ເກດມະນີ ຫວານເຈົ້າ  ນຶ່ງ ໃນຈໍານວນ ຊາວລາວ ອະເມຣິກັນ ທີ່ໄດ້ຮັບ ການສຶກສາ ສູງ ມີໜ້າທີ່ ການງານ ຮັບຜິດຊອບ 2 ໂຄງການ ຂອງ ຣັຖ California ຊ່ວຍເຫລືອ ນັກຮຽນ ທີ່ ພໍ່ແມ່ ບໍ່ໄດ້ຮຽນ ຫລາຍ ແຕ່ຢາກຮຽນ ຕໍ່ ແລະ ໂຄງການ ຊ່ວຍ ພໍ່ຫລືແມ່ ທີ່ລ້ຽງລູກ ຜູ້ດຽວ.

ຊາວບ້ານ ທີ່ທຸກຍາກ ໃນເຂດ ຊົນນະບົດ ສູນເສັຍດິນ ປູກຝັງ ແລະ ຖືກຄຸກຄາມ ຈາກ ທຸຣະກິຈ ຢາງພາລາ ແລະ ການຕັດໄມ້ ໂດຍ ນັກລົງທຶນ ປະເທດ ເພື່ອນບ້ານ ທີ່ໄດ້ຮັບ ການຮ່ວມມື ຈາກ ເຈົ້າໜ້າທີ່ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.

ເຖິງແມ່ນວ່າ ສົງຄາມວຽດນາມ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ມາໄດ້ເກືອບ 4 ທົສວັດແລ້ວນັ້ນກໍຕາມ, ແຕ່ ຄ້າຍກັບວ່າ ປະຊາຊົນລາວ ຍັງຖືກຮຸກຮານ ອີກເທື່ອໃໝ່ ນັ້ນກໍຄື ສົງຄາມ ຢາງພາລາ. ຊາວບ້ານ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົລກະທົບ ກ່າວວ່າ:

"ພວກບໍຣິສັດ ເຂົ້າມານີ໋ ພັດແບບວ່າ ເຂົ້າມາບຸກເລີຍນ໋າ ແບບວ່າ ສັຕຣູ ແຕ່ກີ້ນີ້ ສັຕຣູ ບຸກບ້ານນີ້ ບ້ານນັ້ນ, ແບບເປັນແນວນັ້ນແຫລະ, ບຸກເລີຍ ແຖບທົ່ງນາມຸຂ້ອຍຫັ໋ນ ບໍ່ຈັກຕີ໋ ເຮົານີ້ ກະຢູ່ເຊະເງາະ ຈັ່ງຊີ້ ມີແຕ່ລໍຖ້າຕາຍ ຄັນບໍ່ມ່ີນາເຮັດນີ້ ຊິມີອີ່ສັງກິນ."

ໃນເວລາ ທີ່ໂຄງການ ປູກຢາງພາລາ ແລະ ການຕັດໄມ້ທໍາລາຍປ່າ ໄປຮອດບ່ອນໃດນັ້ນ, ປະຊາຊົນລາວ ຕ້ອງໄດ້ສູນເສັຽ ດິນດອນຕ່ອນຫຍ້າ ຫລື ບ່ອນທໍາມາຫາກິນ ທີ່ຕົກທອດ ມາຈາກ ບັນພະບຸຣຸດ ຂອງຕົນ ໃຫ້ແກ່ ນັກລົງທຶນ ຢ່າງຝືນໃຈ.

ການດໍາຣົງ ຊີວິດ ຂອງປະຊາຊົນລາວ ໃນເຂດຊົນນະບົດ ແມ່ນອາສັຍ ທັມມະຊາດ ເພື່ອການປູກຝັງ ແລະ ຫາເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ຮວມທັງ ຢາປິ່ນປົວນານາຊນິດ. ຖ້າຈະເວົ້າແລ້ວ, ປ່າໄມ້ ແລະ ດິນປູກຝັງ ແມ່ນຄຽງຄູ່ ກັບວິຖີຊີວິດ ຂອງຊາວລາວ ທີ່ຫາເພິ່ງຕົນເອງ ກຸ້ມຕົນເອງ ແລະ ປ່າໄມ້ ແມ່ນທີ່ມາຂອງທຸກໆສິ່ງ ທີ່ຈໍາເປັນ ຕໍ່ຊີວິດ ຂອງຊາວລາວ.

ເຖິງປານນັ້ນກໍຕາມ, ນະໂຍບາຍ ການສົ່ງເສີມ ການລົງທຶນ ແລະ ການກະເສດ ຂອງ ສປປລາວ ເພື່ອຫລຸດຜ່ອນ ຄວາມທຸກຈົນ ຂອງປະຊາຊົນ, ໂດຍດຶງດູດ ນັກລົງທຶນ ຕ່າງປະເທດ, ແຕ່ກັບເຮັດໃຫ້ ປະຊາຊົນ ໃນເຂດຊົນນະບົດ ທຸກຍາກ ຂຶ້ນຕື່ມ. ເນື່ອງຈາກວ່າ ນະໂຍບາຍ ດັ່ງກ່າວ ປາສຈາກ ການສຶກສາ ຢ່າງຖີ່ຖ້ວນ ແລະ ການປະຕິບັດງານ ຂາດຄວາມ ເປັນທັມ ແລະ ໂປ່ງໃສ.
ຊາວບ້ານ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົລກະທົບ ກ່າວຕື່ມວ່າ:

"ຂ້ອຍເອງ ໄປຫັ໋ນ ກະຖາມວ່າ ມຸເຈົ້າ ຢ່າສຸດຸດຕີ໋ ອັນນີ້ ແຖວດິນນາມຸຂ້ອຍຫັ໋ນ. ອັນນີ້ກະ ນາ ຂ້ອຍເອງ ອັນນີ້ກະ ນາ ລູກຂ້ອຍ. ບໍ່ດຸດຈັ່ງໃດ ເພິ່ນວ່າ ຣັຖບານໃຫ້ແລ້ວ, ດິນຕອນນີ້ ຣັຖບານໃຫ້ແລ້ວ ຣັຖບານໃຫ້ມຸຂ້ອຍແລ້ວ ຣັຖບານ ອະນຸມັດແລ້ວ ໃຫ້ໝວດຂ້ອຍດຸດ ເຈົ້າບັງຄັບບໍ່ໄດ້ດອກ ເພິ່ນວ່າ. ເພິ່ນວ່າ ຣັຖບານ ອະນຸມັດ ໃຫ້ເພິ່ນດຸດແລ້ວ. ມຸເຈົ້າ ບໍ່ໃຫ້ດິນຕອນນີ້ນິ໋ ຕໍາຣວດ ມາຈັບ ເພິ່ນຂູ່ວ່າ ແນວນັ້ນເດ. ເຄື່ອງໃຊ້ໄມ້ສອຍ ມັນກໍໝົດ, ຂອງກິນຂອງຢາກ ມັນບໍ່ມີແລ້ວ ດຽວນີ້່, ຫາໜໍ່ໄມ້ໜໍ່ຕອກ ເກັບຜັກຫັກໜໍ່ ມັນບໍ່ມີແລ້ວ ດຽວນີ້. ໃຫ້ບໍຣິສັດ ເພິ່ນຄິດເຫັນແດ່ ເພິ່ນທໍາລາຍ ປະຊາຊົນ, ຄິດເຫັນ ເພິ່ນສ້າງສາ ພັທນາ ພໍ່ບ້ານ ຄື ບໍ່ເບິ່ງບໍ່ແຍງປະຊາຊົນ ໃຫ່້ປະຊາຊົນ ອຶດຢາກໝາກແຄ້ນ, ໃຫ້ປະຊາຊົນ ຕາຍດັບຕາຍວາຍແລ້່ວ ເປັນຈັ່ງຊີ້."

ປາກົດການ ສູນເສັຽ ດິນປູກຝັງ ຂອງຊາວບ້ານ ໃຫ້ແກ່ ນັກລົງທຶນນັ້ນ ມີມາແຕ່ ກາງຊຸມປີ 2000, ໂດຍການບອກຕໍ່ກັນມາ ຈາກຜູ້ຄົນທີ່ໄດ້ໄປພົບເຫັນ, ຈາກອົງການຊ່ອຍເຫລືອ ຕ່າງໆ ແລະ ຈາກສື່ມວນຊົນ ຕ່າງປະເທດ, ແຕ່ຈະບໍ່ມີຂ່າວ ຣາຍງານ ໃນສື່ມວນຊົນລາວ ພໍເທົ່າໃດ.

ກ່ຽວກັບ ການບຸກລຸກ ດິນປູກຝັງ ຂອງຊາວບ້ານ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ ແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແຂວງອັຕປື ກ່າວວ່າ ວ່າ:

"ຄື ຮູ້ນີ້ ກະມີສ່ວນຢູ່ ເຈົ້າເວົ້າມານີ້ ກະມີສ່ວນຢູ່. ບັດນີ້ ດ້ານນິຕິກັມ ເຂົາມີເດ ເຂົາຈັ່ງເຮັດ ຄັນຊິວ່າ ບໍຣິສັດຜິດ ເຂົາມີເອກສານ ຄົບຖ້ວນ ເຂົາຈຶ່ງເຮັດ. ແຕ່ວ່າ ຄືເຈົ້າເວົ້ານີ້ ມັນຖືກຢູ່ ແບບວ່າ ຖືກດິນປະຊາຊົນ ຫັ໋ນນາ, ແຕ່ວ່າເຂົາເສັຽຫາຍໃຫ້ເຈົ້າແບບວ່າ ຄັນຊິເວົ້າ ກະຄື ເຈົ້າເວົ້າຫັ໋ນລະ ແບບວ່າ ບໍ່ພໍໃຈນ໋າ ຢາກໃຫ້ໜ້ອຍນ໋າ ຖືວ່າ ຖືກດິນປະຊາຊົນ ຫັ໋ນນາ ເວລາ ບຸກເບີກນ໋າ ເພາະວ່າ ທາງຄະນະກັມມະການ ຂອງຂັ້ນແຂວງ ເພິ່ນກະລົງໄປ ສົມທົບກັບບ້ານຢູ່, ປຶກສາຫາລື ແບບວ່າ ເວົ້າວຽກການເມືອງຫັ້ນນາ ໃຫ້ປະຊາຊົນ ຮັບຮູ້ນໍາ. ບັດນີ້ ທາງເຈົ້າເມືອງ ຫລືວ່າ ທາງຄະນະ ກັມມະກາ ນຂອງແຂວງນີ້ເນາະ ເພິ່ນກະລົງໄປແນະນໍາ ແບບວ່າ ເນາະ. ບັດນີ້ ອະນຸຍາດ ນີ້ ບໍ່ແມ່ນແຂວງເດ, ສູນກາງ ພຸ້ນເດ ເປັນຜູ້ອະນຸຍາດ, ຄືວ່າ ໃຫ້ເພິ່ນ 10 ພັນເນາະ, ແຂວງມີສິດ ໃຫ້ແຕ່ 150 ເຮັກຕາຣ ນ໋າ. ບັດນີ້ ເອກສານ ເຂົາເອົາມາແຕ່ເທິງ ເຮັດກະຂັດບໍ່ໄດ້. ບຸກເບີກ ບັດນີ້ ເຂົາກະຕ້ອງ ໄປຫາທີ່ດິນ"

ຂ່າວການຍຶດດິນໄຮ່ດິນນາ ຂອງຊາວບ້ານ ໃນເຂດພາກໃຕ້ ຂອງລາວ ໄດ້ກາຍເປັນຂ່າວ ໂດງດັງ ພາດຫົວຂໍ້ ໃນຫລາຍໆສື່ມວນຊົນ ຂອງຕ່າງປະເທດ, ພາຍຫລັງ ທີ່ອົງການ ກໂລໂບລ໌ ວິດແນັດສ໌ (global witness) ທີ່ເຮັດວຽກ ຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ດ້ານສິທທິມະນຸສ ໄດ້ອອກຣາຍງານ ເມື່ອວັນທີ 13 ເດືອນພຶສພາ ນີ້, ໂດຍໄດ້ເປີດເຜີຍ ບໍຣິສັດ ຍັກໃຫຍ່ ຂອງວຽດນາມ ຄື ຮ໋ວງ ອັນ ຢ໋າ ລ໋າຍ ແລະ ກຸ່ມ ຢາງພາລາ ວຽດນາມ. ຣາຽງານ ເວົ້າວ່າ ບໍຣິສັດດັ່ງກ່າວ ໄດ້ດໍາເນີນ ທຸຣະກິຈ ຢ່າງພາລາວ ໃນລາວ ແລະ ກັມພູຊາ ຢ່າງຜິດກົດໝາຍ ແລະ ຂາດຄວາມໂປ່ງໃສ, ໂດຍໄດ້ຮັບການຮ່ວມມື ຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ ສໍ້ຣາສບັງຫລວງ ເພື່ອຈັດສັນດິນໃຫ້ ບໍຣິສັດ. ນອກຈາກນັ້ນ, ບໍຣິສັດ ດັ່ງກ່າວ ຍັງໄດ້ຮັບການສນັບສນູນ ດ້ານການເງິນ ຈາກ ສະຖາບັນການເງິນ ນານາຊາຕ ແລະ ທະນາຄານ ດ໋ອຍຈ໌ ຂອງເຢັຽຣະມັນ.

ຍາງນາງ ເມກັ໋ນ ແມັກອິນແນັດສ໌, ຫົວໜ້າ ທິມງານ ສຳຣວດດິນ ຂອງ ກໂລໂບລ໌ ວິດແນັສ ກ່າວວ່າ:

“ໃນເວລາ ທີ່ພວກເຮົາ ໄດ້ລົມກັບ ບໍຣິສັດ ຮ໋ວງ ອັ໋ນ ຢາ ລ໋າຍ, ຊຶ່ງພວກເຮົາ ຄຶດວ່າ ບໍຣິສັດ ດັ່ງກ່າວ ໄດ້ສັມປະທານ ດິນ ໃນເຂດພາກໃຕ້ ຂອງລາວ ປະມານ 35 ພັນເຮັກຕາ. ໃນເວລາ ທີ່ພວກເຮົາ ເອົາຫລັກຖານ ໃຫ້ຂະເຈົ້າ ເບິ່ງ ວ່າ ພວກຂະເຈົ້າ ປະຕິບັດງານ ແບບຜິດກົດໝາຍ ຢູ່ລາວ ຮວມທັງ ສົ່ງຜົລກະທົບ ຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ, ພວກຂະເຈົ້າ ປະຕິເສດ ການມີສ່ວນຮ່ວມ ໃນການປະຕິບັດງານ ທີ່ຜິດກົດໝາຍ. ພວກຂະເຈົ້າ ບອກວ່າ ຣັຖບານລາວ ໃຫ້ສັມປະທານ ດິນ ແກ່ພວກຂະເຈົ້າ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຕາມກົດໝາຍ".

ພາຍຫລັງ ທີ່ຣາຍງານ ຂອງ ກໂລໂບລ໌ ວິດແນັດສ໌ ອອກມາ ບໍ່ເທົ່າໃດມື້, ທ່ານ ດວນ ຫງຽນ ດຶກ, ປະທານ ບໍຣິສັດ ຮວງ ອັນ ຢ໋າ ລ໋າຍ, ກໍໄດ້ອອກມາຕອບໂຕ ວ່າ: ບໍຣິສັດ ຂອງທ່ານ ມີຊື່ຢູ່ໃນ ຕລາດຫຸ້ນ. ທ່ານ ຄຶດວ່າ ຣາຍງານ ຂອງ ກໂລໂບລ໌ ວິດແນັດສ໌ ບໍ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ຫວັງຈະທໍາລາຍ ບໍຣິສັດ ຂອງທ່ານ, ແລະ ກັມມະມອນ ຫລາຍໆຄົນ ຈະບໍ່ມີວຽກເຮັດ.

"ພວກເຮົາ ເຮັດທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ ທີ່ເປັນໄປໄດ້. ທໍາອິດ, ພວກເຮົາ ມີຄວາມຈິງໃຈ ແລະ ໂປງໃສ. ຂ້າພະເຈົ້າ ຄຶດວ່າ ສະຖານະການ ໃນກັມພູຊາ ແມ່ນສັບສົນຫລາຍ. ຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ ຜັກດັນ ກຸ່ມດັ່ງກ່າວ, ຄຶື ກໂລໂບລ໌ ວິດແນັດສ໌ ໃຫ້ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ. ພວກຂະເຈົ້າ ສເນີ ພົບພໍ້ກັບພວກເຮົາ, ແລະ ພວກເຮົາ ກໍໄດ້ສເນີ ຈັດການເດີນທາງ ເພື່ອສືບສວນ ອັນມີ ສື່ມວນຊົນ, ກໂລໂບ ວິດແນັດສ໌ ແລະ ຮວງ ອັ໋ນ ຢ໋າ ລ໋າຍ ໂດຍການອຸປຖັມ ຂອງ ບໍຣິສັດ ພວກເຮົາເອງ. ຫລັງຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງຈະຮູ້ ຖ້າຫາກວ່າ ພວກເຮົາ ທໍາລາຍ ປ່າໄມ້ ຫລືບໍ່. ແຕ່ວ່າ ພວກຂະເຈົ້າ ຕ້ອງການ ພົບກັບພວກເຮົາ ຢູ່ວຽດນາມ. ພວກເຮົາ ສາມາດ ເຮັດຫຍັງໄດ້ແດ່ ຢູ່ວຽດນາມ?"

ຍາງນາງ ເມກັ໋ນ ແມັກອິນແນັດສ໌ ກ່າວຕື່ມວ່າ:

“ພວກເຮົາ ບໍ່ຄຶດວ່າ ເປັນສິ່ງທີ່ຮັບໄດ້ ທີ່ບໍຣິສັດ ຍັກໃຫຍ່ ຄື ຮ໋ວງ ອັ໋ນ ຢາ ລ໋າຍ ຈະບໍ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ ກ່ຽວກັບ ການດໍາເນີນ ກິຈການ ຂອງຕົນ ທີ່ລະເມີດກົດໝາຍ. ພວກເຮົາ ຄຶດວ່າ ມັນສຳຄັນຫລາຍ ທີ່ບໍຣິສັດ ດຳເນີນທຸຣະກິຈ ຕາມກົດໝາຍ, ແລະ ພວກເຮົາ ກໍຄຶດວ່າ ມັນສຳຄັນ ເຊັ່ນດຽວກັນ ທີ່ຣັຖບານລາວ ແລະ ກັມພູຊາ ສືບສວນ ແລະ ລົງໂທດ ໃນຂໍ້ຫາ ດຳເນີນງານ ທີ່ຜິດກົດໝາຍ".

ເຖິງຢ່າງໃດ ກໍຕາມ, ຊາວບ້ານ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົລກະທົບນັ້ນ ຢາກຈະທໍາມາຫາກິນແບບດັ່ງເດີມ ແລະ ຫາກິນ ແບບອິສຣະ ໂດຍທີ່ບໍ່ຕ້ອງ ເພິ່ງພາ ນາຍທຶນຕ່າງໆ.

"ບໍ່ຢາກ ເປັນຂ້ອຍບໍຣິສັດ ຢາກຊອກຢູ່ຫາກິນເອງ ຕາມເຮັດໄດ້ເຮັດກິນ ພາຍຫລັງ ນີ້ລະ ເຮັດໄຮ່ເຮັດນາ. ບໍ່ໄດ້ຊົດເຊີຍບາງຕອນ ໄຮ່ນາປະຊາຊົນ ເພິ່ນວ່າ ຣັຖບານ ຕົກລົງ ໃຫ້ບໍຣິສັດໝົດ. ດຽວນີ້່ ບໍຣິສັດ ລະຕ້ອງດຸດ ບໍ່ໃຫ້ປະຊາຊົນເຮັດນາ. ຂົນເມືອຫວຽດ,ໂດຍເປັນ 5 ຖ້ຽວຄັນຣົຖ ກໍມີ ເອີມື້ນຶ່ງ.ຄັນແມ່ນຍາມເພິ່ນເອົາໄປ ກະໂອ້ຍ ກາງຄືນກະເອົາໄປ ກາງເວັນ ກະເອົາໄປລະ ພວກນີ້."

ການລົງທຶນ ໃນທຸຣະກິຈ ຢາງພາລາງ ໃນປະເທດລາວ ໄດ້ເພີ້ມຂຶ້ນ ຢ່າງກ້ວາງ ຕັ້ງແຕ່ ກາງຊຸມປີ 2000 ເປັນຕົ້ນມາ ແລະ ການປູກພືດ ດັ່ງກ່າວ ມີຢູ່ໃນທົ່ວປະເທດ. ທາງພາກເໜືອ ແມ່ນບໍຣິສັດຈີນ ເປັນຜູ້ລົງທຶນ. ສໍາລັບ ບໍຣິສັດ ວຽດນາມ ແມ່ນຢູ່ທາງພາກໃຕ້ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ແຂວງເຊກອງ, ອັຕປື, ຈໍາປາສັກ ແລະ ສາລະວັນ. ການຂະຍາຍເນື້ອທີ່ຢາງພາລາ ໄປຍັງເຂດຊົນນະບົດ ບໍ່ໄດ້ຖາມ ຄວາມຄິດເຫັນ ຂອງປະຊາຊົນ ແຕ່ຢ່າງໃດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ ເກີດຄວາມຂັດແຍ່ງ ຣະຫວ່າງ ປະຊາຊົນ ແລະ ນັກລົງທຶນ ຕາມມາ ຢູ່ເລື້ອຍໆ.

ຣາຊີນີ ໄວລຸ້ນ ຜູ້ຍິງລາວ ນາງ ມາເຣັຽ ຣັດຕະນະສມັຍ ສ້າງບົດບາດ ໃນການຕ້ານ ບັນຫາ ການນາບຂູ່ ໃນ ຫ້ອງຮຽນ ຊັ້ນມັທຍົມ.

ຍິງສາວລາວ ນາງ ມາເຣັຽ ຣັດຕະນະສມັຍໄດ້ຮັບ ຕໍາແຫນ່ງ ເປັນຣາຊີນີ ໄວລຸ້ນ ຫລື Miss teen ປະຈຳຣັຖ ມິນິີໂຊຕາ ເຂດ Brooklyn Park ປະຈຳປີ 2013 ໄດ້ສ້າງບົດບາດ ໃນການຕ້ານ ບັນຫາ ການນາບຂູ່ ໃນຫ້ອງຮຽນ ຊັ້ນ ມັທຍົມ Park Center High School ຂອງນາງ ເພື່ອເປັນຕົວຢ່າງ ໃຫ້ແກ່ຫມູ່ ນັກຮຽນ ໃນການຕ້ານ ບັນຫາ ດັ່ງກ່າວ ທີ່ເປັນ ບັນຫາໃຫຍ່ ໃນສະຫະຣັຖ ໃນເວລານີ້.

ນາງສາວນ້ອຍ ມາເຣັຽ ປັດຈຸບັນ ອາຍຸ 18 ປີ ກຳລັງຮຽນ ຢູ່ໂຮງຮຽນ ມັທຍົມ ປີ ສຸດທ້າຍ ໃນໂຮງຮຽນ ມັທຍົມ Park Center ຣັຖ ມິນີໂຊຕາ ນາງຍັງໄດ້ເອົາ ວິຊາ ໃນໂຮງຮຽນ ວິທຍາລັຍ North Hennepin ແລະ ມະຫາວິທຍາລັຍ ມິນີໂຊຕາ ນຳອີກ.

ນາງຖືກເລືອກ ໃຫ້ຮັບລາງວັນ ນັກວິຊາການ ແຫ່ງຊາດ ດ້ານ ການສຶກສາ ຂັ້ນມັທຍົມ ແລະ ກໍມີແຕ່ ນາງຄົນດຽວ ຈາກ ໂຮງຮຽນ ຂອງ ນາງທີ່ຖືກ ຄັດເລືອກ. ຈຸດປະສົງ ໃນ ອະນາຄົດ ທາງດ້ານ ການສຶກສາ ຂອງນາງ ກໍແມ່ນ ຢາກຮຽນຕໍ່ ມະຫາວິທຍາລັຍ ໃນ ສາຍອາຊີບ ເຄມີວິທຍາ ແລະ ເຄມີເທກນິກ ຊຶ່ງ ກໍເປັນວິຊາ ທີ່ຍາກ ພໍສົມຄວນ.

ບັນຫາ ການນາບຂູ່ ໃນໂຮງຮຽນ ມັທຍົມໃນ ສະຫະຣັຖ ເປັນບັນຫາ ໃຫຍ່ ໃນ ປັດຈຸບັນ ໂດຍສະເພາະ ກັບກຸ່ມນັກຮຽນ ຊົນເຜົ່າ ສ່ວນນ້ອຍ ດັ່ງນັ້ນ ການກະທຳ ຂອງນາງ ໃນການຕ້ານ ບັນຫາ ດັ່ງກ່າວ ຈຶ່ງເປັນທີ່ ນິຍົມ ຂອງກຸ່ມ ຜູ້ປົກຄອງ ແລະ ບັນດາ ໂຮງຮຽນ ຕ່າງໆ ໃນຣັຖ ມິນີໂຊຕາ.

ມາຕກາຣ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຂອງ ທາງການລາວ ບໍ່ສາມາດ ກີດກັ້ນ ການພັທນາ ທີ່ ສົ່ງຜົນຮ້າຍ ຕໍ່ ປະຊາຊົນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ໄດ້.

ໂຄງການພັທນາ ໃນຮູບແບບ ຕ່າງໆ ເຊັ່ນໂຄງການ ສ້າງເຂື່ອນ ໄຟຟ້າ ຢູ່ ແຂວງເຊກອງ ມີຜົນຮ້າຍ ຕໍໍ່ ປະຊາຊົນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ເຖິງແມ່ນວ່າ ທາງການລາວ ແລະ ອົງການ ຊັພຍາກອນນໍ້າ ແຕ່ຣະດັບ ສູນກາງ ຈົນເຖິງ ທ້ອງຖິ່ນ ຈະວາງມາຕການ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ເອົາໄວ້ກໍຕາມ. ດັ່ງເຈົ້າໜ້າທີ່ ຫ້ອງການ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແຂວງເຊກອງ ເວົ້າວ່າ:

"ປັດຈຸບັນ ນີ້ ການກໍ່ສ້າງ ເຂື່ອນ ກໍາລັງ ເລີ່ມຕົ້ນ ສິ່ງທີ່ ຫລີກລ່ຽງ ບໍ່ໄດ້ ໂດຍສະເພາະ ໃນຣະຍະ ເລີ່ມຕົ້ນ ການເປີດໜ້າດິນ ເຂດທີ່ເປັນ ສໂລປ ມັນຈະມີການ ເຈາະເຈື່ອນ ການກໍ່ສ້າງ ເສັ້ນທາງ".

ທ່ານໄດ້ຍົກ ຕົວຢ່າງ ການກໍ່ສ້າງ ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ຢູ່ ແຂວງເຊກອງ ເປັນຕົ້ນ ແມ່ນເຂື່ອນ ໄຟຟ້າ ເຊກະໝານ3 ຢູ່ ເມືອງດັກຈຶງ ແລະ ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ຫ້ວຍລໍາພັນໃຫຍ່ ຢູ່ ເມືອງທ່າແຕງ ໄດ້ສ້າງບັນຫາ ເຣື່ອງດິນເຈື່ອນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ ຄຸນນະພາບ ນໍ້າຕໍ່າ ກວ່າເດີມ.

ຢູ່ ແຂວງເຊກອງ ເຖິງແມ່ນ ຈະບໍ່ມີບັນຫາ ເຣື່ອງ ການປ່ອຍຄວັນພິດ ຫລື ນໍ້າເສັຍ ຈາກໂຮງງານ ຍ້ອນບໍ່ມີ ໂຮງງານ ອຸດສາຫະກັມ ຂນາດໃຫຍ່ ແຕ່ການສ້າງ ເຂື່ອນ ຕ່າງໆນັ້ນ ກໍສ້າງບັນຫາ ບໍ່ໜ້ອຍ ແລະ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ ສະພາບ ແວດລ້ອມ ພາຍໃນແຂວງ ບໍ່ຄືເກົ່າ ອີກຕໍ່ໄປ.

ບໍຣິສັດ ຂຸດຄົ້ນ ບໍ່ຄຳ ເຊໂປນ ວາງແຜນ ປ້ອງກັນ ນ້ຳຖ້ວມບໍ່ ໃນຊ່ວງ ຣະດູຝົນ ປີນີ້.

ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ບໍ່ຄຳ ເຊໂປນ ທີ່ເມືອງ ວິຣະບູຣີ ແຂວງ ສວັນນະເຂດ ເວົ້າໃນວັນທີ 22 ພຶສພາ 2013 ວ່າ ໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ຄຳເຊໂປນ ໄດ້ຕຣຽມແຜນ ປ້ອງກັນນ້ຳ ຖ້ວມບໍ່ແຮ່ ໃນຊ່ວງ ຣະດູຝົນ ປີນີ້ ຍ້ອນວ່າ ບໍ່ຄຳ ຖືກນໍ້າຖ້ວມ ໃນແຕ່ລະປີ ໄດ້ຮັບຄວາມ ເສັຽຫາຍ ຢ່າງຫນັກ. ທ່ານກ່າວວ່າ:

"ແມ່ນແລ້ວ ພວກເຮົາ ມີ ແຜນການເນາະ ທາງຜແນກ ພວກນີ້ ກໍຈະມີແຜນ ເພາະວ່າຕຣຽມ ພ້ອມຖ້າວ່າ ຝົນຕົກແຮງ ກໍຈະມີຜົລ ກະທົບຢູ່ ເພາະວ່າຈະ ໄປບໍ່ສະດວກ ຫລືວ່າ ນ້ຳຖ້ວມ ເພາະວ່າ ບໍ່ພວກເຮົາ ມັນຈະມີ ແມ່ນ້ຳໄຫລຜ່ານ".

ທ່ານກ່າວ ຕໍ່ໄປວ່າ ໃນປີຜ່ານມາ ບໍ່ຄຳ ບໍ່ທອງແດງ ແລະ ອ່າງບຳບັດ ນ້ຳເສັຽ ມັກຖືກນ້ຳຖ້ວມ ສ້າງຄວາມ ເສັຽຫາຍ ໃຫ້ແກ່ບໍ່ແຮ່ ຄົນງານ ກໍບໍ່ສາມາດ ລົງໄປ ຂຸດແຮ່ທາດ ຕາມ ປົກກະຕິ ໄດ້ ຕ້ອງໄດ້ ລໍຖ້າ ນ້ຳບົກກ່ອນ ຈຶ່ງຈະສາມາດ ຂຸດໄດ້ ຈື່ງເຮັດໃຫ້ ບໍຣິສັດ ຂາດລາຍໄດ້ ຫລາຍ ພໍສົມຄວນ ດ່ັງນັ້ນ ໃນປີນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ມີການ ວາງແຜນ ຕຣຽມພ້ອມ ເປັນພິເສດ ໃນການປ້ອງກັນ ນ້ຳຖ້ວມ ບໍ່ແຮ່.

ບໍ່ຄຳເຊໂປນ ມີເນຶ້ອທີ່ ປະມານ 1,250 ເຮັກຕາ ໃນຣະຍະ ການຂຸດຄຳ ມາເປັນເວລາ 10 ປີ ທາງ ບໍຣິສັດ ສາມາດຂຸດ ໄດ້ພຽງແຕ່ 10% ຂອງພຶ້ນທີ່ ທັງຫມົດ ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ເຊໂປນ ບອກວ່າ ຄຳອາດ ຈະຫມົດໄປ ໃນປີ 2014 ແລະ ທາງ ບໍຣິສັດ ກໍອາດຂຸດ ຄຳຂາວ ແທນ ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ ຕ້ອງຂຸດດິນ ເລິກລົງໄປອີກ ເພາະແຮ່ທາດ ຄຳຂາວ ຈະສະສົມຢູ່ ໃນສ່ວນເລິກ ຂອງພຶ້ນດິນ.

ການເລືອກຕັ້ງ ຢູ່ ປະເທສ ມາເລເຊັຍ ເປັນບົດຮຽນ ທີ່ດີ ສໍາລັບ ສປປ ລາວ ແລະ ວຽດນາມ.

ນັກສັງເກດການ ຕ່າງປະເທສ ເຫັນວ່າ ເຖິງຈະມີການ ປະທ້ວງ ຂອງຝ່າຍ ກົງກັນຂ້າມ ຈໍານວນນຶ່ງ ແຕ່ການເລືອກຕັ້ງ ນັ້ນ ກໍດໍາເນີນ ໄປດ້ວຍດີ, ສະແດງ ໃຫ້ເຫັນວ່າ ປະຊາທິປະໄຕ ຍັງມີຊີວິດ ຊີວາ ຢູ່ໃນ ມາເລເຊັຍ ແລະ ມັນໄດ້ສົ່ງ ຜົນດີ ໄປທົ່ວຂົງເຂດ ໂດຍສະເພາະ ຢ່າງຍິ່ງ ແມ່ນໄປ ປະເທສ ທີ່ປົກຄອງ ດ້ວຍຣະບອບ ຜະເດັດການ ເຊັ່ນ ສປປ ລາວ ແລະ ວຽດນາມ.

ທ່ານ Phil Robertson ຮອງ ຜູ້ອໍານວຍການ ອົງການ ຕິດຕາມ ການ ປະຕິບັດ ສິດທີມະນຸດ ຫລື Human Rights Watch ປະຈໍາ ເອເຊັຍ ເວົ້າວ່າ “ ປະຊາຊົນ ມາເລເຊັຍ ຍັງມັກ ຣະບອບ ປະຊາທິປະໄຕ, ປະຕິບັດ ຕາມໜ້າທີ່ ພົລເມືອງ ຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະ ໄດ້ອອກໄປ ປ່ອນບັດ ເລືອກຕັ້ງ ເຖິງ 80% “.

ຜົນຂອງການ ເລືອກຕັ້ງ ສະແດງ ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພັນທະມິດ ແນວໂຮມ ແຫ່ງຊາຕ ຂອງ ຣັຖບາລ ອັນມີທ່ານ Najib Razak ເປັນ ນາຍົກ ຣັຖມົນຕຣີ ໄດ້ຮັບ ໄຊຊະນະ ຢ່າງສະບາຍ ຄືໄດ້ 133 ທີ່ນັ່ງ ແລະ ພັນທະມິດ ປະຊາຊົນ ຝ່າຍຄ້ານ ໄດ້ 89 ທີ່ນັ່ງ ໃນ ຣັຖສະພາ ມາເລເລັຍ.

ອຳນາດ ການປົກຄອງ ຢູ່ ແຂວງວຽງຈັນ ປິດບັງຂ່າວ ກ່ຽວກັບ ສາຣເຄມີ ທີ່ ຮົ່ວໄຫລ ຈາກ ບໍ່ພູຄຳ.

ສາຣໄຊນາຍ ຈາກ ບໍ່ພູຄຳ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ ຣະຫວ່າງ ບ້ານນ້ຳໂມ ແລະ ບ້ານນ້ຳຍອມ ເມືອງ ໄຊສົມບູນ ແຂວງວຽງຈັນ ໄດ້ຮົ່ວໄຫລ ອອກ ຈາກອ່າງ ບຳບັດນ້ຳເສັຽ ລົງໄປສູ່ ນ້ຳໂມ ບັນຫາແບບນີ້ ເກີດຂຶ້ນ ຫລາຍເທື່ອແລ້ວ ໂດຍສະເພາະ ໃນ ຣະດູຝົນ ຍ້ອນນ້ຳລົ້ນອ່າງ ທາງການ ແຂວງ ບໍ່ຢາກໃຫ້ ປະຊາຊົນ ຮູ້ນໍາ. ດັ່ງເຈົ້າຫນ້າທີ່ ທ່ານນຶ່ງ ເວົ້າວ່າ:

"ກ່ຽວກັບ ເຣື້ອງສາຣເຄມີ ຕົກຄ້າງ ທີ່ຂະເຈົ້າ ປ່ອຍນ້ຳເສັຽ ອອກ ຈາກ ອ່າງຈິງໆແລ້ວ ມັນກໍເຣື້ອງ ບັນດາຂໍ້ມູນ ເພີ່ນກໍບໍ່ຢາກ ໃຫ້ ປ່ອຍຂ່າວ ກ່ຽວກັບ ບັນຫານີ້ ບັນຫາ ກ່ຽວກັບ ເຣື້ອງຣະຫວ່າງ ບໍຣິີສັດ ກັບທາງເບື້ອງ ປະຊາຊົນ ແລະ ກັບເບື້ອງ ຣັຖບານ ເພີ່ນ ກໍບໍ່ຢາກໃຫ້ ຈິງໆແລ້ວ ຂໍ້ມູນເຮົາ ບໍ່ສາມາດ ເວົ້າໄດ້ ຊັດເຈນ".

ທ່ານກ່າວ ຕໍ່ໄປວ່າ ຕໍ່ບັນຫານີ້ ທາງ ບໍຣິສັດ ໄດ້ແກ້ໄຂ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ຖ້າມີບັນຫາ ເຣື້່ອງນ້ຳເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ບໍ່ຍອມ ແກ້ໄຂ ໃຫ້ບັນຫາ ຈົບລົງ ແລະ ການຂຸດຄຳ ໃນບໍ່ແຫ່ງນີ້ ກໍຈະຂຸດ ໄປເລື້ອຍໆ ຢ່າງນ້ອຍ ບໍ່ຫລຸດ 10 ປີ. ໃນເວລານີ້ ນ້ຳຫລາຍສາຍ ໃນເຂດ ອ້ອມແອ້ມ ກໍສະສົມ ໄປດ້ວຍ ສາຣເຄມີ ທີ່ເປັນ ອັນຕຣາຍ ຕໍ່ ປະຊາຊົນ ແລະ ສັດສາວາສິ່ງ. ແຕ່ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ຈາກຫ້ອງການ ບໍ່ແຮ່ພັດ ເວົ້າວ່າ ປະຊາຊົນ ຜູ້ທີ່ ອາສັຍຢູ່ ໃນ ບໍຣິເວນ ບໍ່ແຮ່ພູຄຳ ຮູ້ຈັກວິທີ ປ້ອງກັນ ໂຕເອງດີ ຍ້ອນເປັນ ຄົນງານ ຢູ່ທີ່ນັ້ນ:

"ບໍຣິສັດ ເຂົາກໍໄດ້ ຈັດເກັບ ຣະອຽດແລ້ວ ຣະດູຝົນ ມັນກໍມີບັນຫາ ເຣື້ອງນ້ຳ ເພາະວ່າ ປາຣິມານ ນ້ຳ ມັນຈະຫລາຍ ອ່າງເກັບ ມັນກໍບໍ່ຢາກ ພຽງພໍປານໃດ ປະຊາຊົນ ຢູ່ແຖວນັ້ນ ເຂົາກໍຮູ້ ຂະເຈົ້າ ຊິນແລ້ວ ສ່ວນຫລາຍ ກໍປະຊາຊົນ ຢູ່ແຖວນັ້ນ ທີ່ເປັນ ພະນັກງານ ຢູ່ ບໍຣິສັດ ເຮັດວຽກ ຢູ່ໃນບໍ່".

ການຂຸດຄົ້ນ ແຮ່ທາດ ໃນລາວ ສົ່ງ ຜົລກະທົບ ຕໍ່ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຣັຖບານລາວ ກໍມີກົດຫມາຍ ບັງຄັບ ແຕ່ ບາງບໍຣິສັດ ບໍ່ປະຕິບັດ ຕາມ ຍ້ອນເປືອງ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ຂອງ ບໍຣິສັດ.

ປ່າໄມ້ ໃນເຂດ ການລົງທຶນ ຂອງ ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ຂອງວຽດນາມ ຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື ກໍາລັງ ຈະດັບສູນ.

ການລົງທຶນ ປູກຢາງພາລາ ຢ່າງຫລວງຫລາຍ ຂອງ ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ຂອງ ວຽດນາມ ຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື ທໍາລາຍ ສິ່ງແວດລ້ອມ ເຮັດໃຫ້ປ່າໄມ້ ທີ່ ເຫລືອໜ້ອຍ ຢູ່ແລ້ວນັ້ນ ຈະຖືກ ດັບສູນໄປ ໃນ ອະນາຄົດ ອັນໃກ້. ຊາວບ້ານ ທີ່ບໍ່ເຫັນພ້ອມ ນໍາການປູກ ຢາງພາລາ ນັ້ນ ກໍເຮັດຫຍັງ ບໍ່ໄດ້ ຍ້ອນ ຣັຖບານລາວ ເປັນຜູ້ ອະນຸມັດ ໃຫ້ແລ້ວ. ດັ່ງຊາວ ອັດຕະປື ຜູ້ນຶ່ງ ເວົ້າກັບ ເອເຊັຍເສຣີ ໃນວັນທີ 23 ພຶສພາ 2013 ນີ້ວ່າ:

"ແນ່ນອນລະ ຄັນຕັດຫລາຍ ມັນກໍບໍ່ມີ ສ່ວນຫລາຍ ເຂົາຕັດອອກ ປູກຢາງພາລາ ໄມ້ລົ້ມລຸກ ໄມ້ບໍ່ເປັນ ຜົລປະໂຫຍດ ເຂົາຕັດຖິ້ມ ມັນກໍເປັນ ຜົລສະທ້ອນ ຫັ້ນແຫລະ ແຕ່ວ່າຣັຖບານ ອະນຸມັດ ເຂົາເດ້ ບາງຄົນ ກະບໍ່ເຫັນດີ ແຕ່ວ່າ ເຮັດແນວໃດ ກະບໍ່ໄດ້ ຣັຖບານ ຕົກລົງແລ້ວ".

ທ່ານເວົ້າ ຕໍ່ໄປວ່າ ທີ່ຜ່ານມາ ບໍຣິສັດ ດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຕັດໄມ້ ຢ່າງຫລວງຫລາຍ ມາໂດຍຕລອດ ເພື່ອປູກ ຢາງພາລາ ໃນເຂດ ທີ່ໄດ້ ສໍາປະທານ. ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງຊື້ທີ່ດິນ ຂອງ ຊາວບ້ານ ນໍາອີກ ຫລາຍ ພໍສົມຄວນ ແລະ ຍັງມີທັງ ຊາວ ວຽດນາມ ເຂົ້າມາລັກ ຕັດໄມ້ ຢູ່ໃນແຂວງນີ້ ຕື່ມອີກ.

ເມື່ອບໍ່ດົນ ມານີ້ ອົງການ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຊີວິດ ຂອງ ປະຊາຊົນ Global Witness ກໍໄດ້ເຜີຍແພ່ ວີດີໂອ ກ່ຽວກັບ ຄວາມເປັນຢູ່ ຂອງ ຊາວບ້ານ ຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື ຊຶ່ງໄດ້ຮັບ ຜົນກະທົບ ທີ່ ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ເປັນຜູ້ກໍ່ ຂຶ້ນ. ໃນນັ້ນ ຊາວບ້ານ ເວົ້າວ່າ ທຸກມື້ນີ້ ພວກເຂົາເຈົ້າ ເກືອບບໍ່ມີ ບ່ອນ ທໍາມາຫາກິນ ແລ້ວ ຍ້ອນບໍຣິສັດ ວຽດນາມ ຍຶດເອົາໄປໝົດ. ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ໄດ້ ປູກຢາງພາລາ ແລ້ວ ປະມານ 25 ພັນ ເຮັກຕາ ຢູ່ເມືອງພູວົງ ແລະ ເມືອງ ໄຊເສດຖາ.

ການຢ້ຽມຢາມ ສະຫະຣັຖ ຄັ້ງ ປວັດສາຕ ຂອງ ປະທານາທິບໍດີ ພະມ້າ ເປັນໄປ ຢ່າງອົບອຸ່ນ ພາຍຫຼັງ ມີການ ປະຕິຮູບ ໄປສູ່ ປະຊາທິປະໄຕ ມາໄດ້ ບໍ່ພໍເທົ່າ ໃດປີ.

ຣາຍການ ອ່ານຈົດໝາຍ ຈາກຜູ້ຟັງ ປະຈຳ ສັປດາ ຈັດສເນີ ທ່ານໂດຍ : ໄມຊູລີ

ແຂວງບຶງການ ແລະ ບໍຣິສັດ ຈາກ ປະເທດ ໂປແລັນ ໄດ້ ດໍາເນີນການ ຂັ້ນທີ 2 ເພື່ອສ້າງ ຂົວມິຕພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ 5.

ໂຄງການ ຂົວ ຂ້າມ ແມ່ນໍ້າຂອງ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ 5 ເຊື່ອມຕໍ່ 2 ແຂວງ ຄື ແຂວງ ບໍຣິຄໍາໄຊ ແລະ ບຶງການ ມີຄວາມຄືບໜ້າ ລ່າສຸດນີ້ ມີ ບໍຣິສັດ ຈາກປະເທດ ໂປແລັນ ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈ ທີ່ຈະເຂົ້າມາ ລົງທຶນ ສ້າງ. ຕາມຄໍາເວົ້າ ຂອງ ທ່ານ ນິພົນ ຄົນຂຍັນ ຫົວໜ້າ ອົງການ ບໍຣິຫານ ແຂວງ ຫລື ອບຈ ບຶງການ:

"ທ່ານກ່າວວ່າ ພັທນາ ໃນການສ້າງຂົວ ກໍດີ ສ້າງ ສນາມບິນ ກໍດີ ພວກທ່ານ ກໍພ້ອມ ແລະ ໄດ້ເຮັດໜັງສື ຂໍໃຫ້ ບໍຣິສັດ ມາສໍາຣວດ ເຣື່ອງການ ລົງທຶນ. ແລະມື້ນີ້ ທາງບໍຣິສັດ ແລະຄະນະ ໄດ້ມາພົບປະ ເພື່ອດໍາເນີນ ການຂັ້ນ ທີ 2 ກ່ຽວກັບ ການສໍາຣວດ ພື້ນທີ່ ແລະ ຄວາມເປັນໄປໄດ້ ໃນການ ທີ່ຈະລົງ ທຶນ. ການສໍາຣວດ ອອກແບບຕ່າງໆ ທາງ ຣັຖມົນຕຣີ ການ ຄົມນາຄົມ ກໍໄດ້ ລົງມາ ເບິ່ງແລ້ວ ໄດ້ຈັດສັນ ງົບປະມານ 45 ລ້ານ ບາດ ເພື່ອໃຊ້ ໃນການ ວິຈັຍ ແລະ ມື້ນີ້ ທາງ ບໍຣິສັດ ຂອງໂປແລັນ ກໍຢາກ ມາລົງທຶນ ຕໍ່".

ສໍາລັບ ການພົບປະ ເພື່ອ ຫາຣືກັນນີ້ ໄດ້ມີຂຶ້ນ ເມື່ອວັນທີ 20 ພຶສພາ ທີ່ ສໍານັກງານ ອບຈ ແຂວງບຶງການ ຣະຫວ່າງ ທ່ານນິພົນ ຄົນຂຍັນ ແລະ ທ່ານ Richard Yaros ປະທານ ກັມການ ບໍຣິສັດ ເປຣຣິຊິປ ຮ່ວມທຶນ ເອເນໂກໂປນ ຈໍາກັດ ຈາກໂປແລັນ. ຫາກຕົກລົງ ກັນໄດ້ ການສໍາຣວດ ການສ້າງຂົວ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ 5 ໂຄງການ ທໍາອິດ ຈະແລ້ວພາຍໃນ 6 ເດືອນ. ສ່ວນການ ກໍ່ສ້າງ ຄາດວ່າ ຈະແລ້ວເສັດ ພາຍໃນ 3 ປີ ຊຶ່ງທາງ ບໍຣິສັດ ໄດ້ສົ່ງທີມ ງານມາເລີ່ມ ສໍາຣວດ ແລ້ວ.

ຊາວແຂວງ ບໍ່ແກ້ວ ທີ່ ຖືກໂຍກຍ້າຍ ຍັງລັກລອບ ຕັດໄມ້ ເພື່ອບຸກເບີກ ພື້ນທີ່ ທໍາມາ ຫາກິນ.

ຊາວແຂວງ ບໍ່ແກ້ວ ທີ່ ຖືກໂຍກຍ້າຍ ຍັງລັກລອບ ຕັດໄມ້ ເພື່ອບຸກເບີກ ພື້ນທີ່ ທໍາມາ ຫາກິນ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຜແນກ ກະສິກັມ ແລະປ່າໄມ້ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ກ່າວໃນວັນທີ 22 ພຶສພາ 2013 ວ່າ ຊາວແຂວງ ບໍ່ແກ້ວ ຈໍານວນນຶ່ງ ທີ່ຖືກໂຍກຍ້າຍ ແລະ ບໍ່ມີວຽກເຮັດ ງານທໍາ ເປັນຫລັກແຫລ່ງ ຍັງລັກລອບ ຕັດໄມ້ ຢູ່ເລື້ອຍ ຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ທີ່ເປັນ ດິນຂອງຣັຖ ເພື່ອບຸກເບີກ ພື້ນທີ່ ທໍາມາ ຫາກິນ:

"ປະຊາຊົນ ທີ່ເພິ່ນບໍ່ຮູ້ ເຫັນເນາະ ສ່ວນຫລາຍ ກໍບໍ່ມີບ່ອນ ທໍາມາຫາກິນ ໄປຕັດຫັ້ນ ເປັນແນວນັ້ນ ເຂົາໂຍກຍ້າຍ ມາແລ້ວ ໄປຕັດ ບໍ່ໃຫ້ ອະນຸຍາດ ແລ້ວ".

ທ່ານເວົ້າອີກວ່າ ປະຊາຊົນ ທີ່ລັກ ຕັດໄມ້ ນັ້ນ ສ່ວນໃຫຍ່ ອາສັຍ ຢູ່ຕາມ ເຂດພູດອຍ  ທີ່ມີພື້ນທີ່ ປ່າໄມ້ ຊຶ່ງເປັນບ່ອນ ຫວ່າງຢູ່ ຫລາຍ ເຖິງແມ່ນ ທາງ ເຈົ້າໜ້າທີ່ ໄດ້ລົງ ໄປກວດກາ ຢູ່ຕລອດ ກໍຕາມ. ສໍາລັບ ບໍຣິສັດ ຫລື ນັກລົງທຶນນັ້ນ ທ່ານວ່າ ບໍ່ຕັດໄມ້ ອີກ ແລ້ວ ຫລັງຈາກ ທາງການຫ້າມ ບໍ່ໃຫ້ຕັດ ເດັດຂາດ.

ໃນປີ 2012 ຊາວເມືອງ ບໍ່ແກ້ວ ຜູ້ນຶ່ງ ເຄີຍໃຫ້ ຂໍ້ມູລວ່າ ປະຊາຊົນ ທີ່ລັກຕັດໄມ້ ສ່ວນໃຫຍ່ ເປັນຊາວບ້ານ ທີ່ ຖືກໂຍກຍ້າຍ ຈາກໂຄງການ ສ້າງເຂດ ເສຖກິດ ສາມຫລ່ຽມຄໍາ ເມືອງຕົ້ນເຜິ້ງ ຊຶ່ງ ຫລາຍຄອບຄົວ ໄດ້ຮັບຄ່າ ຊົດເຊີຍ ແບບ ບໍ່ເປັນທັມ ແລະ ທາງການ ບໍ່ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຊ່ວຍເຫລືອ ໃນການ ທໍາມາຫາກິນ.

ໂຄງການ ປູກຕົ້ນໄມ້ ທົດແທນ ໃນລາວ ບໍ່ປະສົບ ຜົລສຳເຣັດ ໃນຣະຍະ ທີ່ຜ່ານມາ.

ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ກະສິກັມ ແລະປ່າໄມ້ ທ່ານນຶ່ງ ເວົ້າວ່າ ໂຄງການ ປູກຕົ້ນໄມ້ ທົດແທນ ຂອງ ຣັຖບານລາວ ໃນທົ່ວປະເທດ ໃນຣະຍະ ທີ່ຜ່ານມາ ບໍ່ປະສົບ ຄວາມສຳເຣັດ ເທົ່າທີ່ຄວນ ເນຶ່ອງຈາກວ່າ ປູກຊະຊາຍ ຂາດການເບີ່ງແຍງ ແລະ ຮັກສາ ຢ່າງຈິງຈັງ ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ ທີ່ປູກ ໄປແລ້ວນັ້ນ ຕາຍໄປ ໃນຫລາຍ ພື້ນທີ່. ທ່ານເວົ້າ ໃນຕອນນຶ່ງວ່າ:

"ໃນປີຜ່ານມາ ການປູກໄມ້ ມັນເປັນ ໄມ້ ຂອງ ບຸກຄົນແດ່ ໄມ້ຂອງ ບໍຣິສັດແດ່ ໄມ້ທົ່ວໄປ ເປັນໄມ້ ອຸດສາຫະກັມ ຍາງພາລາ ຄັນຊີ່ ເວົ້າເຣື້ອງ ປູກທົດແທນ ປູກຕາມດົງ ຕາມປ່າ ທີ່ວ່າ ເຮົາໄດ້ ຂຸດໂຄ່ນແລ້ວ ປູກຟື້ນຟູ ນັ້ນ ບັນຫາ ມັນ ປາສຈາກ ບໍ່ໄດ້ ເຣື້ອງການ ລັກຕັດ ຂອງ ກຸ່ມຄົນບໍ່ດີ".

ທ່ານວ່າ ຖ້າຫາກໃຫ້ ສລຸບຜົລ ໃນໂຄງການ ປູກຕົ້ນໄມ້ ທົດແທນ ຂອງ ຣັຖບານ ໃນທົ່ວປະເທດ ໃນອະດີດ ຖືວ່າ ຍັງບໍ່ປະສົບ ຜົລສຳເຣັດ ເທົ່າທີ່ຄວນ ຍ້ອນວ່າ ຣະບົບ ການປູກ ບໍ່ເປັນຣະບຽບ ປູກກະຈັກ ກະຈ່າຍ ໄປທົ່ວ ຂາດການ ເບີ່ງແຍງ ຕົ້ນໄມ້ ບໍ່ເຕີບໂຕ ແລະ ກໍປູກ ຫນ້ອຍກວ່າ ຈຳນວນໄມ້ ທີ່ ຖືກຕັດໄປ.

ທ່ານ ວິໄລວັນ ພິມເຂ ຣັຖມົນຕຣີ ກະຊວງ ກະສິກັມ ແລະປ່າໄມ້ ເຄີຍໄດ້ເວົ້າວ່າ ໃນສົກປີນີ້ ທາງການ ມີແຜນການ ຈະປູກປ່າ ໃຫ້ໄດ້ 30 ພັນ ເຮັກຕາ ໃນທົ່ວປະເທດ ແລະ ໄດ້ຕັ້ງ ເປົ້າວ່າ ຈະຟື້ນຟູ ປ່າຜລິດ ໃຫ້ໄດ້ 60 ພັນ ເຮັກຕາ.
ພາຍໃນປີ 2020 ທາງການລາວ ມີແຜນການ ຈະເພີ້ມຄວາມ ຫນາແຫນ້ນ ຂອງ ປ່າໄມ້ ທີ່ມີຢູ່ ປະມານ 40% ໃນປັດຈຸບັນ ໃຫ້ໄດ້ 70% ແລະ 65% ໃນປີ 2015 ເມື່ອຖາມເຖີງ ຄວາມ ເປັນໄປໄດ້ ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ບໍ່ສາມາດ ຢືນຢັນ ເຖິງ ຄວາມສຳເຣັດ.

ຊາວເມືອງ ສວັນນະເຂດ ເຫັນວ່າ ອະນຸສາວະຣີ ທ່ານ ໂຮຈິມິນ ຄວນຈະຍ້າຍ ໄປຢູ່ ນອກເມືອງ.

ປະຊາຊົນ ໃນແຂວງ ສວັນນະເຂດ ສ່ວນນຶ່ງ ເຫັນວ່າ ການກໍ່ສ້າງ ອະນຸສາວະຣີ ທ່ານ ໂຮຈິມິນ ຢູ່ກາງເມືອງ ຊຶ່ງທາງແຂວງ ໄດ້ມີການ ວາງສີລາເລິກ ກໍ່ສ້າງ ເມື່ອວັນທີ 19 ພຶສພາ 2013 ນັ້ນ ບໍ່ເໝາະສົມ ຄວນຍ້າຍໄປສ້າງ ຢູ່ນອກເມືອງ. ເຈົ້າຂອງ ທຸຣະກິດ ນາງນຶ່ງ ໃນ ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ ໃຫ້ຄວາມເຫັນ ກ່ຽວກັບ ເຣື່ອງນີ້ວ່າ:

"ມັນຈໍາເປັນບໍ່ ທີ່ວ່າ ມາສ້າງ ອະນຸສາວະຣີ ຂອງ ທ່ານ ໂຮຈິມິນ ຢູ່ກາງເມືອງ ສວັນນະເຂດ ເປັນຫັຍງຄື ບໍ່ໄປຕັ້ງຢູ່ ອອກຫ່າງ ຈາກນອກເມືອງ ແນ່ຈັກຫນ່ອຍນຶ່ງ ທັມມະດາ ຕົວເມືອງ ກາງເມືອງ ຂອງ ສວັນນະເຂດ ມັນກໍຕ້ອງ ເປັນ ອະນຸສາວະຣີ ຂອງ ປະທານ ປະເທດ ຫລື ວ່າຜູ້ສໍາຄັນ ຂອງ ສວັນນະເຂດ ເນາະ".

ນາງເວົ້າເນັ້ນ ອີກວ່າ ເຖິງຈະເຄີຍ ໄດ້ຮຽນຮູ້ ວ່າ ທ່ານໂຮຈິມິນ ເຄີຍຊ່ວຍເຫລືອ ປະເທດລາວ ແຕ່ການສ້າງ ອະນຸສາວະຣີ ຄົນວຽດນາມ ໃສ່ກາງເມືອງ ນັ້ນ ບໍ່ສົມຄວນ. ແລະ ມີ ນັກທຸຣະກິດ ຊາວເມືອງ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ອີກຄົນນຶ່ງ ບອກວ່າ ຄວນເອົາ ງົບປະມານ ນັ້ນໄປພັທນາ ແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວ ພາຍໃນແຂວງ ຈະດີກວ່າ. ແຕ່ຫາກ ທາງການລາວ ເພິ່ນຕ້ອງການ ສ້າງນັ້ນ ກໍບໍ່ສາມາດ ຄັດຄ້ານໄດ້:

"ມັນກໍອິງຕາມ ຜູ້ໃຫຍ່ ເພິ່ນດອກ ອັນນັ້ນນະ ເຮັດບ່ອນ ທ່ອງທ່ຽວຫລາຍໆ ຊື້ເວລາ ນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ ມັນກໍບໍ່ມີ ບ່ອນທ່ອງທ່ຽວ ຫລາຍ ແລ້ວມັນ ກໍບໍ່ມີ ຈຸດສົນໃຈ ຫລາຍປານໃດ ຄົນມາທ່ຽວ ສ່ວນຫລາຍ ມັນກໍກາຍ ໄປເລີຍ ມັນກໍບໍ່ໄດ້ ພັກແຮມ".

ໂຄງການສ້າງ ອະນຸສາວະຣີ ທ່ານ ໂຮຈິມິນ ຈະສ້າງໃສ່ ບໍຣິເວນ ທ່າດ່ານ ບ້ານ ໄຊຍະພູມ ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ ໃນເນື້ອທີ່ 960 ກວ່າ ຕາຕລາງແມັຕ ມີ ມູລຄ່າ ການກໍ່ສ້າງ 2 ພັນ 4 ຮ້ອຍລ້ານກີບ ຈະເປັນ ອະນຸສາວະຣີ ທ່ານ ໂຮຈິມິນ ແຫ່ງທີ 3 ໃນປະເທດລາວ ຕໍ່ຈາກ ນະຄອນຫລວງ ວຽງຈັນ ແລະ ແຂວງຄໍາມ່ວນ.

ອົງການ Global Witness ຍັງຢືນຢັນ ກ່ຽວກັບ ການຍຶດ ທີ່ດິນ ແບບຜິດ ກົດຫມາຍ ໃນລາວ ແລະ ກຳພູຊາ ຂອງ ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ.

ອົງການ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ວິຖິຊິວິດ ຂອງ ປະຊາຊົນ Global Witness ໄດ້ ໃຫ້ການຢືນຢັນ ຄວາມຈິງ ກ່ຽວກັບ ຂ່າວທີ່ວ່າ ບໍຣິສັດ ວຽດນາມ ທີ່ຫນູນຫລັງ ໂດຍ ສະຖາບັນ ການເງິນ ນານາຊາດ ທີ່ ສຳຄັນ ໃນການຍຶດ ທີ່ດິນ ຊາວບ້ານ ໃນລາວ ແລະ ກຳພູຊາ ທີ່ໄດ້ ພິມເຜີຍແພ່ ໃນມື້ວັນທີ 13 ເດືອນ ພຶສພາ ວ່າ ບໍຣິສັດ ຫົງການ ໄກລານ ແລະ ບໍຣິສັດ ຣັຖວິສາຫະກິດ ຢາງພາຣາ ວຽດນາມ ໄດ້ສຳປະທານ ທີ່ດິນກວ່າ 2 ແສນ ເຮັກຕາ ໃນການປູກ ຢາງພາລາ ໃນລາວ ແລະ ກຳພູຊາ ແບບບໍ່ໂປ່ງໄສ.

ຣາຍງານ ຍັງໄດ້ຣະບຸ ຕໍ່ໄປວ່າ ຂໍ້ຕົກລົງ ໃນການໃຫ້ ສຳປະທານ ດັ່ງກ່າວ ຫນູນຫລັງໂດຍ ສະຖາບັນ ການເງິນ ສາກົນ ທີ່ມີຊື່ສຽງ ສອງແຫ່ງ ແລະ ຜົລກະທົບ ທີ່ໄດ້ຮັບ ຈາກການ ສຳປະທານ ນັ້ນ ກໍຄືເປັນ ການທຳລາຍ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ວິຖິຊິວີດ ຂອງ ປະຊາຊົນ ທ້ອງຖິ່ນ ຢ່າງຫລວງຫລາຍ.

ໃນການຕອບໂຕ້ ຕໍ່ຂ່າວ ດັ່ງກ່າວ ໃນມື້ວັນທີ 17 ພຶສພາ ປະທານ ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ທ່ານ ດວນ ຫງຽນ ດຶກ ກໍໄດ້ຖແລງ ຕໍ່ກອງປະຊຸມ ນັກຂ່າວ ທັງຈາກພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ທີ່ນະຄອນ ໂຮຈີມິນ ຮ່ວມກັບ ກຸ່ມນັກລົງທຶນ ວ່າ ການກ່າວຫາ ທ່ານ 99.9% ຜິດແລະທ່ານ ໄດ້ໃຫ້ເຫດຜົລ 6 ຂໍ້ ໃນການຕອບໂຕ້ ດ້ວຍການສົງສັຍ ໃນ ຈຸດປະສົງ ອັນແທ້ຈິງ ຂອງການ ອອກຂ່າວ ກ່ຽວກັບ ເຣື້ອງນີ້ ຂອງ ອົງການ Global Witness.

ໃນມື້ວັນທີ 20 ພຶສພາ ອົງການ Global Witness ນາງ ເມກັນ ແມກຊິນີ ຫົວຫນ້າ ຫນ່ວຍງານ ກ່ຽວກັບ ທີ່ດິນ ຂອງອົງການ ດັ່ງກ່າວ ຊຶ່ງເປັນນຶ່ງ ໃນບັນດາ ຜູ້ອອກ ບົດຣາຍງານ ໄດ້ສົ່ງຂໍ້ຄວາມ ໄປຍັງ ວຽດນາມ ແລະ ຕອບໂຕ້ ການຖແລງຂ່າວ ຂອງ ບໍຣິສັດ ອົງອານ ໄກລານ ວ່າ ແທນທີ່ ປະທານ ບໍຣິສັດ ຈະແກ້ໄຂ ບັນຫາ ໃນບົດຣາຍງານ ແລະ ປັບປຸງ ຊິວິດ ການເປັນຢູ່ ຂອງ ປະຊາຊົນ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບ ຜົລກະທົບ, ບໍຣິສັດ ຫົງອານ ໄກລານ ມີຄວາມສົນໃຈ ໃນການສ້າງ ພາບພົດ ຂອງ ບໍຣິສັດ ຫລາຍກວ່າ.