«Uyghur awazi» géziti maqale élan qilip, 1947-Yili ürümchide yüz bergen «25-Féwral qanliq weqesi» ni xatiriligen

Muxbirimiz qutlan
2017-03-11
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet


Almutada chiqidighan «uyghur awazi» géziti 10-Mart küni yadikar sabitofning «exmetjan qasimining qeyserliki» namliq maqalisini élan qilip, 1947-Yili ürümchide yüz bergen «25-Féwral qanliq weqesi» ning 70 yilliqini xatiriligen.

Maqalide buningdin 70 yil burunqi uyghur diyarining tarixiy weqeliri eslep ötülüp, exmetjan qasimi bashchiliqidiki ili inqilabchilirining ölkilik birleshme hökümet terkibide gomindang dairiliri bilen élip barghan keskin küreshliri bayan qilinghan.

Melumki, 1945-Yili küzde milliy armiye manas deryasi boyigha qistap kelgen, ürümchidiki gomindang dairiliri ichkiy xitaygha qéchishqa yüz tutqan bir pewquladde tarixiy weziyette ilidiki sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümiti sowét ittipaqining bésimi bilen urush toxtitip söhbet üstilige kélishke mejbur bolidu.

Ürümchide yérim yildin artuq dawamlashqan tinchliq söhbiti netijiside «11 bitim» imzalinip, ölkilik birleshme hökümet qurulidu. Exmetjan qasimi bashchiliqidiki ili wekilliri ürümchige kélip birleshme hökümette wezipe öteydu.

Halbuki, xitay armiyesining garnizon qomandani sung shilyen bashchiliqidiki gomindang ongchiliri ili terepning tesirini tazilash, ölkilik birleshme hökümette xizmet qiliwatqan ili wekillirige tehdit sélish gherizide 1947-Yili 2-Ayning 25-Küni ürümchide qanliq weqe peyda qilidu.

Puqrache kiyinip, qurallirini qoynigha yoshuriwalghan gomindang eskerliri ürümchidiki xitay, tunggan we az bir qisim qazaqlarni heriketlendürüp, ölkilik birleshme hökümet binasigha bésip kirip, exmetjan qasimi bashchiliqidiki ili wekillirining hayatigha tehdit salidu. Exmetjan qasimi qatarliqlar gomindang dairiliri bilen tighmu-Tigh éliship, axiri ularning süyqestlik pilanini bitchit qilidu. Süyqesti tarmar qilinghan gomindangchilar we ularning atalmish «namayishchi» qoshuni ürümchi jenubiy qowuqqa yighilip küch körsitiwatqan nechche minglighan uyghur sheher ahalilirining bésimi arqisida tarqilip kétishke mejbur bolidu.

Bu weqe tarixiy shahitlar teripidin «25-Féwral qanliq weqesi» dégen nam bilen xatirilinip kelmekte.

Toluq bet