ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຂັ້ນສູງ ກະຊວງ ສາທາຣະນະສຸກ ຮັບວ່າ ສັງຄົມລາວ ໃນ ປັດຈຸບັນ ກໍາລັງ ມີບັນຫາ ໂສເພນີ ທີ່ມີເພີ່ມຂຶ້ນ ອັນສໍາຄັນ ແມ່ນຍ້ອນ ການພັທນາ ເສຖກິດ ທີ່ບໍ່ເທົ່າທຽມ ກັນ ຣະຫວ່າງ ຕົວເມືອງ ກັບ ຊົນນະບົດ ເຮັດໃຫ້ ປະຊາຊົນ ໃນ ເຂດ ຊົນນະບົດ ທີ່ຍາກຈົນນັ້ນ ພາກັນ ດີ້ນຮົນ ເຂົ້າໄປຊອກ ວຽກເຮັດ ຢູ່ໃນຕົວເມືອງ ຫລື ໃນເຂດທີ່ມີ ໂຄງການ ລົງທຶນ ຂອງ ຕ່າງປະເທດ. ໂຄງການ ສ້າງເຂື່ອນ ໂຄງການ ຂຸດຄົ້ນ ແຮ່ທາດ ໂຄງການ ກໍ່ສ້າງໂຄງຮ່າງ ພື້ນຖານ ຕ່າງໆ ແລະ ເຂດເສຖກິດ ພິເສດ ຫລື ເຂດເສຖກິດ ສະເພາະ ລ້ວນແຕ່ ເປັນ ປັດຈັຍ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ມີ ໂສເພນີ.

ການແກ້ໄຂ ບັນຫາ ໂສເພນີ ທີ່ມີຫລາຍ ເພີ່ມຂຶ້ນ ໃຫ້ໝົດໄປ ຈາກ ສັງຄົມນັ້ນ ບໍ່ເປັນເຣື່ອງງ່າຍ ເພາະແມ່ຍິງ ທີ່ຂາຍ ບໍຣິການ ທາງເພດ ຢູ່ລາວ ສ່ວນໃຫຍ່ ຈະເປັນແບບ ແອບແຝງ ຕາມ ຮ້ານກິນດື່ມ ແລະ ສະຖານບັນເທິງ ຕ່າງໆ. ທ່ານກ່າວວ່າ:

"ໂຄງການ ກໍ່ສ້າງໂຄງລ່າງ ການກໍ່ສ້າງ ເຂື່ອນ ສ້າງຖນົນ ຫົນທາງ ຫລືວ່າການ ລົງທຶນ ຂອງ ຕ່າງປະເທດ ການຂຸດຄົ້ນ ບໍ່ແຮ່ ບ້ານພັກ ຮ້ານບັນເທິງ ຕ່າງໆ ພ້ອມກັນນັ້ນ ຈໍານວນສາວ ບໍຣິການ ກໍເພີ່ມຂຶ້ນ ໂດຍສະເພາະ ສາວບໍຣິການ ແອບແຝງ".

ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຍັງເປັນບັນຫາ ທີ່ເຮັດໃຫ້ ຄົນລາວ ຕິດເຊື້ອ HIV ແລະ ເປັນໂຣຄ AIDS ເພີ່ມຫລາຍຂຶ້ນ ຢ່າງໄວວາ ນໍາອີກ. ການສໍາຣວດ ໃນຊ່ວງທ້າຍປີ ຜ່ານມາ ພົບວ່າມີ ຜູ້ຕິດ ເຊື້ອ HIV ທັງໝົດ 5260 ຄົນ. ໃນນັ້ນ ເປັນໂຣຄ AIDS 3282 ຄົນ ແລະ ເສັຽຊີວິດ ໄປແລ້ວ 1334 ຄົນ. ສິ່ງທີ່ໜ້າ ເປັນຫ່ວງ ຫລາຍຂຶ້ນຕື່ມ ກໍຄືເຣື້ອງ ບໍຣິການ ດ້ານປີ່ນປົວ ແລະ ຮັກສາສຸຂພາບ ໃນລາວ ສໍາລັບຄົນ ທີ່ຕິດເຊື້ອ HIV-AIDS ຍັງບໍ່ທົ່ວເຖິງ ເຮັດໃຫ້ ປະຊາຊົນລາວ ມີຄວາມ ສ່ຽງສູງ ທີ່ຈະຕິດ ເຊື້ອໂຣຄ ດັ່ງກ່າວ ຫລາຍຂຶ້ນ ນັບມື້.

ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ກະຊວງ ພະລັງງານ ແລະບໍ່ແຮ່ ເວົ້າວ່າ ຫາກມີການ ກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ ປາກແບງ ໃນແຂວງ ອຸດົມໄຊ ຈະບໍ່ມີການ ໂຍກຍ້າຍ ປະຊາຊົນ ແຕ່ຢ່າງໃດ ເຖິງແມ່ນວ່າ ຈະມີນ້່ຳຖ້ວມ ໃນບາງພື້ນທີ່ ກໍຕາມ ແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ ຈະເປັນພື້ນທີ່ ການກະເສດ ແລະ ປ່າໄມ້ ບໍ່ແມ່ນ ບ້ານເຮືອນ ຂອງ ປະຊາຊົນ ຊາວບ້ານ ຈະບໍ່ໄດ້ຮັບ ຜົລກະທົບ. ທ່ານກ່າວວ່າ:

"ປາກແບງ ເຂື່ອນນ້ຳຂອງ ຖ້ວມຈຳນວນນື່ງ ແຕ່ບໍ່ມີ ໂຍກຍ້າຍ ປະຊາຊົນ ນ່າ ຢູ່ນີ້ກໍບໍ່ໄດ້ ໂຍກຍ້າຍ ຊາວບ້ານ".

ຫລັງຈາກ ມີຂ່າວວ່າ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂື່ອນປາກແບງ ໄດ້ສຳເຣັດ ການສຳຣວດ ອອກແບບ ເປັນທີ່ຣຽບຮ້ອຍ ແລ້ວ ຖ້າຫາກ ຣັຖບານ ອະນຸມັດ ການກໍ່ສ້າງ ກໍຈະລົງມື ໄດ້ທັນທີ ໂຄງການ ດັ່ງກ່າວ ກໍເລີ້ມມີສຽງ ວິພາກ ວິຈານ ຈາກອົງການສາກົນ ດ້ານ ສິ່ງແວດລ້ອມ ບາງອົງການ ແລ້ວ ກ່ຽວກັບ ຜົລກະທົບ ຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການເປັນຢູ່ ຂອງ ປະຊາຊົນ ໃນເຂດພື້ນທີ່. ທາງການລາວ ກໍໃຫ້ການວ່າ ຈະບໍ່ມີການ ໂຍກຍ້າຍ ປະຊາຊົນ ເພາະ ນ້ຳຈະຖ້ວມ ແຕ່ພື້ນທີ່ ກະເສດ ແລະປ່າໄມ້ ເທົ່ານັ້ນ ຈະບໍ່ສົ່ງ ຜົລກະທົບ ຕໍ່ຊາວບ້ານ.

ອົງການແມ່ນ້ຳ ເພື່ອຊີວິດ ຂອງໄທ ວິຈານວ່າ ເຂື່ອນ ດັ່ງກ່າວ ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດ 4 ບັນຫາ ຄື: 1- ນ້ຳຈະຖ້ວມ ຕາມບໍຣິເວນ ແຄມຂອງ ຈະສົ່ງຜົລ ກະທົບຕໍ່ ການກະສິກັມ ຕາມແຄມຝັ່ງຂອງ ທັງສອງຝັ່ງ ລາວແລະໄທ. 2- ພັນປາ ນານາຊນິດ ຈະຖືກທຳລາຍ ໂດຍສະເພາະ ປາບຶກ 3- ອາຊີບ ຂອງກຸ່ມ ຊາວປະມົງ ເຮືອສິນຄ້າ ເຮືອທ່ອງທ່ຽວ ຈະໄດ້ຮັບ ຜົລກະທົບ ຍ້ອນການ ກັ້ນນ້ຳຂອງ ແລະ 4- ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດ ການອົພຍົບ ຊາວບ້ານ ຍ້ອນຂາດ ທີ່ທຳມາ ຫາກິນ ທັງຝັ່ງ ລາວ-ໄທ.

ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ປາກແບງ ສ້າງກັ້ນ ນ້ຳຂອງ ບໍຣິເວນ ບ້ານປາກເງິນ ເມືອງປາກແບງ ຊາຍແດນ ຣະຫວ່າງ ແຂວງອຸດົມໄຊ ກັບແຂວງ ໄຊຍະບູຣີ ຄາດວ່າມີ ກຳລັງ ຜລິດໄຟຟ້າ ປະມານ 860 ເມກາວັດ ບໍຣິສັດ ຕ້າຖັງ International Power ຂອງຈີນ ເປັນຜູ້ ລົງທຶນສ້າງ ແລະ ຈະໃຊ້ເງິນ ງົບປະມານ 1,880 ລ້ານ ໂດລາ ສະຫະຣັຖ.

ພວກແລ່ນເຮືອ ຕາມລໍາ ແມ່ນໍ້າຂອງ ສ່ວນຫລາຍ ຢ້ານວ່າ ຫາກເຂື່ອນ ໄຍຍະບູຣີ ສ້າງແລ້ວ ສໍາເຣັດ ເມື່ອໃດ ກໍຈະສົ່ງ ຜົນກະທົບ ຕໍ່ການແລ່ນເຮືອ ແລະ ຈະເຮັດໃຫ້ ແລວນໍ້າ ມີການປ່ຽນແປງ ໂດຍສະເພາະ ໃນບໍຣິເວນ ທີ່ມີແກ້ງ ຊຶ່ງມີເຮືອ ຂັ້ນລ່ອງ ຜ່ານໄປມາ ເປັນຕົ້ນ ບໍຣິເວນ ເຈົ້າພໍ່ຜາແດງ ແກ້ງຫລວງ ທີ່ຄົນແລ່ນເຮືອ ເຄົາຣົບນັບຖື ນັ້ນ. ຊາວ ໄຊຍະບູຣີ ຜູ້ນຶ່ງ ທີ່ມີອາຊີບ ຂັບເຮືອຮັບຈ້າງ ຕາມລໍາ ແມ່ນໍ້າຂອງ ເວົ້າວ່າ:

"ຕອນນີ້ ກໍສ້າງໄປ ເລື້ອຍໆ ຕອນນີ້ມີ ຄົນງານ 6 ພັນ ກວ່າຄົນ ສ້າງໄປເລື້ອຍໆ ທັງເວນທັງຄືນ ແກ່ງຫລວງນີ້ ເປັນທີ່ຊາວເຮືອ ເຄົາຣົບນັບຖື ຄົນທີ່ໄດ້ ຜ່ານໄປຜ່ານມາ ກໍຕ້ອງບູຊາ ມີທູບທຽນ ເຂົ້າຕົ້ມ ມາໄວ້ໃຫວ້ ເຈົ້າພໍ່ຜາແດງ ຖ້າສ້າງເຂື່ອນແລ້ວ ກໍຄົງບໍ່ ເຫັນແລ້ວ ເພາະ ນໍ້າຈະຖ້ວມ".

ເລົາເວົ້າຕື່ມວ່າ ຫາກມີເຂື່ອນນີ້ ການເດີນເຮືອ ກໍຕ້ອງປ່ຽນແປງ ແນ່ນອນ ຍ້ອນວ່າ ກະແສນໍ້າ ຈະປ່ຽນທິດທາງ. ເຣື່ອງການສ້າງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ເຖິງວ່າ ຊາວລາວ ຊາວໄທ ຈໍານວນບໍ່ໜ້ອຍ ຮວມທັງອົງການ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ສາກົນ ໄດ້ເວົ້າເຖິງ ຜົນກະທົບ ຄວາມເດືອດຮ້ອນ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ ນໍາກໍຕາມ ແຕ່ຣັຖບານ ສປປ ລາວ ກໍຍັງ ຢືນຢັນວ່າ ຄົນລາວຈະໄດ້ຮັບ ຜົນປະໂຫຍດ ຈາກ ໂຄງການນີ້ຢູ່.

ທ່ານ ຈັນທະໜອມ ວົງສົມຈິດ ສະມາຊິກ ສະພາ ແຫ່ງຊາດ ແຂວງ ໄຊຍະບູຣີ ເປີດເຜີຍຕໍ່ ສື່ມວນຊົນລາວ ໃນໂອກາດ ເຂົ້າຮ່ວມ ກອງປະຊຸມ ສະພາ ແຫ່ງຊາດ ເທື່ອຫລ້າສຸດ ນີ້ວ່າ ປະຊາຊົນ ບ້ານ ຫຸ້ຍຊຸຍ ຊຶ່ງເປັນຊາວບ້ານ ກູ່ມທໍາອິດ ທີ່ໄດ້ຖືກ ໂຍກຍ້າຍ ອອກຈາກພື້ນທີ່ ກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ ໄປຢູ່ບ້ານໃໝ່ ຄືບ້ານນາຕໍ ໃຫຍ່ນັ້ນ ຮູ້ສຶກພໍໃຈ ຕໍ່ການຊ່ວຍເຫລືອ ຈາກທາງໂຄງການ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ຍ້ອນມີສິ່ງ ອໍານວຍ ຄວາມສະດວກ ເຊັ່ນ: ນໍ້າປະປາ ໄຟຟ້າໃຊ້.

ຫ້ອງການ ອາສຍາກັມ ແລະ ຢາເສພຕິດ ສະຫະປະຊາຊາດ ຣາຍງານ ວ່າ ປະເທດລາວ ເປັນສູນກາງ ການຄ້າມະນຸດ ຢາເສພຕິດ ແລະ ສິນຄ້າເຖື່ອນ ໃນເຂດ ລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ.

ທ່ານ Yury Fedotov ຜູ້ອຳນວຍການ ອົງການ ອາສຍາກັມ ແລະ ຢາເສພຕິດ ສະຫະປະຊາຊາດ ກ່າວວ່າ ເສຖກິດ ຂອງສປປ ລາວ ຂຍາຍຕົວ ການເຊື່ອມເຂົ້າກັນ ໃນຂົງເຂດ ໄດ້ຊ່ວຍ ເຮັດໃຫ້ການ ແລກປ່ຽນ ສິນຄ້າ ການບໍຣິການ ການເງິນ ແລະ ການໄປມາ ຫາສູ່ກັນ ຣະຫວ່າງຄົນ ສະດວກ ສະບາຍຂື້ນ ແຕ່ໃນຂະນະ ດຽວກັນ ການກໍ່ ອາສຍາກັມ ກໍເພິ້ມຂື້ນ ເປັນຕົ້ນ ການຄ້າຂາຍ ຜູ້ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ ຢາເສພຕິດ ສິນຄ້າເຖື່ອນ ແລະ ສິນຄ້າປອມ ຢາປອມ. ນອກຈາກນັ້ນ ຢູ່ສປປ ລາວ ຍັງມີການ ຂຸດຄົ້ນ ຊັພຍາກອນ ທັມມະຊາດ ຢ່າງ ຜິດກົດໝາຍ ເຊັ່ນການຕັດໄມ້ ການຈັບປາ ແລະ ການຄ້າສັດປ່າ.

ທ່ານ John Bleho ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຫ້ອງການ ອາສຍາກັມ ແລະ ຢາເສພຕິດ ກ່າວກ່ຽວກັບ ເຣື່ອງນີ້ວ່າ:

"ຈາກປະສົພການ ແລະ ຣາຍງານ ສ່ວນນຶ່ງ ຈາກ ຣັຖບານລາວ ກ່ຽວກັບ ການຄ້າຝິ່ນ ແລະຢາບ້າ ພວກເຮົາ ຈຶ່ງເວົ້າໄດ້ວ່າ ສປປລາວ ເປັນປະເທດ ທີ່ມີການ ຄ້າມະນຸດ ຢາເສພຕິດ ແລະ ສິນຄ້າເຖື່ອນ".

ໃນຣາຍງານ ເທື່ອນີ້ ຫ້ອງການ ອາສຍາກັມ ແລະ ຢາເສພຕິດ ສະຫະປະຊາຊາດ ຍັງປະກາດ ສນັບສນູນ ການປາບປາມ ຢາເສພຕິດ ຢູ່ສປປ ລາວ ໂດຍຈະຊ່ວຍ ພັທນາ ເຂດ ຊົນນະບົດ ທີ່ຍັງມີ ການປູກຝິ່ນ ໃຫ້ຊາວລາວ ເຊົາປູກຝິ່ນ.

ໃນວັນທີ່ 6 ແລະ 7 ທັນວາ 2012 ສະມາຊິກ ສະພາ ແຫ່ງຊາດລາວ ມີໂອກາດ ອອກຄວາມຄິດ ຄວາມເຫັນ ກ່ຽວກັບ ການສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຊຶ່ງເປັນເຂື່ອນ ແມ່ນ້ຳຂອງ ແຫ່ງທຳອິດ ໃນຕອນລຸ່ມ ແມ່ນ້ຳຂອງ. ເຫດການ ປະກົດວ່າ ຈົນເຖິງ ປັດຈຸບັນ ຍັງບໍ່ມີ ສະມາຊິກ ສະພາ ຜູ້ໃດ ກ້າອອກສຽງ ຄັດຄ້ານ ໂຄງການ ສ້າງເຂື່ອນ ນັ້ນເລີຍ. ສະມາຊິກ ສະພາ ທັງໝົດ ທີ່ລຸກຂື້ນ ປະກອບ ຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ ສນັບສນູນ ການສ້າງເຂື່ອນ ທັງນັ້ນ ສ່ວນຫລາຍເວົ້າ ໃນທຳນອງ ຊົມເຊີຍ ຣັຖບານ ທີ່ໄດ້ເລີ້ມສ້າງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ໄປແລ້ວ. ສະມາຊິກ ສະພາ ທັງໝົດ ພາກັນຕົບມື ສນັບສນູນ.

ຕໍ່ມາມີ ສໍສໍ ຜູ້ນຶ່ງກ່າວ ຊົມເຊີຍຕື່ມວ່າ ຂໍຊົມເຊີຍ ຣັຖບານ ທີ່ສາມາດ ອະທິບາຍ ໃຫ້ປະເທດ ເພື່ອນບ້ານ ແລະ ອົງການຮັກສາ ສິງແວດລ້ອມ ເຂົ້າໃຈວ່າ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຈະບໍ່ສົ່ງຜົນ ກະທົບ ແນວໃດ ຕໍ່ຄົນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ. ແຕ່ຍານາງ Ame Trandem ເຈົ້າໜ້າທີ່ ອົງການ ແມ່ນ້ຳສາກົນ ທີ່ມີ ສຳນັກງານ ໃຫຍ່ ຢູ່ສະຫະຣັຖ ອະເມຣິກາ ເວົ້າວ່າ:

"ໂດຍພື້ນຖານແລ້ວ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ ທຳຣາຍ ການພັທນາ ຢູ່ໃນປະເທດລາວ ແລະ ປະເທດອື່ນໆ ໃນຂົງເຂດ".

ເຖິງແມ່ນວ່າ ຫລາຍປະເທດ ຫລາຍອົງການ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຊາວໄທ ປະທ້ວງ ຄັດຄ້ານ ແຮງປານໃດ ກໍຕາມ ຣັຖບານລາວ ໄດ້ປະກາດ ເລິ້ມສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຢ່າງເປັນ ທາງການ ນັບແຕ່ ວັນທີ່ 7 ເດືອນ ທີ່ແລ້ວ ເປັນຕົ້ນມາ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ການສ້າງເຂື່ອນ ໄດ້ເລິ້ມແຕ່ ປີກາຍ ປີກ່ອນ.

ເຖິງຢ່າງໃດ ກໍຕາມ ໃນຕອນສຸດທ້າຍ ສະມາຊິກ ສະພາ ແຫ່ງຊາດລາວ ກໍຕ້ອງລົງ ຄະແນນສຽງ ສນັບສນູນ ການສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຢ່າງບໍ່ຕ້ອງ ສົງສັຍ.

ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຂັ້ນສູງ ກະຊວງ ພະລັງງານ ແລະບໍ່ແຮ່ ຂອງລາວ ເປີດເຜີຍ ເມື່ອມໍ່ໆມານີ້ ວ່າ ຣັຖບານລາວ ໄດ້ອະນຸຍາດ ໃຫ້ບໍຣິສັດ ຕ່າງປະເທດ ດໍາເນີນ ການສຶກສາ ຄວາມ ເປັນໄປໄດ້ ເຣື່ອງການ ສ້າງເຂື່ອນ ໃສ່ແມ່ນໍ້າຂອງ ແລ້ວ 7 ແຫ່ງ ຄື ເຂື່ອນທ່າຄໍ້ ແຂວງຈໍາປາສັກ ເຂື່ອນປາກແບ່ງ ແຂວງອຸດົມໄຊ ເຂື່ອນ ຫລວງພຣະບາງ ແຂວງ ຫລວງພຣະບາງ ເຂື່ອນ ປາກລາຍ ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ ເຂື່ອນ ສານະຄາມ ແຂວງວຽງຈັນ ເພື່ອຜລິດ ໄຟຟ້າ ຂາຍໃຫ້ ປະເທດໄທ ແລະ ອີກສອງແຫ່ງຄື ເຂື່ອນ ແກ່ງຫລວງ ເຂື່ອນ ດອນສະຮົງ ແຂວງຈໍາປາສັກ ເພື່ອໃຊ້ ພາຍໃນປະເທດ ແລະ ສົ່ງຂາຍ ໃຫ້ວຽດນາມ. ກ່ຽວກັບແຜນ ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ ທັງໝົດ ເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວ ດ້ານ ສິ່ງແວດລ້ອມ ທີ່ໄດ້ຕິດຕາມ ຂ່າວສານ ເຣື່ອງ ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ ໃນປະເທດລາວ ໃຫ້ຄໍາເຫັນວ່າ:

"ຂໍ້ມູນສ່ວນຫລາຍ ມັນຊິອອກ ມາຈາກ ປະເທດເພື່ອນບ້ານ ປິດກັນເລີຍ ຢູ່ນີ້ນະ ຄືກອງປະຊຸມ ບາງຢ່າງ ເຂົາກໍຍົກຂຶ້ນວ່າ ເຮົາສິເອົາໄດ້ ຢູ່ໄສ ເພິ່ນກໍບໍ່ໄດ້ຕອບ ມັນເປັນ ບັນຫາ ຢູ່ບ່ອນນີ້ ແຫລະ".

ທ່ານກ່າວ ເນັ້ນຕື່ມວ່າ ໃນການເຂົ້າຮ່ວມ ກອງປະຊຸມ ກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ ຣັຖບານ ກໍມີການ ຂໍຂໍ້ມູນເພີ່ມຕື່ມ ກ່ຽວກັບ ໂຄງການເຂື່ອນ ເຫລົ່ານີ້ ແຕ່ປາກົດວ່າ ທາງຣັຖບານ ເພິ່ນ ປິດຂໍ້ມູນ ບໍ່ເປີດເຜີຍ ຕໍ່ປະຊາຊົນ ທັງໆທີ່ ປະຊາຊົນ ເປັນຜູ້ຮັບ ຜົນປະໂຫຍດ ຫຼື ເສັຽຜົນປະໂຫຍດ ກໍຄວນມີສິດ ໄດ້ຮັບຮູ້ ຂໍ້ມູນຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບ ແຜນການສ້າງ ເຂື່ອນນັ້ນ ຈາກຣັຖບານ ຂອງຕົນໂດຍກົງ ແທນທີ່ວ່າ ຈະໄດ້ຮັບຟັງ ຈາກຕ່າງປະເທດ.

ເວົ້າສະເພາະ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ຊຶ່ງຈະເປັນເຂື່ອນ ທໍາອິດ ທີ່ ຣັຖບານລາວ ໄດ້ເລີ່ມສ້າງໃສ່ ແມ່ນໍ້າຂອງ ຕອນລຸ່ມ ກໍຍັງດໍາເນີນໄປ ຖ້າມກາງ ການຄັດຄ້ານ ຂອງຊຸມຊົນ ຊາວໄທ ຈາກ 8 ແຂວງ ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະ ອົງການ ປົກປ້ອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຕ່າງໆ.

ຫລັງຈາກ ທີ່ເຄືອຂ່າຍ ປະຊາຊົນ 8 ແຂວງ ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ ຂອງໄທ ໄດ້ຟ້ອງຮ້ອງ ຕໍ່ສານປົກຄອງ ໃຫ້ຣັຖບານໄທ ຍົກເລີກ ສັນຍາ ຊື້ຂາຍ ໄຟຟ້າ ຈາກໂຄງການ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ເມື່ອວັນທີ່ 7 ສິງຫາ ປີ 2012 ຄວາມຄືບໜ້າ ຫລ້າສຸດ ຍານາງ ຣັຕນະມະນີ ພົນກ້າ ທະນາຍຄວາມ ເຄືອຂ່າຍ ປະຊາຊົນ 8 ແຂວງຂອງໄທ ໄດ້ເປີດເຜີຽວ່າ ປັດຈຸບັນ ສານປົກຄອງ ຍັງບໍ່ທັນຮັບ ພິຈາຣະນາ ຄໍາຟ້ອງ ດັ່ງກ່າວ ໂດຍໃຫ້ເຫດຜົນວ່າ ຍັງສືກສາ ເອກກະສານ ຟ້ອງຢູ່. ດັ່ງຍານາງ ກ່າວວ່າ:

"ຊີ້ແຈງ ໄປແລ້ວວ່າ ກໍຣະນີ ນີ້ ໜ້າຈະຮັບຟ້ອງ ໄດ້ແລ້ວ ບໍ່ມີຫຍັງ ຕອບກັບມາ ແຕ່ວ່າ ຊາວບ້ານ ໄດ້ຍື່ນ ເອກກະສານ ຕ່າງໆ ໄປໝົດແລ້ວ ຊື່ງເປັນ ພວກຄໍາແປ".

ຍານາງວ່າ ຊາວບ້ານໄດ້ໃຫ້ ເອກກະສານ ທັງໝົດ ທີ່ສານຕ້ອງການ ໄປໝົດແລ້ວ ລໍຖ້າແຕ່ ໃຫ້ສານຮັບ ຄໍາຟ້ອງເທົ່ານັ້ນ. ຖ້າຫາກສານ ຮັບຄໍາຟ້ອງ ຊາວບ້ານ ຈະສາມາດ ຂໍໃຫ້ສານ ໃຊ້ອໍານາດ ຄຸ້ມຄອງຄະດີ ຊື່ງຈະເຮັດໃຫ້ ຢຸດການກໍ່ສ້າງ ທຸກຢ່າງໄດ້ ຈົນກ່ວາຈະມີ ການຕັດສີນ.

ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ ໄດ້ສອບຖາມ ໄປຍັງເຄືອຂ່າຍ ປະຊາຊົນ 8 ແຂວງ ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ ກ່ຽວກັບ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຍື່ນ ໜັງສືໄປຫາ ນາຍົກ ຣັຖມົນຕຣີໄທ ໃຫ້ຍົກເລີກ ສັນຍາ ຊື້້ຂາຍ ໄຟຟ້ານັ້ນ ທ່ານ ອິດທິພົນ ຄໍາສຸກ ແກນນໍາ ເຄືອຂ່າຍ ກໍເວົ້າວ່າ ຍັງບໍ່ມີ ຄໍາຕອບ ເຊັ່ນກັນ ແຕ່ຢືນຍັນວ່າ ຈະມີການ ເຄື່ອນໄຫວຕໍ່ໄປ:

"ງຽບ ຍັງບໍ່ມີຄວາມຄືບໜ້າ ຫຍັງໝົດ. ວັນທີ່ 11-12 ກໍຈະມີເວທີ ເວົ້າກັນອີກ ຢູ່ບາງກອກ ວ່າຈະເຄື່ອນຕໍ່ໄປ ຢ່າງໃດ".

ທ່ານເວົ້າຕື່ມວ່າ ຈະມີການ ປືກສາກັນ ລະຫ່ວາງເຄືອຂ່າຍ ຕໍ່ຕ້ານ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ກັບອົງການ ສິ່ງແວດລ້ອມ ວ່າ ຄວນເຮັດ ຈັ່ງໃດຕໍ່ໄປ.

ສະພາ ແຫ່ງຊາດ ສປປລາວ ເປີດກອງປະຊຸມ ສມັຍສາມັນ ໃນວັນທີ່ 5 ເດືອນ ທັນວາ 2012 ນີ້ ເພື່ອພິຈາຣະນາ ແລະວິຈັຍ ກ່ຽວກັບບັນຫາ ທີ່ສຳຄັນ ເຊັ່ນວ່າ ສະພາ ຈະເຫັນດີ ໃຫ້ມີການ ສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຢູ່ຕໍ່ໄປ ຫລືບໍ່?

ນາງ Ame Trandem ເຈົ້າໜ້າທີ່ ອົງການ ແມ່ນ້ຳສາກົນ ທີ່ມີພື້ນຖານ ຢູ່ສະຫະຣັຖ ອະເມຣິກາ ມີຄວາມຫວັງວ່າ:

ນາງເວົ້າວ່າ "ມື້ນີ້ ສະພາແຫ່ງຊາດ ພິຈາຣະນາ ການສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ພວກເຮົາ ກໍຫວັງວ່າ ສະພາຈະລົງ ຄະແນນສຽງ ຄັດຄ້ານ ໂຄງການ ດັ່ງກ່າວ ແລະ ຈະບໍ່ ອະນຸຍາດ ໃຫ້ມີການ ກໍ່ສ້າງ ສືບຕໍ່ໄປ".

ແຕ່ວ່າອີງຕາມ ຣະບອບ ການປົກຄອງ ຂອງ ສປປລາວ ແນ່ນອນວ່າ ສະພາ ແຫ່ງຊາດລາວ ຕ້ອງຕົກລົງ ເຫັນດີເຫັນພ້ອມ ກັບ ຣັຖບານ ຕ້ອງຕົກລົງ ໃຫ້ສ້າງເຂື່ອນ ໃສ່ ແມ່ນ້ຳຂອງ ຢ່າງບໍ່ຕ້ອງສົງໃສ. ສະພາແຫ່ງຊາດ ພິຈາຣະນາ ບັນຫານີ້ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອ ໂຕ້ແຍ້ງກັນ ແລະ ສຶກສາເບິ່ງ ຜົນໄດ້ຜົນເສັຍ ຢ່າງແທ້ຈິງ ເປັນພຽງແຕ່ ພິທີການຊື່ໆ. ສະພາແຫ່ງຊາດ ຄົງຈະບໍ່ສາມາດ ຄັດດຄ້ານ ພັກແລະຣັຖບານ ໄດ້ງ່າຍໆ ບໍ່ວ່າກ່ຽວກັບ ບັນຫາໃດ ກໍຕາມ.

ຣັຖບານລາວ ໄດ້ເລິ້ມສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ນີ້ມາແຕ່ ດົນນານ ແລະ ໄດ້ເປີດພິທີ ການສ້າງ ຢ່າງເປັນທາງການ ເມື່ອເດືອນທີ່ແລ້ວ. ນອກຈາກເຣື່ອງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ກອງປະຊຸມ ສະພາ ແຫ່ງຊາດ ເທື່ອນີ້ ຍັງຈະຫາລືກັນ ກ່ຽວກັບ ການຮ່າງກົດໝາຍ ໃໝ່ສີ່ສະບັບ ຄືກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍຄວາມ ໝັ້ນຄົງ ການສ້າງ ຊົລປະທານ ການໂອນເງິນ ແບບເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ການຂົນສົ່ງ ໃນຫລາຍວິທີ ພ້ອມທັງ ຈະດັດແປງ ກົດໝາຍ ທີ່ມີຢູ່ ຫລາຍສະບັບ ເຊັ່ນ ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການຂົນສົ່ງ ທາງບົກ ການຊື້ຂາຍດິນ ການຮັກສາ ສິ່ງແວດລ້ອມ ການເກນທະຫານ ການປາບປາມ ອາສຍາກັມ ແລະ ຢາເສພຕິດ.

ຊາວບ້ານຫ້ວຍສຸຍ ຊື່ງເປັນບ້ານ ທຳອິດ ທີ່ຈະຖືກ ໂຍກຍ້າຍ ອອກຈາກພື້ນທີ່ ສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ໄດ້ເປີດເຜີຍ ຕໍ່ນັກຂ່າວ ສີ່ງແວດລ້ອມ ຂອງໄທ ວ່າ ພວກຂະເຈົ້າ ຫວັງວ່າ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ຈະເຮັດໃຫ້ ຊິວີດ ຂອງພວກຂະເຈົ້າ ດີຂື້ນ ເຖິງແມ່ນ ຍັງບໍ່ຮູ້ວ່າ ອະນາຄົດ ຈະເປັນຢ່າງໃດ ຍັງຈະຕຶກປາ ໄດ້ຄືເກົ່າ ຫລືບໍ່ ຫລັງຈາກສ້າງ ເຂື່ອນ. ເລົາເວົ້າວ່າ:

"ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ກໍຢາກໄດ້ແທ້ ຢາກໄດ້ນ້ຳໄຫລ ໄຟສະວ່າງ ໄປມາສະດວກ ໄປມາຮູ້ຈັກ ນ້ຳໄຫລ ໄຟສະວ່າງ ເຮັດນາ ສອງຣະດູ ແຫລະ".

ເລົາເວົ້າ ຕໍ່ໄປວ່າ ເຈົ້າຫນ້າທີ່ ຣັຖບານ ໄດ້ເວົ້າຂໍ້ດີ ກ່ຽວກັບ ເຂື່ອນ ໃຫ້ຊາວບ້ານຟັງ ລາວວ່າ ຂໍ້່ດີຂອງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ກໍມີຢູ່ຄືກັນ ບໍ່ມີແຕ່ຂໍ້ເສັຽ ຄືດັ່ງກຸ່ມ ຄັດຄ້າເວົ້າ ຂໍ້ດີຂອງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ກໍຈະນຳ ການພັທນາ ປະເພດຕ່າງໆ ດັ່ງຣະບົບ ນ້ຳປະປາ ໄຟຟ້າ ຖນົນຫົນທາງ ແລະ ໂຄງຮ່າງ ພື້ນຖານ ຮ່ວມທັງຫ້ອງການ ໂຮງໝໍໂຮງ ຮຽນ ເຂົ້າມາໃນພື້ນທີ່ ຊຸມຊົນ ຊາວບ້ານ ໃນເຂດທ້ອງຖິ່ນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເອີ່ຍເຖິງ ຄວາມເສັຽຫາຍ ທີ່ຈະເກີດຂື້ນ ຈາກການສ້າງ ເຂື່ອນ. ເລົາເວົ້າອີກວ່າ:

"ຂໍ້ດີຂອງເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ນີ້ກໍມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າ ບໍ່ມີເນາະ ຄືຊ່ອຍ ຍົກຣະດັບ ຊິິວີດ ຂອງຊາວບ້ານ ຢູ່ໃນເຂດນັ້ນ ມີການພັທນາ ເຊັ່ນຖນົນ ຫົນທາງ ແຕ່ວ່າຜົລເສັຽ ມັນກໍມີ ຄືກັນເນາະ ຣັຖບານເຮົາ ຖືຫຸ້ນ ສ່ວນຫນ້ອຍໂພດ ບາງຄົນເຂົ້າໃຈ ວ່າຣັຖບານ ຈະໄດ້ເງີນ ຈາກການຂາຍ ໄຟຟ້າ ແຕ່ວ່າຄວາມຈີງແລ້ວ ຜົລປະໂຫຍດ ເປັນຂອງ ຕ່າງປະເທດ ຂອງຄົນໄທຫມົດ ເປັນຂອງພວກ ນັກລົງທຶນ ຫມົດ".

ຈາກຂໍ້ມູນ ການລົງທຶນ ສ່ວນໃຫຍ່ ເປັນຂອງໄທ ແລະ ໄທ ຈະຊື້ໄຟຟ້າ ທັງຫມົດ 95% ຈາກ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ໂດຍ ສປປລາວ ຊຶ່ງເປັນເຈົ້າຂອງ ພື້ນທີ່ ຈະຊື້ໄຟຟ້າ ໂຕເອງ ພຽງແຕ່ 5% ຈາກເຂື່ອນ. ນີ້ກໍສະແດງ ໃຫ້ເຫັນວ່າ ເຂື່ອນດັ່ງກ່າວ ເປັນຂອງໄທ ແຕ່ມາສ້າງ ຢູ່ລາວຊື່ໆ ຫລັງຈາກ 30 ປີ ຈື່ງຈະເປັນ ຂອງລາວ.

ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູຣີ ເປັນເຂື່ອນ ໃນນ້ຳຂອງ ແຫ່ງທຳອິດ ຂອງລາວ ຈາກການສ້າງ ຂອງ ບໍຣິສັດ ຊ ການຊ່າງ ແຫ່ງປະເທດໄທ ໃນມູນຄ່າ ປະມານ 3 ຕື້ ກວ່າໂດລາ ເລີ້ມລົງມື້ ສ້າງແລ້ວ ໃນສອງອາທິດ ຜ່ານມາ.

ນັກວິຊາການລາວ ເວົ້າວ່າ ເຂື່ອນແຫ່ງນີ້ ຈະໃຫ້ຜົລ ປະໂຍດ ແກ່ຄົນລາວ ທ້ອງຖິ່ນ ແຕ່ນັກວິເຄາະ ກັງວັນ ກ່ຽວກັບ ຜົລກະທົບ ທີ່ຈະເກີດຂື້ນ.

ທ່ານ ນິວັດ ຣ້ອຍແກ້ວ ຕົວແທນ ເຄື່ອຂ່າຍ ປະຊາຊົນ 8 ແຂວງ ລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ກ່າວກ່ຽວກັບ ກອງປະຊຸມ ນັ້ນວ່າ:

“ພວກເຮົາ ຢາກບອກວ່າ ເຣື່ອງແມ່ນ້ຳຂອງ ນີ່ແລະ ເຣື່ອງເຂື່ອນນີ່ ມັນຈະຕ້ອງ ເກີດຂໍ້ຂັດແຍ້ງ ກັນແນ່ນອນ ລໍຖ້າເບິ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າຄິດ ວ່າ ໃນຂະນະນີ້ ແມ່ນ້ຳຂອງ ຖືກ ຣັຖປະຫານ ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 7 ເດືອນ ພຶສຈິກາ ດ້ວຍຣັຖບານລາວ ຣັຖບານໄທ ຮ່ວມມືກັບ ກຸ່ມນາຍທຶນ ຂອງໄທ.”

ທ່ານ ນິວັດ ອະທິບາຍວ່າ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຈະພາໃຫ້ເກີດ ຂໍ້ຂັດແຍ້ງ ເພາະເຂື່ອນ ຈະມີຜົນກະທົບ ຂ້າມຊາດ ປະຊາຊົນ ໄທ ກຳພູຊາ ແລະ ວຽດນາມ ຈະໄດ້ຮັບ ຜົນກະທົບ ຈາກເຂື່ອນ ດັ່ງກ່າວ ຢ່າງບໍ່ຕ້ອງ ສົງສັຍ.

ໃນຂະນະດຽວກັນ ທ່ານ ສຸຣະຈິດ ຊິຣະເວດ ສະມາຊິກ ສະພາສູງ ຂອງໄທ ຊຶ່ງຢູ່ໃນ ຄະນະ ກັມມະການ ຊັພຍາກອນ ທັມມະຊາດ ກໍໄດ້ສະແດງ ຄວາມ ເປັນຫ່ວງ ຢ້ານເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ຈະທຳຣາຍ ແຫລ່ງອາຫານ ຂອງ ປະຊາຊົນ ຫລາຍສິບ ລ້ານຄົນ. ດັ່ງທ່ານໄດ້ກ່າວ ໃນຕອນນຶ່ງວ່າ:

“ເຂື່ອນ ຈະປ່ອຍນ້ຳລົງ ຕາມຄວາມ ຕ້ອງການ ຂອງມະນຸດ ຢູ່ ແຕ່ກຸ້ງຫອຍ ປູປາບໍ່ກ່ຽວ ຈະຕາຍ ຫາຍສາບສູນ ແນວໃດກໍຕາມ ເຫດການນັ້ນ ຈະທຳຣາຍ ຄວາມໝັ້ນຄົງ ທາງອາຫານ ຂອງຊາວໄທ ຊຶ່ງເຄີຍປະສົພ ມາແລ້ວ ຈາກເຂື່ອນ ສອງແຫ່ງຄື ເຂື່ອນເຈົ້າພຣະຍາ ແລະ ເຂື່ອນ ປາກມູນ”.

ຫລັງຈາກ ຣັຖບານລາວ ວາງສີລາລຶກ ເລີ້ມສ້າງເຂື່ອນ ໄຊຍະບຸຣີ ເມື່ອອາທິດ ທີ່ແລ້ວ ຣັຖບານໄທ ແລະ ວຽດນາມ ກໍປະກາດວ່າ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ສ່ວນ ກຳພູຊາ ນັ້ນ ຍັງມິດຢູ່.