Ilgiri xitay istixbarat orginigha sabiq xadimining yéngi zélandiye parlamént ezasi bolushi diqqet qozghighan

Muxbirimiz irade
2017-10-05
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet

Bügün nyu-York waqti gézitide élan qilinghan bir xewerdin qarighanda, yéngi zélandiye parlaméntining xitay ezasi yang jiyenning xitay istixbarat organlirigha chétilidighan ötmüshi küchlük bes-Munazire qozghimaqtiken. Yang jiyenning xitay istixbaratigha chétishliq ötmüshi xitayning yéngi zélandiyege körsitiwatqan tesiri üstide jiddiy endishilerni peyda qilghan.

Yang jiyen, yéngi zélandiye parlaméntining ezasi bolup, u 2011-Yili tunji qétim parlamént ezaliqigha saylanghan, bu yil 23-Séntebirde bolsa 3-Qétim parlamént ezaliqigha saylanghan idi. Yéngi zélandiye «besh közler» dep atalghan amérika, engliye, awstraliye, kanada qatarliq döletlerning ortaq istixbarat torigha eza dölet bolup, yang jiyen yene yéngi zélandiye parlaméntining dölet mudapie we tashqi ishlar komitétliriningmu ezasi iken.

Engliye «maliye waqti géziti» bilen yéngi zélandiye tor xewerliri yéqinda yang jiyenning xitaydiki ötmüshini tekshürüsh arqiliq, uning burun xitay hawa armiye qurulush institutida oqughanliqi we loyang chetel tilliri akadémiyiside xizmet qilghanliqini ashkarilighan idi.

Ularning ilgiri sürüshiche, loyang chetel tilliri akadémiyesi xitaydiki herbiy istixbarat xadimlirini terbiyeleydighan jasusluq mektipi bolup, yang jiyen yéngi zélandiye köchmenlikige ilitmas qilghanda ilgiriki xizmet ornini yoshurghan iken.

Nyu-York waqti gézitining éytishiche, yang jiyen özining istixbarat xadimlirigha ders bergenlikini étirap qilghan biraq u özining istixbarat xizmiti bilen shughullinip baqmighanliqini özining peqet memuriy xizmetchi qatarida maash alghanliqini ilgiri sürgen.

Halbuki amérika istixbarat idarisining xitay mesililirini yéqindin bilidighan sabiq emeldari nikolas éftimiyadés xitayning istixbarat organliridiki memuriy xizmetchi dep atilidighanlarning eng heriketchan we yötkilishchan xadimlar ikenlikini bildürgen. U: «bundaq xadimlar meyli formiliq bolsun meyli formisiz bolsun aktip ishpiyonluq xizmiti qilidu» dégen.

Közetküchilerning diqqitini qozghighan yene bir mesile bolsa, xitaydiki mezgilide kompartiye ezasi bolghan yang jiyenning yéngi zélandiyege kelgendin kéyin özining kompartiyidin chiqip ketkenliki yaki towa qilghan héchqandaq bir herikiti yoq iken.

Bir qanche xitay ishliri mutexessisliri nyu-York waqti gézitige qilghan sözide, xitayda kompartiye ezalirining qachan partiye teripidin qoghlandi qilinmighuche, öz meyliche partiye ezaliqidin chiqip kételmeydighanliqini éytqan.

Xitayda 30 yildin oshuq xizmet qilghan yéngi zélandiyelik iqtisadshunas rodnéy jonés bolsa kompartiyidin «towa qilip baqmighan» bir sabiq kompartiye ezasining yéngi zélandiye parlaméntida orun élishning toghra bolmaydighanliqini éytqan we uni istépagha chaqirghan.

Biraq, u istépa chaqiriqlirigha qarimay, bu hepte xitayning yéngi zélandiyede turushluq elchisi wang lutung bilen xitayning dölet bayrimini tebriklesh paaliyetliri we bashqa paaliyetlerde birlikte bolghan hem bille süretke chüshken.

Toluq bet