមូល​លុយ​ចិញ្ចឹម​គណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា និង​អំណាច​ក្រុម​គ្រួសារ ហ៊ុន។ ម៉្លោះ​ហើយ គឺ​ពាក់ព័ទ្ធ​ទៅ​នឹង​តំណែង​របស់​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ជា​មេ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​មេ​ក្រុម​គ្រួសារ ហ៊ុន​។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលាលោក គឹម សុខ

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែមីនា ចក្រភព​អង់គ្លេស បាន​ប្រកាស​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ថ្មី​បន្ថែម លើ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​និង​ចិន​ចំនួន​៣​រូប​ទៀត ដែល​បើក​ទីតាំង​ឆបោក​អនឡាញ​ដ៏​ធំ​បំផុត ស្ថិត​នៅ​ទីក្រុង​ពាណិជ្ជកម្ម​ម៉ឺន​ជ័យ ក្នុង​ខេត្តព្រៃវែង ជាប់​ព្រំដែន​ប្រទេស​វៀតណាម។ ចក្រភព​អង់គ្លេស​បញ្ជាក់​ថា ទីតាំង​នេះ មាន​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ឱ្យ​ធ្វើ​ជា​កម្មករ​ប្រហែល ២ម៉ឺន​នាក់ និង​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប ហើយ​កំពុង​បន្ត​បើក​ដំណើរការ ទោះ​កំពុង​មាន​ការ​បង្ក្រាប​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ក្ដី៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

យើងខ្ញុំសូមអរគុណប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបានផ្តល់កិត្តិយសដល់យើង ក្នុងការពាំនាំព័ត៌មានពិត ជូនលោក អ្នកនាងជិត ៣០ ឆ្នាំកន្លងមក។

យើងខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដល់បុគ្គលិក និងអតីតបុគ្គលិកទាំងអស់ ដែលបានលះបង់សព្វបែបយ៉ាង ក្នុងការនាំព័ត៌មានពិតជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសកម្ពុជា។

យើងក៏សូមថ្លែងអំណរគុណដល់មិត្តរួមការងារ និងថ្នាក់ដឹកនាំគ្រប់គ្រង ក្នុងការគាំទ្រ មិត្តភាព និងការលើកទឹកចិត្ត ក្នុងបេសកកម្មនាំសំឡេងឱ្យអ្នកគ្មានសំឡេងនៅកម្ពុជា។

យើងសូមជម្រាបលា មួយគ្រាសិន។ យើងនឹងបន្តស្វែងរកវិធីសាស្ត្រថ្មី ដើម្បីបន្តបេសកកម្មរបស់យើង ក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។

ជាចុងបញ្ចប់នេះ យើងខ្ញុំសូមជូនពរដល់លោកអ្នកនាងឱ្យជួបតែសេចក្ដីសុខចម្រើន និងមានសុខភាពល្អជានិច្ចកាល កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ៕

លោក ប្រាក់ សុខុន បាន​បន្ត​ថា ជា​រឿង​សោកស្ដាយ​ដែល​ថៃ​ប្រើ​ផែនទី​ឯកតោ​ភាគី​ជំនួស​ឱ្យ​ផែនទី​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ និង​ធ្វើ​សកម្មភាព​រាប់​មិន​អស់​បំផ្លាញ​ដល់​ការ​កសាង​ទំនុក​ចិត្ត​និង​សន្ដិភាព​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ ហើយ​រឿង​គួរ​ព្រួយបារម្ភ​បំផុត​សម្រាប់​កម្ពុជា គឺ​ថៃ​គំរាម​ប្រើ​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក ដើម្បី​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រាប់រយ​គ្រួសារ​បន្ថែម​ទៀត​ពី​ភូមិដ្ឋាន​ដែល​អាស្រ័យផល​រាប់​ទសវត្ស​មក​ហើយ។ លោក​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ពី​សកម្មភាព​ក្រុម​កងកម្លាំង​ថៃ បាន​ចូល​កាន់កាប់​ពី​តំបន់​មួយ​ទៅ​តំបន់​មួយ រំលោភ​លើ​ដែន​អធិបតេយ្យភាព និង​បូរណភាព​ទឹក​ដី​កម្ពុជា រួម​ទាំង​បំពាន​លើ​សិទ្ធិ និង​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​របស់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា។

លោក ប្រាក់ សុខុន បាន​ប្រាប់​ទៅ​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ថា កម្ពុជា​ចង់​ឱ្យ​មាន​កិច្ច​សន្ទនា​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ដោយ​សន្ដិវិធី គោរព​ពេញលេញ​តាម​បទ​ឈប់​បាញ់ កិច្ចព្រមព្រៀង​ទ្វេភាគី ច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​ធម្មនុញ្ញ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​និង​អាស៊ាន ហើយ​កម្ពុជា​នៅ​តែ​បន្ត​គាំទ្រ​ការ​សម្របសម្រួល​ពី​អាស៊ាន និង​មេដឹកនាំ​ជុំវិញ​ពិភពលោក ដើម្បី​ជួយ​បន្ធូរបន្ថយ​ភាព​តានតឹង​ជាមួយ​ថៃ ក្នុង​ការ​បញ្ចៀស​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ជាថ្មី ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​សោកនាដកម្ម​ទាំង​សងខាង។

ប៉ុន្តែរ​ដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) បាន​ឆ្លើយ​ប្រាប់​ទៅ​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដោយ​ច្រានចោល​ការ​លើក​ឡើង​ពី​ភាគី​កម្ពុជា និង​បាន​អះអាង​ថា ថៃ​គឺ​ជា​ជនរង​គ្រោះ​ពិត​ប្រាកដ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អ្នក​តាមដាន​បញ្ហា​សង្គម​និង​នយោបាយ​លោក ប៉ោ មករា បាន​មើលឃើញ​ថា នយោបាយ​ការទូត​របស់​កម្ពុជា​ហាក់​បន្ត​មាន​ប្រៀប​លើ​ថៃ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ជុំវិញ​ជម្លោះ​ព្រំដែន ប៉ុន្តែ​លោក​បាន​យល់ឃើញ​ថា ដើម្បី​ឱ្យ​អន្តរជាតិ ជាពិសេស​សហរដ្ឋអាមេរិក​អាច​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ថៃ​បាន គឺ​ត្រូវ​ពឹង​លើ​កម្ពុជា​ដែល​ត្រូវ​ស្ដារ​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា សហរដ្ឋអាមេរិក​តែង​ចង់​ឱ្យ​កម្ពុជា​បើក​ចំហ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ដល់​ពលរដ្ឋ និង​ស្ដារ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើង​វិញ។

អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​សង្កេតឃើញ​ជារួម ហាក់​បី​ដូច​ជា​មាន​ការ​លូក​ដៃ​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជា​ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ កំពុង​តែ​ចាប់​អារម្មណ៍ កំពុង​តែ​តាមដាន​រឿង​នេះ ដូច្នេះ​អ្វី​ដែល​កម្ពុជា​គួរ​តែ​គិតគូរ និង​ធ្វើ​ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក គួរ​តែ​បោះ​ដៃ​ទៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក ឬ​ចាប់​យក​សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​នេះ​។

លោក ប៉ោ មករា

នៅ​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏​បាន​លើកឡើង​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ថ្ងៃ​ទី២៧ ខែកញ្ញា ដែល​ទាហាន​ថៃ​រំលោភ​បទ​ឈប់​បាញ់ ដោយ​ការ​បាញ់​ប្រហារ​ដោយ​កាំភ្លើង​ដៃ​និង​កាំភ្លើង​ត្បាល់​មក​លើ​ទីតាំង​ឈរ​ជើង​របស់​កងទ័ព​កម្ពុជា​នៅ​តំបន់អានសេះ ក្នុង​ឃុំជាំក្សាន្ត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ហើយ​បាន​ផ្អាក​ទៅ​វិញ ក្រោយពី​កងទ័ព​កម្ពុជា​អត់ធ្មត់​មិន​បាន​បាញ់​តបត។

ក្រោយ​មាន​ករណី​នេះក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន​បណ្ដោះអាសន្ន​ដឹកនាំ​ដោយ​ម៉ាឡេស៊ី​បាន​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ទីតាំង​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ពី​ការ​បាញ់​ប្រហារ​ដោយ​កងទ័ព​ថៃ​ខណៈ​កម្ពុជា​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​បង្កើត​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន​ផ្លូវការ​ឱ្យ​បាន​ឆាប់ដើម្បី​ឱ្យ​ភាគី​ថៃ​គោរព​តាម​បទ​ឈប់​បាញ់​ពិត​ប្រាដក​និង​ស្មោះត្រង់៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម បាន​បន្ត​ថា ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ភាព​ជោគជ័យ​របស់​ម៉ាឡេស៊ី ដើម្បី​សម្របសម្រួល​ឱ្យ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ឈប់​បាញ់​គ្នា​រវាង​កម្ពុជា-ថៃ ហើយ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា វា​ជា​សមិទ្ធផល​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ ដែល​បង្ហាញ​ពី​ភាព​រឹងមាំ​របស់​អាស៊ាន​និង​អធិបតេយ្យ​ភាព​របស់​ម៉ាឡេស៊ី។

នៅ​ក្នុង​កិច្ចសន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី២៥ ខែ​កញ្ញា​នោះ លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ក៏​បាន​លើកឡើង​ពី​ការ​ចូលរួម​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក ដែល​កំពុង​ដើរ​តួនាទី​ក្នុង​ការ​ធានា​ឱ្យ​បទ​ឈប់​បាញ់​របស់​កម្ពុជា-ថៃ ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ជោគជ័យ ហើយ​លោក​សង្ឃឹម​ថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹង​អញ្ជើញ​ចូលរួម​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​នៅ​ខែតុលា ខាង​មុខ ដើម្បី​ឱ្យ​ជំរុញ​កិច្ចសហប្របត្តិការ​សម្រាប់​ស្ថិរភាព​និង​សន្ដិភាព​នៅ​ក្នុង​តំបន់​បន្ថែម​ទៀត។

កិច្ច​សន្ទនា​របស់​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​និង​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​នេះ បាន​កើតឡើង​ស្របពេល​កងទ័ព​ថៃ បន្ត​ធ្វើ​សកម្មភាព​បង្ក​ហេតុ​នៅ​តាម​ព្រំដែន ដើម្បី​យក​លេស​ផ្ទុះ​អាវុធ​ជាមួយ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ជាថ្មី រាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ការ​ចល័ត​ទ័ព​ដើរ​រាយ​បន្លាលួស​តាម​ព្រំដែន ការ​បាញ់​គ្រាប់​ជំពាម​កូន​ឃ្លី​មក​លើ​ទីតាំង​កងទ័ព​កម្ពុជា ការ​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់ និង​ភូមិ​ជោគជ័យ​ចេញ​ពី​ផ្ទះសម្បែង និង​ចុងក្រោយ​នេះ កងទ័ព​ថៃ​បាន​បាញ់​កាំភ្លើង​ធន់​តូច​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្លួន​ដើម្បី​ញុះ​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ផ្ទុះ​អាវុធ។

អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ថា ចាប់​តាំង​ពី​ម៉ោង​២​ទាប​ភ្លឺ​រហូត​ដល់​ម៉ោង​៥​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ទី ២៥ ខែកញ្ញា ទាហាន​ថៃ​បាន​កាំភ្លើង​ជិត​៤០​គ្រាប់​ក្នុង​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន ដែល​ស្ថិត​នៅ​ទល់​ជាមួយ​កងទ័ព​កម្ពុជា ដើម្បី​បង្កហេតុ និង​ជា​សកម្មភាព​រំលោភ​លើ​បទ​ឈប់​បាញ់​គ្នា។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ​តស៊ូ​លោក គឹម សុខ បាន​មើលឃើញ​ថា មូលហេតុ​ដែល​ថៃ​បាន​ចិត្ត​មិន​ញញើត​ឈ្លានពាន​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ដោយសារ​នៅ​ពេល​នេះ ចិន​បាន​លូក​ដៃ​កាន់​តែ​ជ្រៅ​ក្នុង​ការ​បង្កើន​សកម្មភាព​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​ថៃ និង​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​ជាមួយ​ថៃ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ត្រូវ​យក​ចិត្ត​ថៃ​ដើម្បី​ទប់ទល់​ជាមួយ​ចិន​វិញ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត ដោយសារ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិន​យក​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្ដិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​មក​ប្រើ ទើប​ធ្វើ​ឱ្យ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ថៃ​ពិបាក​ដោះស្រាយ។

ទាល់​តែ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្ដិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ទើប​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ប្រធាន​អាស៊ាន​ស្រួល​ធ្វើ​ការងារ មាន​ន័យ​ថា បញ្ហា​ដែល​ថៃ​ឈ្លានពាន​នេះ មិន​មែន​ជា​គ្រាន់​តែ​ភារកិច្ច​ជួយ​ដោះស្រាយ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ប្រធាន​អាស៊ាន​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​ប្រើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្ដិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក៏​វា​កម្លាំង​សង្កត់​ជា​អន្តរជាតិ​លើ​ថៃ ឱ្យ​ឈប់​ឈ្លានពាន​លើ​កម្ពុជា នោះ​ទើប​មាន​ឥទ្ធិពល។

លោក គឹម សុខ

ការ​បង្ក​ហេតុ​ជាបន្តបន្ទាប់​ពី​កងទ័ព​ថៃ បាន​កើតឡើង​ស្របពេល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ដាក់​លិខិត​ទៅ​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន ចិន បារាំង អាមេរិក និង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ស្នើសុំ​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​បន្ទាន់ ខណៈ​លោក​បាន​លើកឡើង​ថា កងទ័ព​ថៃ​ត្រៀម​បើក​ការ​វាយប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​ទីតាំង​កម្ពុជា​ចំនួន​១៧ផ្សេង​ទៀត ចាប់​ពី​ខេត្ត​កោះកុង​ដល់​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់។

នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី ក៏​បាន​ហៅ​ទូរស័ព្ទ​ទៅ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​ថៃ​លោក អនុធីន ឆានវីរៈគូល (Anutin Charnvirakul)ស្នើ​ឱ្យ​បញ្ឈប់​ភាព​តានតឹង​តាម​ព្រំដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា និង​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​តាម​តុចរចា តាមរយៈ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ខណ្ឌសីមា និង​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​គោក​កម្ពុជា-ថៃ (JBC)៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បណ្ដាញ​សារព័ត៌មាន​ថៃ​បាន​ចុះផ្សាយ​ដោយ​ដកស្រង់​សេចក្ដី​ប្រកាស​របស់​កងទ័ព​ថៃ​ថា កងទ័ព​កម្ពុជា​ជា​អ្នក​ប្រើ​កាំភ្លើង​ធុនស្រាល និង​គប់​គ្រាប់​បែក​ចូល​ក្នុង​ទឹក​ដី​ថៃ ទើប​ធ្វើ​ឱ្យ​កងកម្លាំង​ថៃ​បាន​បាញ់​តបត​វិញ។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បាន​បញ្ជាក់​ថា កងទ័ព​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាន់​យក​គោលការណ៍​អត់ធ្មត់​កម្រិត​ខ្ពស់ ដើម្បី​អនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​បទ​ឈប់​បាញ់​ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែកក្កដា​មក។ អ្នកស្រី​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​រំលោភ​បទ​ឈប់​បាញ់​របស់​កងទ័ព​ថៃ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្ថានភាព​កាន់​តែ​តានតឹង និង​ស្មុគស្មាញ។

ជុំវិញបញ្ហា​នេះ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​បង្ហោះ​ហ្វេសប៊ុក​ដែរ​ថា ដោយសារ​តែ​ភាគី​កម្ពុជា-ថៃ ចោទ​ប្រកាន់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក រឿង​អ្នក​បង្ក​ឱ្យ​ផ្ទុះ​អាវុធ​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​លោក​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​កងទ័ព​ម៉ាឡេស៊ី ដែល​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន​បណ្ដោះអាសន្ន គួរ​តែ​ធ្វើ​វិនិច្ឆយគ្រាប់ ព្រោះ​កងទ័ព​កម្ពុជា-ថៃ​ប្រើប្រាស់​គ្រាប់​ខុស​គ្នា និង​ត្រូវ​ចុះ​ពិនិត្យ​ដល់​ទីតាំង​រណ្ដៅ​គ្រាប់​ធ្នាក់ ដើម្បី​កំណត់​ថា​តើ​គ្រាប់​បាញ់​ចេញ​ពី​ទិស​ខាងណា។

លោក ហ៊ុន សែន បាន​ណែនាំ​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ត្រូវ​រក្សា​ទុក​រណ្ដៅ​គ្រាប់​ឱ្យ​បាន​ល្អ សម្រាប់​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន ចុះ​ពិនិត្យ​ដើម្បី​ធ្វើ​វិនិច្ឆយ​គ្រាប់ និង​ពិនិត្យ​រណ្ដៅ​គ្រាប់​ឱ្យ​បាន​ល្អ​ត្រឹមត្រូវ និង​ច្បាស់លាស់ ហើយ​លោក​សង្ឃឹម​ថា ភាគី​ថៃ​គួរ​តែ​ហ៊ាន​ធ្វើ​ដូច​កម្ពុជា​ដែរ ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា មាស​សុទ្ធ​មិន​ខ្លាច​ភ្លើង។

ការ​បាញ់​ប្រហារ​របស់​កងទ័ព​ថៃ​មក​លើ​ទីតាំង​ឈរ​ជើង​កងទ័ព​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៧ ខែកញ្ញា បាន​កើតឡើង​ក្រោយ​ពីរ​ថ្ងៃ បន្ទាប់​ពី​កងទ័ព​ថៃ​បាន​បាញ់​កាំភ្លើង​ធុនស្រាល​ក្នុង​ដី​របស់​ខ្លួន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៥ ខែកញ្ញា ចាប់តាំង​ពី​ម៉ោង​២ទាបភ្លឺ រហូត​ដល់​ម៉ោង​៥ល្ងាច ក្នុង​ចេតនា​ព្យាយាម​បង្ក​ហេតុ ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​អត់ធ្មត់​តទៅ​ទៀត។

ការ​ព្យាយាម​បង្កហេតុ​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ផ្ទុះ​អាវុធ​នេះ បាន​កើតឡើង​ក្រោយ​ពី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រាប់​ទៅ​មេដឹកនាំ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ អាមេរិក ចិន បារាំង និង​ប្រធាន​អាស៊ាន​ថា កងទ័ព​ថៃ​ត្រៀម​បើក​ការ​វាយលុក​ឈ្លានពាន​យក​ទឹកដី​កម្ពុជា​១៧​ទីតាំង​ផ្សេង​ទៀត ចាប់​ពី​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ដល់​ខេត្ត​កោះកុង៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​បាន​បន្ត​ថា ក្រោយ​កិច្ច​ប្រជុំ GBC ៣សប្ដាហ៍ ក្រុម​ការងារ​នេះ ត្រូវ​ចាប់ផ្ដើម​ពិភាក្សា​គ្នា​ដើម្បី​រៀបចំ​ផែនការ​សកម្មភាព ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​កែសម្រួល​អាវុធ​ធន់ធ្ងន់​ចេញ​ពី​ព្រំដែន ទៅ​តាម​ស្ថានភាព​ជាក់​ស្ដែង និង​ជា​ជំហានៗ ហើយ​ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​ក្រោម​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន ដើម្បី​បង្ហាញ​តម្លាភាព និង​ការ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​គ្នា។

ការ​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​របស់​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ស្របពេល​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​របស់​ថៃ​លោក អនុធីន ឆានវីរៈគូល (Anutin Charnvirakul) បាន​ប្រាប់​ក្រុម​អ្នកសារព័ត៌មាន​ថា រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​នឹង​មិន​បើក​ការ​ចរចា​ផ្លូវការ​ណា​មួយ ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឡើយ ហើយ​ថៃ​នឹង​បន្ត​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន ដរាបណា​កម្ពុជា​មិន​ដក​អាវុធ​ធន់ធ្ងន់​ចេញ​ពី​ព្រំដែន និង​ឈប់​គំរាមកំហែង​ដល់​ប្រទេស​ថៃ។

ការ​លើក​ឡើង​ពី​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​របស់​ថៃ​នេះ បាន​ធ្វើឡើង​ក្រោយ​ពី​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​កម្ពុជា​លោក ហ៊ុន សែន បាន​លើកឡើង​តាម​ហ្វេសប៊ុក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ ខែកញ្ញា​ថា កម្ពុជា​នៅ​តែ​រក្សា​ជំហរ​ដដែល គឺ​មិន​ថោក​សុំ​ទៅ​ភាគី​ថៃ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​នោះ​ទេ ហើយ​លោក​ថា ទោះបីជា​ប្រទេស​ថៃ​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន​១០០ឆ្នាំ​ទៀត ក៏​កម្ពុជា​មិន​ស្លាប់​នោះ​ដែរ។ លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ថា ច្រក​ព្រំដែន គឺ​ថៃ​ជា​អ្នក​បិទ ហើយ​មិន​បាច់​មក​ចរចា​ជាមួយ​កម្ពុជា​ដើម្បី​បើក​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើ​ថៃ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ នោះ​កម្ពុជា​នឹង​បើក​តាម​ក្រោយ​យ៉ាង​យូរ​ត្រឹម​៥ម៉ោង។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អតីត​តំណាងរាស្ដ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​មើលឃើញ​ថា បើទោះបីជា​ប្រទេស​ថៃ​មាន​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​ក៏​ដោយ ក៏​មិន​អាច​ជួយ​ឱ្យ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ​បាន​ធូរស្រាល​នោះ​ដែរ ពីព្រោះ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​របស់​ថៃ ជា​មនុស្ស​ជិតស្និទ្ធ​នឹង​ក្រុម​យោធា​និង​ស្ដេច​ថៃ ដែល​មាន​មហិច្ឆតា​ឈ្លានពាន​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។

ខ្ញុំ​យល់​ថា រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ហ្នឹង គឺ​មិន​អាច​គ្រប់គ្រង​ទៅ​លើ​យោធា​របស់​ថៃ​បាន ដូច្នេះ​ការ​ឈ្លានពាន​មក​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា គឺ​នៅ​តែ​មាន​បន្ត អាច​មាន​ភាព​តានតឹង ហើយ​អាច​មាន​ការ​ផ្ទុះ​អាវុធ​ជា​ថ្មី​ផង​ដែរ។

លោក អ៊ុំ សំអាន

អ្នកនាំពាក្យ​កងទ័ព​ជើង​គោក​ថៃ លោក វីនថៃ សុវារី (Winthai Suwaree) បាន​លើកឡើង​ថា កងទ័ព​ថៃ​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​រួចរាល់​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ការពារ​ខ្លួន ខណៈ​លោក​បាន​ចោទប្រកាន់​ថា កងទ័ព​កម្ពុជា​បាន​បាញ់​អាវុធ​ធន់​តូច​ចូល​ទឹក​ដី​ថៃ និង​គប់​គ្រាប់​បែក​ទៅ​កន្លែង​រាយ​បន្លាលួស​របស់​កង​ទ័ព​ថៃ។

ផ្ទុយ​ពី​ការ​ចោទប្រកាន់​នេះ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ច្រានចោល​ការ​ចោទប្រកាន់​នេះ និង​បញ្ជាក់​ថា ទាហាន​ថៃ​ជា​អ្នក​រំលោភ​បទ​ឈប់​បាញ់ ដោយ​បាន​បំផ្ទុះ​អាវុធ​ចំនួន​៤​គ្រាប់ ចាប់​ពី​ម៉ោង​២​ជាង​ព្រឹក រហូត​ដល់​ម៉ោង​៧​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី២៥ ខែកញ្ញា ប៉ុន្តែ​បែរ​ជា​ចោទ​កងទ័ព​កម្ពុជា ថា​ជា​អ្នក​បំផ្ទុះ​អាវុធ​បង្ក​ហេតុ​ទៅ​វិញ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកស្រី​បាន​បន្ត​ថា នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ ភាគី​កម្ពុជា​បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ទៅ​ភាគី​ថៃ​ថា រាល់​សកម្មភាព​ដោះ​មីន​មនុស្ស​ធម៌​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​ខាង​មុខ មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​វាស់វែង​និង​ខណ្ឌ​សីមា​ព្រំដែន​គោក​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ឡើយ ពីព្រោះ​ការងារ​នេះ ជា​ដែន​សមត្ថកិច្ច​របស់​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ព្រម​ដែន​កម្ពុជា-ថៃ (JBC)។

អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារជាតិ​កម្ពុជា​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា កម្ពុជា​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ដោះមីន​មនុស្ស​ធម៌​អស់​រយៈពេល​៣៣ឆ្នាំ​មក​ហើយ ដោយ​បាន​រំដោះ​ផ្ទៃ​ដី​ជាង ៣ពាន់ (៣.៣០៧) គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយ​បាន​បំផ្លាញ​គ្រាប់​មីន និង​យុទ្ធភណ្ឌ​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ​ជាង ៤.៣ លានគ្រាប់ រួម​ទាំង​បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ចូលរួម​បេសកកម្ម​រក្សា​សន្ដិភាព​តាម​រយៈ​ការ​ជួយ​ដោះមីន​នៅ​តាម​ប្រទេស​នានា ក្រោម​ឆ័ត្រ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។

ក្រុម​ការងារ​សម្របសម្រួល​ចម្រុះ​កម្ពុជា-ថៃ​លើ​កិច្ច​ការងារ​ដោះ​មីន​មនុស្ស​ធម៌​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​នេះ បាន​បង្កើត​តាម​លទ្ធផល​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​ពិសេស​លើក​ទី១ របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ (GBC) កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែកញ្ញា នៅ​ខេត្ត​កោះកុង រវាង​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារ​ជាតិ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។

អគ្គនាយក​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​សកម្មភាព​កំចាត់​មីន​កម្ពុជា (CMAC) លោក ហេង រតនា និង​ជា​អ្នក​ស្ថិត​ក្នុង​ក្រុម​ការងារ​សម្របសម្រួល​ចម្រុះ​កម្ពុជា-ថៃ​សម្រាប់​ដោះមីន បាន​លើក​ឡើង​តាមរយៈ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​ថា ការ​បោស​សម្អាត​មីន​មនុស្ស​ធម៌​នៅ​ភូមិ​ជោគជ័យ និង​ភូមិ​ព្រៃចាន់ រួមទាំង​តាម​បណ្ដា​ភូមិ​នានា នៅ​បណ្ដោយ​ព្រំដែន ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​សុវត្ថិភាព​របស់​ពលរដ្ឋ និង​ហេដ្ឋា​រចនាសម្ព័ន្ធ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​អនុវត្ត​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៩២ ហើយ​បាន​ធ្វើ​ជា​ដំណាក់កាលៗ។

កន្លង​មក ភាគី​កម្ពុជា​បាន​លើកឡើង​ថា ទាហាន​ថៃ​ដែល​បាន​ដើរ​ជាន់​មីន​របួស​ជាបន្តបន្ទាប់​នៅ​តាម​ព្រំដែន ដោយសារ​តែ​ពួកគេ​ដើរ​ចូល​រំលោភ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​នៅ​សេសសល់​គ្រាប់​មីន​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ​ពី​សម័យ​សង្គ្រាម និង​មិន​មែន​ជា​គ្រាប់​មីន​ដាក់​ថ្មី​ក្នុង​ទឹក​ដី​ថៃ ដូច​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​កងទ័ព​ថៃ​នោះ​ទេ។

ក្រុម​មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ធ្លាប់​បាន​លើកឡើង​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​មិន​គួរ​យល់​ព្រម​ដោះមីន​តាម​ព្រំដែន​ជាមួយ​ភាគី​ថៃ​ឡើយ ព្រោះ​វា​នឹង​ជួយ​ឱ្យ​កងទ័ព​ថៃ​កាន់​តែ​ងាយ​ស្រួល​ចូល​ឈ្លានពាន​យក​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​តាក្របី ដែល​ទាហាន​ថៃ​មិន​អាច​ចូល​មក​រាយ​បន្លា​លួស​ព័ទ្ធ​យក ដូច​ប្រាសាទ​តាមាន់ធំ បន្ទាប់ពី​ទាហាន​របស់​ខ្លួន​បាន​ដើរ​ជាន់​គ្រាប់​មីន​ផ្ទុះ​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​តា​ក្របី៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

មេទ័ព​ភូមិភាគ​២​របស់​ថៃ​លោក ប៊ុនស៊ីន ផាតក្លាង (Boonsin Padklang) បាន​និយាយ​ថា ភាគី​ថៃ​នឹង​អាច​បញ្ឈប់​ការ​ជជែក​គ្នា​ជាមួយ​ភាគី​កម្ពុជា​ដើម្បី​បន្ធូរ​បន្ថយ​ភាព​តានតឹង​នៅ​ព្រំដែន។ នេះ​បើ​តាម​ការ​ចុះផ្សាយ​របស់​សារព័ត៌មាន​ថៃ Khaosod នៅ​ថ្ងៃ​ទី២២ ខែកញ្ញា។

មេទ័ព​ថៃ​ប្រចាំ​ភូមិភាគ​រូប​នេះ បាន​ព្រមាន​នេះ ដោយសារ​លោក​បន្ត​ចោទប្រកាន់​ថា កងទ័ព​កម្ពុជា​បាន​បង្ហោះ​ដ្រូន​ចូល​ទឹក​ដី​ថៃ និង​បន្ត​ដាក់​មីន​ថ្មី​ជាដើម ខណៈ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា ចេញ​បដិសេធ​ជាបន្តបន្ទាប់ និង​អះអាង​ថា ជា​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​លេស​ប្រើ​កម្លាំង​យោធា​ឈ្លានពាន​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ជា​ថ្មី។

ការ​លើក​ឡើង​ពី​មេទ័ព​ភូមិភាគ​២​របស់​ថៃ​បាន​កើតឡើង ស្របពេល​កិច្ច​ប្រជុំ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ថ្នាក់​យោធ​ភូមិភាគ​កម្ពុជា-ថៃ (RBC) នឹង​ចាប់ផ្ដើម​ក្នុង​សប្ដាហ៍​នេះ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ជុំវិញ​ផែនការ​សកម្មភាព ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជាក់ស្ដែង និង​ជា​ជំហានៗ ហើយ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ និង​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរកាល​អាស៊ាន ក្នុង​ការ​សម្រេច​កែសម្រួល​យុទ្ធោបករណ៍ និង​សម្ភារៈយោធា ដើម្បី​បន្ធូរបន្ថយ​ភាព​តានតឹង​នៅ​ព្រំដែន។ ការ​ប្រជុំ​ដើម្បី​កែសម្រួល​កងទ័ព​ឬ​សព្វាវុធ​ធន់ធ្ងន់​នៅ​តាម​ព្រំដែន​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ស្របតាម​លទ្ធផល​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​ពិសេស​លើកទី​១​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ (GBC) រវាង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែកញ្ញា​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង។

ទន្ទឹម​ការ​ព្រមាន​ពី​មេភូមិភាគ​២​របស់​ថៃ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៣ ខែកញ្ញា អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដីប្រកាស​ព័ត៌មាន​ថា កម្ពុជា​បន្ត​ប្តេជ្ញាចិត្ត​ក្នុង​ការ​សហការ​ជាមួយ​ភាគី​ថៃ​នៅ​គ្រប់​កម្រិត ដើម្បី​លើកកម្ពស់​សន្តិភាព ស្ថិរភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។

អ្នកស្រី​ក៏​បាន​បដិសេធ​ចំពោះ​ការ​លើកឡើង​របស់​កងទ័ព​ថៃនិង​សារព័ត៌មាន​ថៃ​ដែល​បាន​ចុះផ្សាយ​ថាកងកម្លាំង​កម្ពុជា​បាញ់​អាវុធ​ធុន​តូច​៣​ទៅ​៥​គ្រាប់​ចូល​ទឹក​ដី​ថៃដើម្បី​ញុះញង់នៅ​តំបន់​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែនក្រោយ​ពី​មាន​សេចក្ដី​រាយការណ៍​ថាគេ​បាន​លឺ​សំឡេង​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ផ្ទុះ​ឡើង​នៅ​ជិត​ភ្នំ​ខ្មោច។អ្នកស្រីម៉ាលី សុជាតាបាន​បញ្ជាក់​ថាកងកម្លាំង​កម្ពុជា​បាន​រៀល​កៃ​ផ្ទុះ​អាវុធ​ទៅ​លើ​មេឃ​ប៉ុណ្ណោះមិន​បាន​បាញ់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ថៃហើយ​ត្រូវ​បាន​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​ភាគី​ថៃ​រួច​ហើយ​ដែរ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

សារព័ត៌មាន​ថៃ The Nation បាន​ចុះផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២២ ខែកញ្ញា ថា ក្រុម​ប៉ូលិស​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ប្រហែល​១៤០០នាក់ ត្រូវ​បាន​ដាក់​ពង្រាយ​ទៅ​កាន់​ខេត្តស្រះកែវ ដើម្បី​ត្រៀម​បង្ក្រាប​លើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ដែល​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​តវ៉ា​អស់​រយៈពេល​ជាង​៤​សប្ដាហ៍​មក​ហើយ នៅ​ភូមិជោគជ័យ និង​ភូមិព្រៃចាន់ ដើម្បី​ប្រឆាំង​ការ​ចូល​ឈ្លានពាន​រាយ​បន្លាលួស​របស់​ក្រុម​ទាហាន​ថៃ។

សារព័ត៌មាន​ថៃ​ដដែល​នេះ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​បន្ត​ថា កងទ័ព​ថៃ​ក៏​បាន​ចេញ​ការ​ព្រមាន​ដាក់​ទោស​ធ្ងន់ធ្ងរ​ប្រឆាំង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ក្នុង​នោះ រួមទាំង​ការ​ដាក់​ទោស​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ឬ​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត ពី​បទ​ចោទ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ថា​បាន​បំពាន​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ។

ជុំវិញ​ការ​ត្រៀម​ប្រើ​កម្លាំង និង​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​ប្រឆាំង​លើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នេះ ក្រសួង​ការបរទេស កម្ពុជា​កាល​ពីថ្ងៃ​ទី២០ ខែកញ្ញា បាន​ចេញ​តវ៉ា​និង​ជំទាស់​ដាច់​អហិង្ការ។ ក្រសួង​ការបរទេស​បាន​លើកឡើង​ក្នុង​សេចក្ដីថ្លែងការណ៍​ថា ការ​ប្រកាស​ប្រើ​ច្បាប់​របស់​ថៃ​អនុវត្ត​មក​លើ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ជា​ការ​បំពាន​លើ​ធម្មនុញ្ញ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដែល​តម្រូវ​ឱ្យ​ដោះស្រាយ​វិវាទ​ដោយ​សន្ដិវិធី និង​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ប្រើ​កម្លាំង​ប្រឆាំង​នឹង​បូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​រដ្ឋ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ហើយ​ក៏​ជា​ការ​បំពាន​លើ​សិទ្ធិមនុស្ស​ជាមូល​ដ្ឋាន​នៃ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​សេរីភាព​នៃ​ការ​ជួបជុំ​ដោយ​សន្ដិវិធី ដែល​ជា​បទដ្ឋាន​ស្នូល​នៃ​សេចក្ដីប្រកាស​ជា​សកល​ស្ដីពី​សិទ្ធិមនុស្ស និង​កតិកា​សញ្ញា​អត្តរជាតិ​ស្ដីពី​សិទ្ធិស៊ីវិល និង​នយោបាយ ដែល​ថៃ​ជា​រដ្ឋភាគី។

ក្រសួង​ការបរទេស​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា ប្រទេស​ថៃ​ក៏​កំពុង​រំលោភ​ធម្មនុញ្ញ​អាស៊ាន និង​សន្ធិសញ្ញា​មិត្តភាព និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដែល​តម្រូវ​ឱ្យ​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​សកម្មភាព​បង្កហេតុ និង​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​វិវាទ​ដោយ​សន្ដិវិធី។ លើស​ពី​នេះ ថៃ​កំពុង​បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ប្រើ​កម្លាំង​ដើម្បី​ទាមទារ​យក​ដែន​អធិបតេយ្យ​លើ​តំបន់​មិន​ទាន់​បាន​កំណត់​ខណ្ឌសីមា ដែល​រំលោភ​អនុស្សរណៈ​យោគយល់​គ្នា​ឆ្នាំ២០០០ និង​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​អាណត្តិ​របស់​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ខណ្ឌ​សីមាព្រំដែន​គោក។

ការ​ព្រមាន​ប្រើ​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​កងទ័ព​ថៃ​នេះ បាន​កើត​ឡើង បន្ទាប់ពី​ក្រុម​ប៉ូលិស​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ថៃ បាន​ប្រើប្រាស់​ឧស្ម័ន​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែក គ្រាប់​ជំពាម​កូន​ឃ្លី និង​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ​បាញ់​បង្ក្រាប​មក​លើ​ព្រះសង្ឃ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​តវ៉ា​ការ​ចូល​រាយ​បន្លាលួស​បន្ថែម​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់​កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​ព្រះសង្ឃ ពលរដ្ឋ និង​កងកម្លាំង​ខ្មែរ​រង​របួស​ជិត​៣០​នាក់។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អ្នក​តាមដាន​បញ្ហា​សង្គម​និង​នយោបាយ​លោក ប៉ោ មករា បាន​មើលឃើញ​ថា កងកម្លាំង​របស់​ប្រទេស​ថៃ កំពុង​តែ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​លើ​សិទ្ធិ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន រួមមាន​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​បាត់បង់​ទី​ជម្រក ការ​ខាតបង់​ពេល​វេលា​រកស៊ី​ចិញ្ចឹម​ជីវិត និង​ចុងក្រោយ​ការ​បំភិតបំភ័យ​ដោយ​ចង់​ប្រើ​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​ក្នុង​ចេតនា​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​លេប​យក​ទឹកដី​កម្ពុជា។ លោក​បាន​បន្ត​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរ​តែ​មាន​វិធានការ​យ៉ាង​ណា ដើម្បី​ពឹង​ឱ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ដាក់​សម្ពាធ​ឱ្យ​ឃើញ​ជាក់​ស្ដែង​លើ​ប្រទេស​ថៃ ដើម្បី​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​លើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​តាម​ព្រំដែន។

ជា​យន្តការ​មួយ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរ​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ជា​យន្តការ​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​សកម្ម ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​ឱ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ដឹង រួមមាន​សហគមន៍​អឺរ៉ុប និង​អាស៊ាន​ទាំង​មូល​ឱ្យ​ដឹង​ថា ភាគី​ថៃ​ជា​អ្នក​រំលោភ​លើ​បទ​ឈប់​បាញ់ រំលោភ​ទៅ​លើ រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​ហ្នឹង។

លោក ប៉ោ មករា

អភិបាល​ខេត្ត​ស្រះកែវ​របស់​ថៃ​បាន​ប្រកាស​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែនដែល​ចោទ​ពួកគាត់​ថា​ស្ថិត​ក្នុង​ដី​ថៃត្រូវ​ចាកចេញ​ពី​ផ្ទះសម្បែង​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី១០ខែតុលា​ខាង​មុខ​នេះស្របពេល​លោកហ៊ុន ម៉ាណែតបាន​លើកឡើង​ថាបន្ទាប់ពី​ការ​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជាង​២០គ្រួសារអាជ្ញាធរ​ថៃ​គ្រោង​នឹង​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រាប់​រយ​គ្រួសារ​បន្ថែម​ទៀតចេញ​ពី​លំនៅឋាន​ក្នុង​ភូមិ​ព្រៃចាន់និង​ភូមិជោគជ័យ។លោកហ៊ុន ម៉ាណែតបាន​ដាក់​លិខិត​ស្នើសុំ​កិច្ចអន្តរាគមន៍​ជាបន្ទាន់​ពី​ប្រធាន​អង្គការ​សហប្រជាជាតិរួម​ទាំង​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិកចិនបារាំងនិង​ប្រធានអាស៊ានឱ្យ​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ប្រទេស​ថៃ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម បាន​បន្ត​ថា នៅ​ក្នុង​កិច្ចសន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ លោក​ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​យក​បញ្ហា​ទាំង​អស់​ដាក់​លើ​តុ​ចរចា​គ្នា តាមរយៈ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ខណ្ឌសីមា និង​បោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​គោក​កម្ពុជា-ថៃ (JBC) ហើយ​លោក​បញ្ជាក់​ថា ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​សម្របសម្រួល​សង្ឃឹម​ថា ស្មារតី​នៃ​ការ​យោគយល់​គ្នា និង​ការ​ពិភាក្សា​គ្នា ជា​មធ្យោបាយ​ដ៏​ល្អ​បំផុត​ដើម្បី​ធានា​ដល់​សន្ដិភាព​និង​ស្ថិរភាព​នៅ​ក្នុង​តំបន់។

ការ​និយាយ​ទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​នេះ​បាន​កើតឡើង ក្រោយ​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​បន្ទាប់ពី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី​បាន​បញ្ចប់​ការ​និយាយ​ទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​បង្ក្រាប​ដ៏​ហិង្សា​របស់​ក្រុម​ទាហាន​ប្រដាប់​អាវុធ និង​ក្រុម​ប៉ូលិស​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ថៃ ដែល​បាន​ប្រើ​គ្រាប់​បែក​ផ្សែង គ្រាប់​ជំពាម​កូន​ឃ្លី និង​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ បាញ់​ប្រហារ​មក​លើព្រះសង្ឃ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែល​លើក​គ្នា​តវ៉ា​រារាំង​ការ​រាយ​បន្លាលួស។ ការ​បង្ក្រាប​នេះ បាន​បណ្ដាល​ឱ្យ​រងរបួស​ព្រះសង្ឃ ពលរដ្ឋ​ស៊ីវិល និង​កងកម្លាំង​ខ្មែរ​ជិត​៣០នាក់ និង​ជា​ការ​ប៉ះទង្គិច​ដ៏​ស្រួចស្រាវ​បំផុត ចាប់​តាំង​ពី​មាន​បទ​ឈប់​បាញ់​គ្នា។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​បង្ហោះ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​ដែរ​ថា ការ​បង្ក្រាប​ដ៏​ហិង្សា​របស់​កងកម្លាំង​ថៃ​មក​លើ​ព្រះសង្ឃ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់ គឺ​ជា​ស្ថានការណ៍​វិវត្ត​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​ព្រួយបារម្ភ ហើយ​នៅ​ក្នុង​ការ​និយាយ​ទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី ក៏​លោក​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី ជួយ​អន្តរាគមន៍​ជាបន្ទាន់​ដើម្បី​បន្ធូរបន្ថយ​ភាព​តានតឹង និង​កុំ​ឱ្យ​កងទ័ព​ថៃ​រាយ​បន្លាលួស​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​បន្ថែម​ទៀត។

បើទោះបីជា​មាន​ការ​អន្តរាគមន៍​ពី​ប្រធាន​អាស៊ាន​យ៉ាងណាក្ដី សារព័ត៌មាន​ថៃ Khaosod បាន​ចុះផ្សាយ​ថា នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​របស់​ថៃ​លោក អនុធីន ឆានវីរៈគូល បាន​ទទូល​ស្គាល់​ការ​និយាយ​ទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី ប៉ុន្តែ​បាន​បញ្ជាក់​ថា គ្មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់​អាច​ជ្រៀតជ្រែក​ចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​នោះ​ទេ។

ជាមួយគ្នានេះ នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៩ ខែកញ្ញា កងទ័ព​ថៃ​នៅ​តែ​បន្ត​ព្យាយាម​ចូល​មក​រាយ​បន្លាលួស​បន្ថែម​ទៀត នៅ​ច្រក​ព្រំដែន​បឹងត្រកួន ក្នុងឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ពលរដ្ឋ​រាប់រយ​នាក់​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​រារាំង និង​បណ្ដេញ​ឱ្យ​ដកថយ​ទៅ​វិញ។ ការ​បន្ត​ព្យាយាម​ចូល​រាយ​បន្លាលួស​នេះ ស្របពេល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រាប់​ទៅ​ប្រធាន​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​មេដឹកនាំ​អាមេរិក ចិន និង​បារាំង​ថា កងទ័ព​ថៃ​ត្រៀម​វាយ​លុក​ឈ្លានពាន​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​១៧ទីតាំង​ផ្សេង​ទៀត ពី​ខេត្តពោធិ៍សាត់​ដល់​ខេត្ត​កោះកុង៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកនាំពាក្យ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាតិ​តស៊ូ​លោក គឹម សុខ បាន​ប្រាប់​វិទ្យុអាស៊ីសេរី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែកញ្ញា​ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរ​ឈប់​នៅ​ស្ងៀមស្ងាត់ ហើយ​ត្រូវ​ចេញ​មក​បកស្រាយ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ឈប់​មាន​មន្ទិលសង្ស័យ ចំពោះ​ការ​អះអាង​របស់​ក្រុម​ទាហាន​ថៃ ដែល​ថា​ពួកគេ​កំពុង​តែ​គ្រប់គ្រង​ទាំង​ស្រុង​នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​សំខាន់ៗ ដូចជា​នៅ​តំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និង​កំពូល​ភ្នំ​ទ្រព្យ​ជាដើម បន្ទាប់ពី​ការ​ប្រយុទ្ធ​ដណ្ដើម​គ្នា​ដ៏​បង្ហូរឈាម​ក្នុង​សង្គ្រាម​៥​ថ្ងៃ​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ ដល់​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែកក្កដា។

លោក គឹម សុខ បាន​បន្ត​ថា ប្រសិនបើ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ទទួល​ស្គាល់​ថា តំបន់​ទាំង​នោះ​ពិត​ជា​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​កងទ័ព​ថៃ​មែន​នោះ ដូច្នេះ គឺ​ដល់​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ត្រូវ​ក្លាហាន​ស្នើ​ទៅ​សហប្រធាន​កិច្ចប្រជុំ​សន្ដិភាព​ក្រុងប៉ារីស កោះ​ប្រជុំ​ឡើង​វិញ ដើម្បី​សុំ​ឱ្យ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​និង​ប្រទេស​បារាំង​បញ្ជូន​អ្នក​ជំនាញ​បច្ចេកទេស​ខាង​កិច្ចការ​ព្រំដែន ឱ្យ​មក​ជួយដោះស្រាយ​ជា​ពហុភាគី​ជាមួយ​ថៃ ហើយ​បញ្ហា​នៅ​សេសសល់​ទៀត ត្រូវ​បន្ត​ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ដើម្បី​ជម្រះ​សេចក្ដី​ចុង​ក្រោយ។

ពីព្រោះ​នៅ​លើ​យន្តការ​អន្តរជាតិ អ្នក​ជំនាញ​អន្តរជាតិ គេ​មិន​ផ្អែក​លើ​ការ​អះអាង​របស់​ភាគី​ជម្លោះ​ណា​មួយ​ទេ ក៏​ប៉ុន្តែ​គេ​ផ្អែក​លើ​អនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា ផែនទី​ឧបសម្ព័ន្ធ​ភ្ជាប់ ហើយ​និង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​នានា​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បី​ការពារ​ភាគី​រងគ្រោះ​ហើយ។

លោក គឹម សុខ

ការ​លើកឡើង​ពី​អ្នក​ឃ្លាំមើល​នេះ បាន​ធ្វើឡើង​ស្របពេល​ទាហាន​ថៃ​បន្ត​ដើរ​រាយ​បន្លា​លួស​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ព្រំដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា បន្ទាប់​ពី​អះអាង​ថា​ពួក​គេ​បាន​រាយ​បន្លា​លួស​ព័ទ្ធ​យក​តំបន់​ព្រំដែន​សំខាន់ៗ ទៅ​ត្រួតត្រា​ទាំង​ស្រុង ដូចជា​នៅ​ប្រាសាទ​តាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ តំបន់​មុំបី និង​កំពូល​ភ្នំទ្រព្យ​ជាដើម ដោយ​បាន​ដោត​ទង់​ជាតិ​ថៃ ជីក​ធ្វើ​លេណដ្ឋាន​កងទ័ព បំពាក់​កាមេរ៉ា និង​ការ​ឈូសឆាយ​ធ្វើ​ផ្លូវ​ចូល​ទៅ​កាន់​តំបន់​ទាំង​នោះ។ មេទ័ពថៃ​ថែម​ទាំង​បញ្ជាក់​ថា នៅ​ពេល​ខាង​មុខ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ចង់​ចេញ​ចូល​ទៅ​កាន់​តំបន់​ព្រំដែន​ឬ​ប្រាសាទ​ទាំង​នោះ ត្រូវ​តែ​មាន​លិខិត​ឆ្លង​ដែន។

ចំណែក​ប្រាសាទ​តាក្របី ទាហាន​ថៃ​បាន​សារភាព​ថា ព្យាយាម​ចូល​រាយ​បន្លា​លួស​ព័ទ្ធ​យក​ទៅ​ត្រួតត្រា ក្រោយ​ពី​មាន​បទ​ឈប់​បាញ់ ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​ជា​តំបន់​ដែល​នៅ​សេសសល់​គ្រាប់​មីន​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ​ពី​សម័យ​សង្គ្រាម​ច្រើន​ពេក និង​ធ្លាប់​មាន​ទាហាន​ថៃ​ដើរ​ជាន់​ផ្ទុះ​នៅ​ជិត​ប្រាសាទ ទើប​ធ្វើ​ឱ្យ​ទាហាន​ថៃ​ដកថយ និង​កំពុង​ជំរុញ​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ចូលរួម​ដោះ​មីន​ទាំង​នោះ​វិញ ដោយ​អះអាង​ថា​ជា​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន។

ក្រុម​មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​លើកឡើង​ថា មូលហេតុ​ដែល​ប្រាសាទ​និង​ភ្នំ​របស់​ខ្មែរ ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ពេល​នេះ ដោយសារ​តែ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត យឺតយ៉ាវ​មិន​ព្រម​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​រឿង​ព្រំដែន​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​ទៅ​កាន់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (IJC) ឱ្យ​បាន​លឿន​ពីព្រោះ​ទឹក​ដី​ទាំង​នោះ ជា​របស់​ខ្មែរ​ស្របតាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ បើ​យោង​ទៅ​តាម​អនុសញ្ញា និង​សន្ធិសញ្ញា​បារាំង-សៀម​ឆ្នាំ១៩០៤ និង​ឆ្នាំ១៩០៧ ដែល​មាន​ភ្ជាប់​ផែនទី​ជា​ឧបសម្ព័ន្ធ​ខ្នាត​១លើ២០០ពាន់ ជា​ផែនទី​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ ខុស​ពី​ផែនទី​ខ្នាត​១លើ៥០ពាន់​របស់​ប្រទេស​ថៃ ដែល​គូស​ដោយ​ឯកតោ​ភាគី។

អតីត​តំណាងរាស្ដ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​លើកឡើង​ថា ប្រាសាទ​និង​ភ្នំ​ដែល​ទាហាន​ថៃ​កំពុង​ត្រាតត្រា នឹង​អាច​ក្លាយ​ជា​ទឹកដី​របស់​ខ្មែរ​វិញ ប្រសិនបើ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពន្លឿន​ដាក់​បណ្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ក្រៅ​ពី​តំបន់​ទាំង​៤ ដូចជា​ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី និង​តំបន់​មុំបី កម្ពុជា​ក៏​គួរ​បញ្ចូល​តំបន់​មួយ​ចំនួន ដូចជា ច្រក​ព្រំដែន​អានសេះ ភ្នំទ្រព្យ និង​ជម្លោះ​នៅ​ភូមិ​ជោគជ័យ និង​ភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ដែរ។

នៅ​ពេល​ឡើង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ គឺ​គេ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ផែន​ទី​ហ្នឹង (ផែនទីរបស់ថៃ) នោះ​ទេ ដូច្នេះ​កម្ពុជា​នឹង​ឈ្នះ​ក្ដី​នៅ​តុលាការ​អន្តរជាតិ IJC។ ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​យើង​ឃើញ​នៅ​ពេល​នេះ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ទាន់​បាន​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ICJ នៅ​ឡើយ​ទេ គ្រាន់​តែ​ជូន​ដំណឹង​ទៅ IJC ប៉ុណ្ណោះ​ឯង។

លោក អ៊ុំ សំអាន

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​មិន​អាច​សុំ​ការ​បកស្រាយ​ពី​ប្រធាន​អង្គភាព​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​លោក ប៉ែន បូណា បាន​ទេ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែកញ្ញា។

ស្របពេល​ភាព​មិន​ច្បាស់លាស់​នៃ​ការ​ដាក់​បណ្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ផ្ញើ​លិខិត​ទៅ​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ រួម​ទាំង​បណ្ដាល​មេដឹកពិភព​លោក ដើម្បី​ស្នើ​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ជា​បន្ទាន់​បង្គាប់​ឱ្យ​ថៃ​គោរព​តាម​បទ​ឈប់​បាញ់។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រាប់​បណ្ដា​មេដឹកនាំ​ទាំង​នោះ​ថា យោធា​ថៃ​ត្រៀម​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​រាប់រយ​គ្រួសារ​បន្ថែម​ចេញ​ពី​ភូមិ​ជោគជ័យ និង​ភូមិ​ព្រៃចាន់ រួម​ទាំង​ការ​ត្រៀម​ប្រើ​កម្លាំង​ចូល​ឈ្លានពាន​យក​តំបន់​១៧​ផ្សេង​ទៀត ចាប់​ពី​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ដល់​ខេត្ត​កោះកុង។

មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​បាន​លើកឡើង​ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរ​ឈប់​បន្ត​អត់ធ្មត់ ហើយ​បញ្ជា​ឱ្យ​កងទ័ព ទៅ​រារាំង​ទប់ស្កាត់​ការ​ឈ្លានពាន​ពី​កងទ័ព​ថៃ មក​លើ​តំបន់​ទាំង​១៧នោះ បើ​ពុំ​ដូច្នេះ​ទេ កម្ពុជា​នឹង​ត្រូវ​ប្រឈម​បាត់បង់​ទឹក​ដី​បន្ថែម​ទៀត៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប្រធាន​អង្គភាព​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​លោក ប៉ែន បូណា បាន​លើកឡើង​នៅ​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​ថា ក្រុម​ទាហាន​និង​ប៉ូលិស​ថៃ បាន​ប្រើ​គ្រាប់​បែក​ផ្សែង​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែក ជំពាម​បាញ់​គ្រាប់​ឃ្លី និង​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ រួម​ទាំង​ប្រើ​ឧបករណ៍​បំពង​សំឡេង​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ត្រចៀក​និង​ខួរ​ក្បាល ដើម្បី​បង្ក្រាប​មក​លើ​ក្រុម​ពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ ដែល​លើក​គ្នា​តវ៉ា​រារាំង​ការ​បន្ត​រាយ​បន្លា​លួស​រំលោភ​យក​ដី​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់។ លោក ប៉ែន បូណា បាន​បន្ត​ថា ពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ រួម​ទាំង​កង​កម្លាំង​ចម្រុះ​ខ្មែរ​ដែល​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​បាន​ឈរ​ពាំង​ការពារ​ពលរដ្ឋ បាន​រង​របួស​សរុប​២៤នាក់ ដោយសារ​ការ​បង្ក្រាប​ពី​ក្រុម​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​របស់​ថៃ។ លោក​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ភាគី​ថៃ​គោរព​បទ​ឈប់​បាញ់ និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ដោយ​សន្ដិវិធី ស្រប​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​ពីរ នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ព្រំដែន​នាពេល​កន្លង​មក។

អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​សូម​ថ្កោលទោស​ចំពោះ​អំពើ​ហិង្សា​របស់​សមត្ថកិច្ច​ថៃ​មក​លើ​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ ព្រម​ទាំង​អំពាវនាវ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​ថៃ បញ្ឈប់​ទង្វើ​ឈ្លានពាន និង​អំពើ​ហិង្សា​ទាំង​អស់​នេះ​ជា​បន្ទាន់។

លោក ប៉ែន បូណា

ករណី​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​ពី​ក្រុម​កងកម្លាំង​របស់​ថៃ​នេះ បាន​កើតឡើង​ត្រឹម​រយៈពេល​ខ្លី ក្រោយ​ពី​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរកាល ដឹកនាំ​ដោយ​មន្ត្រី​យោធា​ម៉ាឡេស៊ី បាន​បញ្ចប់​ការ​ចុះ​សង្កេត​ដោយ​ផ្ទាល់ ដើម្បី​ផ្ទៀងផ្ទាត់ និង​រាយការណ៍ អំពី​ស្ថានភាព​ព្រំដែន​ក្រោយ​បទ​ឈប់​បាញ់ នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់។

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​រាយ​បន្លា​លួស​របស់​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់ និង​ភូមិ​ជោគជ័យ​នេះ អភិបាល​ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ​លោក អ៊ុំ រាត្រី ក៏​បាន​ជួប​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អភិបាល​ខេត្ត​ស្រះកែវ​របស់​ថៃ​លោក ផារិនយ៉ា ពោធិសាត់ (Parinya Phothisat) នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី១៧ ខែកញ្ញា នៅ​ទីក្រុង​ប៉ោយប៉ែត និង​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​ភាគី​ថៃ​ត្រូវ​រក្សា​ស្ថានភាព​ដើម​នៃ​ព្រំដែន ហើយ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាច​ចូល​ទៅ​រស់​នៅ​ផ្ទះ​សម្បែង និង​ដីធ្លី​របស់​ខ្លួន​វិញ រួម​ទាំង​មិន​ត្រូវ​បញ្ជូន​ជនជាតិ​ថៃ​ចូល​មក​កាន់កាប់​តំបន់​ព្រំដែន​ដែល​មិន​ទាន់​ឯកភាព​គ្នា​ជាដើម។

ការ​លើក​ឡើង​នេះ ស្របពេល​សារព័ត៌មាន​ថៃ Khoasod បាន​ចុះ​ផ្សាយ​ថា ទាហាន​ថៃ​គ្រោង​នឹង​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​សម្បែង​នៅ​ភូមិ​ព្រៃ​ចាន់​និង​ភូមិ​ជោគជ័យ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែកញ្ញា ដែល​ទាហាន​ថៃ​អះអាង​ថា ជា​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ស្រះកែវ។

ក្រសួង​ការបរទេស​ខ្មែរ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៧ ខែកញ្ញា បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ថា លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ផ្ញើ​លិខិត​ទៅ​មេដឹកនាំ​ពិភព​លោក មាន​ដូច​ជា​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ប្រធានាធិបតី​ចិន​លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) ប្រធានាធិបតី​បារាំង​លោក អេម៉ានុអែល ម៉ាក្រុង (Emmanuel Macron) នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាឡេស៊ី​លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម (Anwar Ibrahim) និង​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​លោក អង់តូនីញ៉ូ ហ្គូទែរ៉េស (António Guterres) ដើម្បី​សុំ​ឱ្យ​ជួយ​អន្តរាគមន៍​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ គោរព​តាម​បទ​ឈប់​បាញ់​និង​កិច្ចព្រមព្រៀង​កម្ពុជា-ថៃ​ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ។

នៅ​ក្នុង​លិខិត​នោះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​លើកឡើង​ថា ទាហាន​ថៃ​បាន​ពង្រីក​តំបន់​ជម្លោះ ដោយសារ​ការ​រាយ​បន្លាលួស​នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់ និង​ភូមិជោគជ័យ ហើយ​បាន​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​២៥​គ្រួសារ​ចេញ​ពី​ផ្ទះសម្បែង រួម​ទាំង​ការ​គំរាម​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រាប់រយ​គ្រួសារ​បន្ថែម​ទៀត​នា​ពេល​ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ទាហាន​ថៃ​មាន​បំណង​ប្រើ​កម្លាំង​ដណ្ដើម​យក​ទឹក​ដី​នៅ​ទីតាំង​ចំនួន​១៧​ផ្សេង​ទៀត​ពី​កម្ពុជា គឺ​ចាប់​ពី​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ដល់​ខេត្ត​កោះកុង៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ពីព្រោះ តំបន់​ខ្លះ ថៃ​អត់​ហ៊ាន​ចូល​មក ដោយសារ​មាន​មីន ហើយ​សូម្បី​ប្រាសាទ​តាក្របី​ហ្នឹង មេទ័ព​ថៃ​ក៏​សារភាព​ដែរ​ថា នៅ​ពេល​បាញ់​គ្នា​ហ្នឹង គឺ​មិន​អាច​យក​ប្រាសាទ​តាក្របី​បាន ដោយសារ​មាន​មីន​ច្រើន​ពេក ហើយ​មីន​ហ្នឹង គឺ​សល់​ពី​សម័យ​សង្គ្រាម​នា​ទស្សវត្ស​ទី​៨០។

លោក អ៊ុំ សំអាន

ការ​លើកឡើង​ពី​មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នេះ បាន​ធ្វើឡើង​បន្ទាប់ពី​ស្ថានទូត​បរទេស​​មួយ​ចំនួន​នៅ​កម្ពុជា រួមមាន​ស្ថានទូត​អង់គ្លេស និង​ស្ថានទូត​បារាំង​ជាដើម បាន​បង្ហោះ​សារ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​ស្វាគមន៍​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​ភាគី​កម្ពុជា​និង​ថៃ ដែល​រួម​គ្នា​ដោះ​មីន​នៅ​តាម​ព្រំដែន។

ការ​ស្វាគមន៍​របស់​ស្ថានទូត​បរទេស​ទាំង​នោះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​លោក ទៀ សីហា បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ថា នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​ពិសេស​លើក​ទី១ របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ (GBC) កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែកញ្ញា ភាគី​កម្ពុជា-ថៃ បាន​ឯកភាព​ចាប់​ផ្ដើម​កំណត់​តំបន់​សាកល្បង​សម្រាប់​ការងារ​ដោះ​មីន​នៅ​តាម​ព្រំដែន ដើម្បី​រួម​ចំណែក​ជួយ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​សង្គម រួមទាំង​ការពារ​អាយុ​ជីវិត​ពលរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​នេះ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​ដោះ​មីន​សាកល្បង​នោះ នឹង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​តំបន់​មិន​ទាន់​ឯកភាព​គ្នា​ឬ​យ៉ាង​ណា​នោះ​ទេ។

អនុប្រធាន​ទី១​អាជ្ញាធរ​មីន​លោក លី ធុជ បាន​ប្រាប់​ប្រធាន​គណៈប្រតិភូ​សហភាព​អ៊ឺរ៉ុប​ប្រចាំ​កម្ពុជា​លោក អ៊ីហ្គូ ទ្រីសម៉ាន់ (Igor Driesmans) នៅ​ក្នុង​ជំនួប​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែកញ្ញា​ថា ការ​បោស​សម្អាត​មីន​មនុស្ស​ធម៌​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ នៅ​តែ​បន្ត​សកម្មភាព​ជា​ប្រចាំ​ស្រប​តាម​កម្មវិធី​បាន​កំណត់ និង​ស្របតាម​គោលដៅ​ជា​អាទិភាព ក្រោម​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ថ្មី​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ លោក លី ធុជ បាន​បន្ត​ថា ការ​ដោះ​សម្អាត​មីន គឺ​ត្រូវ​ផ្តោត​សំខាន់​ជា​អាទិភាព​លើ​តំបន់​មាន​ការ​ខណ្ឌ​សីមា​ច្បាស់លាស់ ទីកន្លែង​ដែល​មាន​ប្រជាជន​រស់​នៅ និង​ទី​កន្លែង​បម្រើ​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​សង្គម។

ទោះជាយ៉ាងណា មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង លោក ទេព មនោរម្យ បាន​យល់​ឃើញ​ថា ប្រទេស​ថៃ​មិន​បាន​ដាក់​មីន​នៅ​ព្រំដែន​របស់​ខ្លួន​នោះ​ទេ ព្រោះ​ថៃ​គ្មាន​សង្គ្រាម មាន​តែ​កម្ពុជា​ទេ ដាក់​មីន​នៅ​ព្រំដែន​តាំង​ពី​ជំនាន់​សង្គ្រាម។ លោក​រិះគន់​ថា កម្ពុជា​ព្រមព្រៀង​ដោះ​មីន​ជា​នយោបាយ​ទន់ជ្រាយ​ធ្វើ​តាម​ការ​ចង់​បាន​របស់​យោធា​ថៃ។

បើ​យើង​ធ្វើ​ទៅ​តាម​ដែល​គេ (ថៃ) ចង់​បាន គឺ​យើង​ទន់​ខ្សោយ​មែន​ទែន ដើម្បី​តែ​ចង់​បាន​ការ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន ដើម្បី​ចង់​បាន​ការ​សម្របសម្រួល​គ្នា​ជាមួយ​ថៃ យើង​ព្រម​ដោះមីន​ឱ្យ​គេ អាហ្នឹង​គឺ​យើង​ចាញ់​ប្រៀប​គេ​ខ្លាំង​ណាស់។

លោក ទេព មនោរម្យ

ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ភាព​តានតឹង​ជម្លោះ​ព្រំដែន ទាហាន​ថៃ​បាន​ដើរ​ជាន់​មីន​ផ្ទុះ​យ៉ាង​ហោចណាស់​ចំនួន​៦លើក ហើយ​ករណី​ដើរ​ជាន់​មីន​ផ្ទុះ​ចុង​ក្រោយ​គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៧ ខែកញ្ញា ស្ថិត​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​តាក្របី។ ក្រសួង​ការ​បរទេស​កម្ពុជា និង​អាជ្ញាធរ​មីន​កម្ពុជា​បាន​ចេញ​លិខិត​ច្រានចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​ភាគី​ថៃ​ជា​បន្តបន្ទាប់ ដែល​ថា កងទ័ព​កម្ពុជា​បាន​ដាក់​មីន​ថ្មី។ ក្រសួង​ការបរទេស និង​អាជ្ញាធរ​មីន​កម្ពុជា​បាន​បញ្ជាក់​ថា មីន​នោះ​សល់​ពី​សម័យ​សង្គ្រាម និង​ស្ថិត​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ហើយ​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​ភាគី​ថៃ​បញ្ឈប់​យក​បញ្ហា​មីន​ធ្វើ​ជា​លេស ដើម្បី​ប្រើ​កម្លាំង​យោធា​ឈ្លានពាន​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែកញ្ញា​ ទាហាន​ថៃ​ប្រហែល​៣០​នាក់ រួម​ទាំង​កម្លាំង​ប៉ូលិស​ថៃ​ប្រដាប់​ដោយ​ខែល​បាន​ចូល​មក​ព្យាយាម​រាយ​បន្លា​លួស​ថែម​នៅ​ភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​លើក​គ្នា​តវ៉ា​រារាំង​ឱ្យ​ដក​ថយ​ទៅ​វិញ។ នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នេះ អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​ក៏​បាន​ចេញ​មក​ច្រានចោល​ការ​លើកឡើង​ពី​កងទ័ព​ថៃ ដែល​អះអាង​ថា លំនៅឋាន​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជា​យូរ​មក​ហើយ នៅ​ភូមិ​ឯកភាព ឃុំ​ថ្ម​ដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ថៃ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប៉ុន្តែ​ភាគី​ចិន​និង​ថៃ​មិន​ទាន់​បញ្ជាក់​ថ្ងៃ​ពិត​ប្រាកដ ចំពោះ​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​នៅ​ចុង​ខែ​កញ្ញា​នេះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។.

ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ចិន​ក៏​បញ្ជាក់​ថា សមយុទ្ធ​យោធា​រួម​គ្នា​នេះ ដើម្បី​ពង្រឹង​ជំនាញ​បច្ចេកទេស​និង​យុទ្ធសាស្ដ្រ​នៃ​កងទ័ព​ដែល​ចូលរួមហ្វឹកហ្វឺន និង​ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​កាន់​តែ​ស៊ី​ជម្រៅ​នៃ​ការ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ជាក់ស្ដែង​នៃ​វិស័យ​យោធា​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។

ចិន​និង​ថៃ​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ដែនអាកាស​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ២០១៥ នៅ​ឯ​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​អាកាស​របស់​ថៃ ស្ថិត​នៅ​ខេត្ត​ឧដនថានី (Udon Thani) ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស។ ប៉ុន្តែ​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ដែន​អាកាស​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​ចំ​ពេល​ថៃ​កំពុង​មាន​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ដ៏​តានតឹង​ជាមួយ​កម្ពុជា ដែល​ជា​មិត្ត​ដែក​ថែប​របស់​ចិន។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អ្នក​តាមដាន​បញ្ហា​សង្គម​និង​នយោបាយ​លោក ប៉ោ មករា បាន​លើកឡើង​ថា សមយុទ្ធ​ដែន​អាកាស​រវាង​ចិន-ថៃ​នេះ អាច​ជា​សមយុទ្ធ​ជា​ប្រពៃណី​នៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ផង និង​អាច​បង្កប់​របៀបវារៈ​នយោបាយ​របស់​ប្រទេស​ថៃ​ផង។

បើ​យើង​ងាក​មក​មើល​ក្នុង​របៀបវារៈ​នយោបាយ​វិញ យើង​ឃើញ​ថា ថៃ​កំពុង​ស្វែងរក​ការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​ការទូត​ទៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ដែរ ជាពិសេស​គឺ​បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​ជា​មហាអំណាច ដូច​ជា​ចិន និង​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ព្រោះ​មួយ​រយៈ​ចុង​ក្រោយ​នេះ យើង​ឃើញ​ថា ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា​មក នយោបាយ​ការទូត​របស់​ថៃ ហាក់​បី​ដូច​ជា​ធ្លាក់​ចុះ​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេស​ផ្សេងៗ ជាពិសេស​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេស​មហា​អំណាច។

លោក ប៉ោ មករា

នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​រយៈពេល​៥​ថ្ងៃ​ជាមួយ​កម្ពុជា គឺ​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ ដល់​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែកក្កដា កងទ័ព​អាកាស​ថៃ​បាន​ប្រើប្រាស់​យន្តហោះ​ចម្បាំង F-16 និង​យន្តហោះ​ចម្បាំង Gripen រួម​ទាំង​ដ្រូន បើក​ការ​វាយប្រហារ​ឈ្លានពាន​លើ​កម្ពុជា បណ្ដាល​ឱ្យ​ស្លាប់​ទាំង​ទាហាន​និង​ជនស៊ីវិល រួម​ទាំង​បំផ្លាញ​ផ្ទះ​សម្បែង វត្តអារាម និង​ប៉ះពាល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជាដើម។

អតីត​តំណាងរាស្ដ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​មើលឃើញ​ថា ការ​បន្ត​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ទ័ព​អាកាស​ចិន-ថៃ បាន​បង្ហាញ​ថា ចិន​មិន​បាន​ចាត់ទុក​កម្ពុជា​ជា​មិត្ត​ដែកថែប និង​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជា​ត្បូងពេជ្រ ដូច​កម្ពុជា​បាន​ចាត់ទុក​ចិន​នោះ​ទេ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ចិន​គ្រាន់​តែ​យក​កម្ពុជា​ជា​ឧបករណ៍​ប្រើប្រាស់​ឱ្យ​គាំទ្រ​ចិន​នៅ​ឆាក​អន្តរជាតិ ជុំវិញ​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ប៉ុណ្ណោះ។

មាន​ន័យ​ថា ចិន​គ្រាន់​តែ​ទុក​កម្ពុជា​ជា​កូន​ជឹង​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​ប្រើប្រាស់​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន ពង្រីក​អំណាច​របស់​ខ្លួន​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ ហើយ​និង​ដើម្បី​ជួយ​ការពារ​ចិន​ក្នុង​ទំនាស់​ភូមិសាស្ដ្រ​នយោបាយ ហើយ​ដើម្បី​ឱ្យ​កម្ពុជា​ជួយ​ជំទាស់​ចំពោះ​សមាជិក​អាស៊ាន​ណា ដែល​ចង់​ប្រឆាំង​ចិន ដែល​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​ហ្នឹង មាន​ទំនាស់​ជាមួយ​ចិន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង។

លោក អ៊ុំ សំអាន

កាល​ពី​ខែ​ឧសភា ចិន-កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​នាគមាស​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​លើក​ទី​០៧ ទាំង​ជើង​គោក ជើង​ទឹក និង​ជើង​អាកាស ប៉ុន្តែ​ផ្ដោត​តែ​ទៅ​លើ​ការ​ប្រឆាំង​ភេរវកម្ម និង​ការងារ​ជួយ​សង្គ្រោះ​មនុស្ស​ធម៌។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​មើលឃើញ​ថា ចិន​ព្យាយាម​ពង្រឹង​ទំនាក់ទំនង​យោធា​ជាមួយ​កម្ពុជា ដើម្បី​ពង្រីក​វត្តមាន​យោធា​របស់​ខ្លួន​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ដែល​អាច​គំរាមកំហែង​ដល់​សន្ដិសុខ​និង​សន្ដិភាព​នៅ​ក្នុង​តំបន់៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកស្រីថា យោធា​ថៃ​គួរ​តែ​គោរព​តាម​ការ​ឯកភាព​គ្នា គឺ​ចៀសវាង​ការ​ចែកចាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ភាព​តានតឹង និង​ការ​យល់​ឃើញ​បែប​អវិជ្ជមាន​របស់​សាធារណជន ក្នុង​ការ​លើកកម្ពស់​បរិយាកាស​អំណោយ​ផល​សម្រាប់​កិច្ចសន្ទនា​ដោយ​សន្តិវិធី ដែល​ជា​ចំណែក​មួយ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​បទ​ឈប់​បាញ់​ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ មាន​ប្រសិទ្ធភាព និង​ការ​ត្រឡប់​មក​ប្រក្រតី​ភាព​ឡើង​វិញ។

ការ​បដិសេធ​របស់​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​នេះ បាន​ធ្វើឡើង​បន្ទាប់ពី​ យោធភូមភាគ​ទី២​របស់​ថៃ​បាន​លើកឡើង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៤ ខែកញ្ញា​ថា មាន​ដ្រូន​ជាង៨០ ត្រូវ​បាន​រកឃើញ​ហោះ​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​ថៃ​ជិត​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ និង​ខ្លះ​បាន​ហោះ​ចូល​ជ្រៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ថៃ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

សមត្ថកិច្ច​កំពុង​ស្រាវជ្រាវ​ជនជាតិ​បាញ់​គ្នា ដើម្បី​កសាង​សំណុំ​រឿង​បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការ។

សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក​បាន​រាយការណ៍​ថា ក្រុម​ជនជាតិ​ចិន​ជាច្រើន​នាក់​ដែល​ប្រើប្រាស់​រថយន្ត​ទំនើប និង​មាន​អង្គរក្ស បាន​កាន់​អាវុធ​គ្រប់​ដៃ​ដេញ​បាញ់​ប្រហារ​គ្នា បន្ទាប់​ពី​កើត​មាន​ជម្លោះ​ឈ្លោះ​ប្រកែក​គ្នា។ ហេតុការណ៍​នេះ បាន​កើត​ឡើង​កាល​ពី​យប់​ទី១១ ខែកញ្ញា នៅ​ក្នុង​ហាង​បាយ​មួយ​កន្លែង នៅ​ឆ្នេរ​អូរឈើទាល ក្រុង​ព្រះសីហនុ។

ករណី​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ ក៏​បាន​កើតឡើង​កាល​ពី​ខែកុម្ភៈ គឺ​មាន​ជនជាតិ​ចិន​ពីរ​ក្រុម​ប្រើប្រាស់​កាំភ្លើង​អាកា (AK) ចំនួន​២ដើម និង​កាំភ្លើង​ខ្លី​បាញ់បោះ នៅ​ទល់​មុខ​នឹង​អាកាស​យានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ ដោយសារ​តែ​ជម្លោះ​ពេល​ផឹក​ស៊ី។

កន្លងមក ក្រុម​ពលរដ្ឋ និង​មន្ត្រី​សិទ្ធិមនុស្ស​តែងតែ​ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ចាត់​វិធានការ​ច្បាប់​ឱ្យ​បាន​តឹងតែង​លើ​ក្រុម​ជនជាតិ​ចិន​ទាំង​នោះ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក (Adhoc) លោក យី សុខសាន្ត បាន​មើលឃើញ​ថា កម្ពុជា​នៅ​តែ​ប្រឈម​វិបត្តិ​អសន្ដិសុខ​សង្គម​ធ្ងន់ធ្ងរ​បង្កើត​ឡើង​ពី​ក្រុម​ជនជាតិ​ចិន ដែល​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​តែ​ចាត់​វិធានការ​ឱ្យ​បាន​តឹងរឹង។

យើង​មិន​ដឹង​ថា តើ​ជនជាតិ​បរទេស (ចិន) មាន​សិទ្ធិ​ប៉ុណ្ណា​ទេ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​គាត់​អាច​ប្រើប្រាស់​កាំភ្លើង​បាន។ ហើយ​យើង​ស្នើសុំ​ដោយ​ទទូច ដើម្បី​ស្ដារ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង ឱ្យ​ស្រប​ទៅ​តាម​នីតិរដ្ឋ ឱ្យ​ស្រប​ទៅ​តាម​ដែល​យើង​ទៅ​កន្លែង​ណា​ក៏​ឃើញ​ដែរ​ពាក្យ​ស្លោក «​សន្ដិភាពៗ»។ ធ្វើ​ឱ្យ​សន្ដិភាព​មែនទែន កុំ​ឱ្យ​សន្ដិភាព​តែ​ពាក្យ​ស្លោក ហើយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​រស់​នៅ​មាន​បញ្ហា​ភ័យខ្លាច។

លោក យី សុខសាន្ត

អគ្គ​នាយក​ដ្ឋាន​អន្តោប្រវេសន៍​នៃ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ឱ្យ​ដឹង​ថា នៅ​រយៈពេល​០៦ខែ ឆ្នាំ២០២៥ សមត្ថកិច្ច​កម្ពុជា​បាន​បណ្ដេញ​ជន​បរទេស​ជិត​៥​ពាន់​នាក់​ចេញ​ពី​កម្ពុជា ក្រោយ​បាន​រកឃើញ​ថា ពួកគេ​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​លួច​ឆ្លង​ដែន​ចូល​មក​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ខុស​ច្បាប់ និង​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អគ្គសេនាធិការ​ចម្រុះ​នៃ​កងទ័ព​ថៃ​នាយឧត្តមសេនីយ៍ មានះ ចាន់ឌី បាន​ថ្លែង​ថា ប្រទេស​ថៃ​នឹង​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា​ឡើង​វិញ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ដក​ទ័ព​ចេញ​ពី​ព្រំដែន ហើយ​ឈប់​គំរាមកំហែង​ដល់​ប្រទេស​ថៃ។ មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​ខាង​យោធា​ថៃ​បាន​លើកឡើង​បែប​នេះ អំឡុង​ពេល​ដឹកនាំ​ក្រុម​មន្ត្រី​និង​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​មួយ​ចំនួន ចុះ​ទៅ​ពិនិត្យ​កន្លែង​ឈរ​ជើង​របស់​ទាហាន​ថៃ រួម​ទាំង​ការ​សាងសង់​ផ្លូវ និង​បំពាក់​កាមេរ៉ា​នៅ​ទីតាំង​ភ្នំទ្រព្យ។ នេះ​បើ​តាម​ការ​ចុះ​ផ្សាយ​ពី​សារព័ត៌មាន​ថៃ The Nation នៅ​ថ្ងៃ​ទី១១ ខែកញ្ញា។

នៅក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​ពិសេស​លើក​ទី​១ របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិកម្ពុជាលោក ទៀ សីហា និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ​ថៃ​លោក ណាត់ថាក់ផុន ណាកផានីត (Nattaphon Narkphanit) បាន​ពិភាក្សា​ក្នុង​ការ​ឈាន​ទៅ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​មួយ​ចំនួន​ឡើង​វិញ តាម​សំណើ​ពី​ភាគី​ជប៉ុន ដើម្បី​ជួយ​ទៅ​ដល់​ខ្សែ​ចង្វាក់​ផ្គត់ផ្គង់​ឆ្លង​ដែន​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ជប៉ុន​នៅ​កម្ពុជា​និង​ថៃ។

មេបញ្ជាការ​ភូមិភាគ​របស់​ថៃ​បាន​ចេញ​បញ្ជា​ជា​ឯកតោ​ភាគី​ឱ្យ​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន​អន្តរជាតិ​ទាំង​៧​ជាមួយ​កម្ពុជា​ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែមិថុនា លើកលែង​ការ​ឆ្លង​កាត់​របស់​មនុស្សធម៌ ខណៈ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាស​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ប្រើប្រាស់​ទំនិញ​ពី​ប្រទេស​ថៃ ស្របពេល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​កើនឡើង​ភាព​តានតឹង​ដោយសារ​ជម្លោះ​ព្រំដែន។

មុន​ពេល​ផ្ទុះ​សង្គ្រាម​រយៈពេល​០៥ថ្ងៃ ពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ ដល់​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែកក្កដា ទាំង​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រកាស​ថា កងទ័ព​ថៃ​ជា​អ្នក​សម្រេច​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន​ដោយ​ឯកតោ​ភាគី ដូច្នោះ កងទ័ព​ថៃ​ត្រូវ​តែ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ទាំង​អស់​វិញ ដោយ​មិន​ចាំបាច់​មក​ចរចា​សុំ​ឱ្យ​កម្ពុជា​បើក​ព្រំដែន​នោះ​ទេ។ លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាក់​ថា បើ​កងទ័ព​ថៃ​បើក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ នោះ​កម្ពុជា​នឹង​បើក​តាម​ក្រោយ​យ៉ាង​យូរ​ត្រឹម​០៥ម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ អតីត​តំណាងរាស្ដ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​យល់​ឃើញ​ថា កម្ពុជា​គួរ​តែ​ជា​អ្នក​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ​ឱ្យ​ថៃ​ត្រូវ​រើ​បន្លាលួស​ដែល​បាន​រាយ​រំលោភ​យក​ដី ភ្នំ និង​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​ព្រំដែន និង​ត្រូវ​ដោះលែង​ទាហាន​ខ្មែរ​ទាំង​១៨​នាក់​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើង​វិញ ចាំ​យល់​ព្រម​បើក​ច្រកព្រំដែន ពីព្រោះ​ការ​បិទ​ព្រំដែន ភាគី​ថៃ​ជា​អ្នក​ខាត​បង់​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​ច្រើន​ជាង​កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ​លោក​បែរ​ជា​មើលឃើញ​ថា ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​ហាក់​ជា​អ្នក​ចង់​បើក​ព្រំដែន​ជាង​ប្រទេស​ថៃ​ទៅ​ទៀត ខណៈ​ក្រុម​គ្រួសារ​លោក ហ៊ុន សែន លោក ទៀ បាញ់ និង​មេដឹកនាំ​មួយ​ចំនួន​ទៀត មាន​មុខ​របរ​រកស៊ី​ជួញដូរ​ជាមួយ​ប្រទេសថៃ។

ថៃ​គេ​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ​ឱ្យ​យើង​ទាល់​តែ​ដកទ័ព​ចេញ​ពី​តំបន់​ជម្លោះ បាន​គេ​ព្រម​បើក ហើយ​យើង​បែរ​ជា​អង្វរ​ថៃ សុំ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ទៅ​វិញ ហើយ​ពី​មុន​លោក ហ៊ុន សែន បាន​និយាយ​ថា អ្នក​ណា​អាច​មុជ​ទឹក​បាន​យូរ​ជាង​គេ អ្នក​ណុ៎ង​ឈ្នះ ហើយ​ម៉េច​ក៏​ចង់​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ​មុន​ថៃ​អ៊ីចឹង​។

លោក អ៊ុំ សំអាន

ស្ថិតិ​ជញ្ជីង​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​អគ្គ​នាយក​ដ្ឋានគយ និង​រដ្ឋាករ​កម្ពុជា​បាន​បង្ហាញ​ថា ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៤ ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​កម្ពុជា-ថៃ មាន​ទឹក​ប្រាក់​ជាង៤.២០០លានដុល្លារ ក្នុង​នោះ​កម្ពុជា​នាំ​ចេញ​ទៅ​ថៃ​ជាង​៨៤០លានដុល្លារ ប៉ុន្តែ​ថៃ​បាន​នាំ​ចូល​មក​កម្ពុជា​ក្នុង​ទំហំ​ប្រាក់​ជាង​៣,៤០០លានដុល្លារ។

មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​លើកឡើង​ថា ប្រសិន​បើ​កម្ពុជា​យល់​ព្រម​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ នោះ​ទាហាន​កម្ពុជា​ដែល​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​ការពារ​ទឹក​ដី​រយៈពេល​៥ថ្ងៃ នឹង​ក្លាយ​ជា​ឥតប្រយោជន៍ ពីព្រោះ​បើ​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត យល់ព្រម​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​តាំង​ពី​ដំបូង សង្គ្រាម​ក៏​មិន​អាច​ផ្ទុះ​ឡើង​ដែរ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​លោក ទៀ សីហា បាន​លើកឡើង​ថា នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​ពិសេស​លើក​ទី​១ របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ ជាមួយ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ថៃ​លោក ណាត់ថាក់ផុន ណាកផានីត (Nattaphon Narkphanit) បាន​ពិភាក្សា​គ្នា​ដើម្បី​ដាក់​ចេញ​នូវ​ជំហាន​ជាក់ស្ដែង​នានា​ចាំបាច់ ដើម្បី​អនុវត្ត​បទ​ឈប់​បាញ់​ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ និង​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព។

សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​បាន​បន្ត​ថា នៅ​ក្នុង​ជំនួប​នោះ ភាគី​កម្ពុជា​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​ថៃ​ដោះលែង​ទាហាន​កម្ពុជា​១៨នាក់ ឱ្យ​បាន​ឆាប់​រហ័ស​ស្រប​តាម​ច្បាប់​មនុស្សធម៌​អន្តរជាតិ។ បន្ថែម​ពី​នេះ ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​លើ​លក្ខខណ្ឌ​ប្រតិបត្តិ​សម្រាប់​បង្កើត​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អាស៊ាន ដើម្បី​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​អនុម័ត។

លោក ទៀ សីហា បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ទៀត​ថា អង្គ​ប្រជុំ​ក៏​បាន​ពិនិត្យ​លើ​សំណូមពរ​របស់​ប្រទេស​ជប៉ុន ដែល​ចង់​ឱ្យ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ពិចារណា​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​មួយ​ចំនួន​ឡើង​វិញ សម្រាប់​ដឹក​ទំនិញ​ចាំបាច់ ក្នុង​ការ​ធានា​ដល់​ខ្សែ​ច្រវាក់​ផ្គត់ផ្គង់។

សារព័ត៌មាន​ថៃ Khaosod បាន​ចុះផ្សាយ​ដោយ​ដកស្រង់​សម្ដី​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ថៃ​ដែរ​ថា ភាគី​ទី​៣​បាន​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ប្រទេស​ថៃ ឱ្យ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា​ឡើង​វិញ នៅ​ក្នុង​ខេត្តត្រាត (Trat) និង​ខេត្តចាន់បូរី (Chanthaburi) ប៉ុន្តែ​លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ទាំង​ខាង​មុខ​នេះ សម្រាប់​ទំនិញ​ឆ្លង​កាត់​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​នយោបាយ លោក គឹម សុខ បាន​យល់ឃើញ​ថា រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​យក​ប្រទេស​ជប៉ុន មក​ពាំង​ជំនួស​ឱ្យ​ការ​អសមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ថៃ។ លោក​បន្ត​ថា ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​ជាមួយ​ថៃ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ខាតបង់។ លោក​បាន​ជំរុញ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​ត្រី​ភាគី ឬ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ក្រុង​ប៉ារីស​២៣​តុលា ឬ​ក៏​យន្តការ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ។

កន្លងមក រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​តែង​ជំរុញ​ឱ្យ​កម្ពុជា​និង​ថៃ ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ឱ្យ​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ស្ថានភាព​ដូច​ដើម​វិញ ពីព្រោះ​ការ​បិទ​ព្រំដែន​កន្លង​មក​នេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ក្រុមហ៊ុន​ជប៉ុន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​ថៃ មិន​អាច​ដឹក​ទំនិញ​ឆ្លងកាត់​ព្រំដែន​បាន។ ស្ថានទូត​ជប៉ុន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែកញ្ញា បាន​បង្ហោះ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេស​ជប៉ុន បាន​សាទរ​ចំពោះ​កម្ពុជា-ថៃ ដែល​បាន​ពិភាក្សា​រឿង​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ។

ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជា-ថៃ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​បង្កើត​ក្រុម​ការងារ​ដោះ​មីន​មនុស្ស​ធម៌​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​១​សប្ដាហ៍​ខាង​មុន​នេះ ខណៈ​កម្ពុជា​តែង​បញ្ជាក់​ថា សកម្មភាព​ដោះមីន គឺ​អាច​ធ្វើ​ឡើង​តែ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រំដែន ដែល​ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​បញ្ចប់​ការ​វាស់វែង​និង​ឯកភាព​គ្នា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ ភាគី​ទាំង​ពីរ​ក៏​បាន​ព្រមព្រៀង​កែសម្រួល​យុទ្ធោបករណ៍ និង​សម្ភារៈ​យោធា ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ភាព​តានតឹង​តាម​ព្រំដែន និង​ពង្រឹង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ដើម្បី​បង្ក្រាប​លើ​ទីតាំង​ឆបោក​តាម​អនឡាញ។

នៅ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​លោក ទៀ សីហា មិន​បាន​លើកឡើង​ពី​សំណុំ​រឿង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃ​ចាន់ និង​ភូមិ​ជោគជ័យ ដែល​កំពុង​បាត់បង់​ផ្ទះ​សម្បែង​និង​ដីធ្លី ដោយសារ​យោធា​ថៃ​ដាក់​កង់​ឡាន​និង​ព័ទ្ធ​បន្លាលួស​រំលោភ​យក​ឡើយ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​សរសេរ​សារ​បង្ហោះ​តាម​ហ្វេសប៊ុក​នៅ​ថ្ងៃ​ទី០៩ ខែកញ្ញា អំពាវនាវ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​បន្ត​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការងារ​យ៉ាង​សកម្ម ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​បញ្ចប់​បញ្ហា​ព្រំដែន​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​ឱ្យ​បាន​ឆាប់​រហ័ស បើទោះជា​ការងារ​ជាច្រើន​ទាំង​នោះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ជាសាធារណៈ និង​មើល​ទៅ​ហាក់​ដូច​ជា​មាន​ភាព​ស្ងៀមស្ងាត់​ពេក​ក៏ដោយ។

លោក​បាន​បន្ត​ថា មូលហេតុ​រូប​លោក និង​ឥស្សរជន​សំខាន់ៗ មិន​បញ្ចេញ​សារ​តាម​បណ្ដាញ​សង្គម និង​ទូរទស្សន៍​ជា​ប្រចាំ ហើយ​ទុក​ភារកិច្ច​ឱ្យ​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ និង​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេស ធ្វើ​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន ដោយសារ​សភាពការ​ប្រែប្រួល​លឿន​និង​មិន​ច្បាស់លាស់ ហើយ​ដើម្បី​ធានា​សុក្រឹតភាព​ព័ត៌មាន កុំ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ច្របូកច្របល់​ក្នុង​ផ្លូវ​អារម្មណ៍។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ចាត់​តាំង​ពី​មាន​បទ​ឈប់​បាញ់​នៅ​ពាក់​កណ្ដាល​យប់​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែកក្កដា រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​កងទ័ព​ជួរ​មុខ​ដក​ថយ​ឡើយ ហើយ​ក៏​គ្មាន​កិច្ច​ប្រជុំ​ទ្វេ​ឬ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី ដែល​មាន​ភ្ជាប់​លក្ខខណ្ឌ​ដោះដូរ​ដី​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​នោះ​ដែរ។

ការចេញបកស្រាយរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅពេលនេះ បានធ្វើឡើងស្របពេលពលរដ្ឋ​ និង​មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​រិះគន់​ថា ការ​ប្រកាស​ឱ្យ​​កងទ័ពកម្ពុជា​ស្ងៀមស្ងាត់ និង​អត់ធ្មត់ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ទាហាន​ថៃ​ដើរ​រាយ​បន្លាលួស​តាម​អំពើចិត្តតាមព្រំដែន ឈូសឆាយធ្វើផ្លូវ និងជីកធ្វើលេណដ្ឋាន ហើយបាន​ព័ទ្ធយក​ប្រាសាទ​តាមាន់ធំ ភ្នំទ្រព្យ និង​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​ព្រំដែន​ចេញ​ពី​លំនៅឋាន​ជាដើម។

អតីត​តំណាងរាស្ដ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​យល់ឃើញ​ថា ការ​លើកឡើង​របស់​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅ​ពេល​នេះ គ្រាន់​តែ​ជា​លេស​ដោះសា​យក​រួច​ខ្លួន។ លោក​បាន​បន្ត​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិន​ហ៊ាន​បញ្ជា​ឱ្យ​កងទ័ព​កម្ពុជា​ទៅ​ដក​បន្លា​លួស​ដែល​ទាហាន​ថៃ​រាយ​តាម​ព្រំដែន ដោយសារ​ខ្លាច​ផ្ទុះ​សង្គ្រាម​ជា​លើក​ទី២ អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​អំណាច​របស់​ខ្លួន។

បើ​គាត់ (ហ៊ុន ម៉ាណែត) ថា​មិន​ស្ងៀមស្ងាត់ គាត់​គួរ​តែ​មាន​ចំណាត់ការ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឃើញ​ជាក់ស្ដែង​ទៅ គឺ​បញ្ជា​ឱ្យ​ទាហាន​ទៅ​រើ​បន្លា​លួស​នៅ​ភូមិ​ជោគជ័យ និង​ភូមព្រៃចាន់ និង​មើល​ការ​ខុសត្រូវ​សួរ​សុខទុក្ខ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​តង់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ទាំង​ពីរ​ហ្នឹង ហើយ​តំបន់​ផ្សេង​ទៀត។ ដូច​ជា​ច្រកអានសេះ ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងភ្នំទ្រព្យ ត្រូវ​ទៅ​រើ​បន្លា​លួស​ចេញ យក​ដី​ហ្នឹង​មក​វិញ កុំ​ឱ្យ​បាត់បង់​ទឹក​ដី។

លោក អ៊ុំ សំអាន

មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​រូប​នេះ ក៏​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវ​ពន្លឿន​យក​សំណុំ​រឿង​ព្រំដែន​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​តាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី និង​តំបន់មុំបី រួម​ទាំង​បញ្ចូន​តំបន់​ភ្នំទ្រព្យ និង​តំបន់​អានសេះ ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (ICJ) ដោយ​មិន​ត្រូវ​អូស​បន្លាយ​ពេល​យូរ​ទៀត​នោះ​ទេ។

ទោះជាយ៉ាងណា​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្រាន់​តែ​បញ្ជាក់​ថា កម្ពុជា​បន្ត​ប្រកាន់​យក​ជំហរ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ដោយ​សន្តិវិធី តាមរយៈ​ការ​ប្រើប្រាស់​យន្តការ​ព្រំដែន​ដែល​មាន​ស្រាប់ គឺ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ (JBC) និង​ផ្អែក​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ រួម​ទាំង​សន្ធិ​សញ្ញា​ពាក់ព័ន្ធ និង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​រឿង​ដំណើរការ​ប្ដឹង​ទៅ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ឡើយ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ការ​បើក​ដំណើរការ​ជាផ្លូវការ​នេះ​បាន​ធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីព្រលាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ​ថ្មី បាន​ចាប់ផ្ដើម​សាងសង់​កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១៩ លើ​ផ្ទៃ​ដី២.៦០០ហិកតារ ស្ថិត​នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ​និង​ស្រុក​កណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល និង​ដី​ខ្លះ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​បាទី ខេត្តតាកែវ ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២០​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទិស​ខាង​ត្បូង​នៃ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ។

ព្រលាន​យន្តហោះ​នេះ ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ក្នុង​ទំហំ​ទឹក​ប្រាក់ ១.៥០០ លានដុល្លារ ដែល​ជា​ការ​វិនិយោគ​រួម​គ្នា​រវាង​រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ទុន​អាណិកជន​កម្ពុជា (OCIC) របស់​ឧកញ៉ា ពុង ខៀវសែ។ ក្នុង​នោះ​ទឹក​ប្រាក់ ១.១០០ លានដុល្លារ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ខ្ចី​ពី​ធនាគារ​បរទេស និង​២៨០​លាន​ដុល្លារ​ទៀត ត្រូវ​បាន​វិនិយោគ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​លោក ពុង ខៀវសែ។

ព្រលាន​យន្តហោះ​នេះ ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​សំណង់​រដ្ឋ​ចិន ឆាយណា ខនស្ដ្រាក់សិន ត្សឺដ អ៊ីនជីននៀរីង ប្យ៊ូរ៉ូ គ្រុប (China Construction Third Engineering Bureau Group) និង​រចនាប័ទ្មឡើង​ដោយ​ក្រុម​ស្ថាបត្យករ​ក្រុមហ៊ុន ហ្វឹស័រ ផាតណ័រ (Foster+Partners) ជា​ក្រុមហ៊ុន​ខាង​ស្ថាបត្យកម្ម​ដ៏​ធំ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អង់គ្លេស។ ក្រុមហ៊ុន​នេះ​បាន​បង្ហោះ​លើ​គេហទំព័រ​របស់​ខ្លួន​ថា ព្រលាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ​ថ្មី ត្រូវ​បាន​រចនា​ឡើង​ដើម្បី​បំផុត​គំនិត​ពី​អរិយធម៌​ដ៏​ចំណាស់​មួយ​នៅ​លើ​ពិភពលោក និង​ដើម្បី​ផ្ដល់​នូវ​កម្រិត​ខ្ពស់​នៃ​បទពិសោធន៍ និង​ស្ដង់ដារ​ថ្មី​ប្រកប​ដោយ​និរន្តរភាព​សម្រាប់​អ្នក​ដំណើរ។

រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​ថា​ ព្រលាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ​ថ្មី​នេះ អាច​ទទួល​ការ​ចុះចត​ពី​យន្តហោះ​ឆ្លង​ទ្វីប​ដឹក​អ្នក​ដំណើរ​ធំបំផុត​របស់​ពិភព​លោក ដូចជា​យន្តហោះ​ប្រភេទ អ៊ែរប៊ឺស អេ៣៨០-៨០០ (Airbus A380-800) និង​យន្តហោះ​ប្រភេទ ប៊ូអ៊ីង ៧៤៧-៨០០ (Boeing 747-800) ហើយ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​ដំបូង អាច​ទទួល​អ្នក​ដំណើរ ១៣ លាន​នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ ហើយ​នឹង​ឈាន​ទៅ​ទទួល​អ្នក​ដំណើរ ៣០ លាន​នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​ឆ្នាំ២០៣០ និង​ឈាន​ទៅ​ទទួល​អ្នក​ដំណើរ ៥០ លាន​នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ នៅ​ឆ្នាំ២០៥០។

លេខាធិការដ្ឋាន​អាកាសចរណ៍​ស៊ីវិល​បាន​បង្ហោះ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​ថា ក្រោយ​ពី​បើក​ប្រតិបត្តិការ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី០៩ ខែកញ្ញា រដ្ឋាភិបាល​នឹង​ធ្វើ​ពិធី​សម្ពោធ​បើក​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ជាផ្លូវការ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២០ ខែតុលា ខាង​មុខ ក្រោម​អធិបតី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។