Bir a'ilining bügüni: dada ürümchide solaqta, aka dubeyde ghayib, uka istanbulda musapir

Muxbirimiz shöhret hoshur
2017-11-14
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Dubey saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan 17 yashliq osmanjan ömerning pasportining birinchi béti. 2017-Yili öktebir.
Dubey saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan 17 yashliq osmanjan ömerning pasportining birinchi béti. 2017-Yili öktebir.
Osmanjanning dostliri teminligen

Xitayning misirda oquwatqan uyghur oqughuchilargha qol sozushi, u yerde emdila oqushni bashlighan 17 yashliq osmanjan ömer bilen 14 yashliq hezriti'éli ömer aka-ukilarnimu misirdin ayrilishqa mejburlighan.

Oqush arzusidin waz kéchelmigen aka-ukilar bu yil 5-ayda dubeyge qaytip kélip, dubeydin oqush pursiti izdigen. Emma ular shérikliship öy kiralighan kishi xitay xelq'aragha uqturush chiqirip izdewatqan bir gumandar bolup qalghachqa, 17 yashliq osmanjan ömer ötken ayning otturiliri dubey saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan. Dubeyde yalghuz qalghan 14 yashliq hezriti'éli ömer istanbuldiki xeyr-saxawetchi tijaretchilerning yardimi bilen istanbulgha élip kétilgen.

Ehwaldin xewerdar kishilerning radiyomizgha mektup arqiliq bildürüshiche, ürümchidin bu yilning béshida oqush arzusi bilen misirgha kelgen 17 yashliq osmanjan ömer we 14 yashliq hezriti'éli ömer aka-ukilar, ezher uniwérsitétining teyyarliq siniplirida emdila oqushni bashlap turushigha, xitayning misirdiki uyghur oqughuchilarni qayturup ekétish buyruqi tarqalghan. Bu buyruq misir saqchilirining maslishishi bilen zorawan bir shekilde ijra qilin'ghandin kéyin, bu aka-ukilar dubeyge qarap yötkelgen.

Mektupta déyilishiche, bu aka-ukilar özlirining oqush arzusini qandurush, dadisi özliri üchün serp qilghan xirajetning bikargha kétishining aldini élish we yurti ürümchige qaytip barsa tutqun qilinishtek xeterlerdin saqlinish üchün dubeydin, yeni yene ereb birleshme xelipilikidin oqush pursiti izdigen.

Bu aka-ukining oqush qizghinliqi we ularning ish béjirish tirishchanliqigha qayil bolghan alaqidar orun we mektepler, ularni aldi bilen in'glizche yaki erebche til kursini püttürüshni tewsiye qilghan. Bular dubeydiki bir chet'ellikler til mektipige tizimlitip, kurs bashlinishini kütüp turghan mezgilde, osmanjan ömer dubey saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan. Qoligha koyza séliniwatqan osmanjan inisi hezriti'élige amal qilip, türkiyege kétishini tapilighan. Hezriti'éli ömer türkiyediki bir türküm xeyr-saxawetchilerning yardimi bilen türkiyege élip kélin'gen.

Mektupta bayan qilinishiche, osmanjan ömerning tutulushigha, uning ereb birleshme xelipilikide siyasiy panahliq telep qiliwatqan, xitay teripidin xelq'araliq tutush buyruqi chiqarghan hüseyin imintoxti bilen birlikte öy kiralishi seweb bolghan. Mezkur mektupta yene déyilishiche, osmanjan tutulushtin bir hepte awwal, u bir uyghur ashxanisida tamaq yep oltursa, puqrache kiyin'gen bir dubey saqchisi hüseyin imintoxtining resimini réstorandikilerge körsitip, uning nediliki heqqide melumat sorighan. 17 Yashliq osmanjan soraqtin jiddiyleshkenliki üchün hüseyinni tonumaydighanliqini éytqan. Shu kündin buyan hüseyin imintoxti bu aka-ukilargha awarichilik tépip bermeslik üchün bille turuwatqan öyige qaytip kelmigen. Hüseyin imintoxti tutulghandin kéyin, osmanjan ömermu tonushidighanliqini yoshurghanliqi seweblik gumanliq dep qarilip tutup kétilgen. Nöwette ikkisining nede tutup turuluwatqanliqi we délosining basquchi melum emes.

Özini ashkarilashni xalimighan bir shahitning mektupidiki bu uchurlarning toghriliqi mehbus hüseyin imintoxtining istanbulda yashawatqan ayali teminligen uchurlar bilen jezmleshti. Hüseyin imintoxtining ayalining bayan qilishiche, uning yoldishi mezkur aka-ukilar bilen ijarige öy izdesh dawamida tonushqan we shu jehettinla hemkarlashqan.

Yene mektupta bayan qilinishiche, mezkur aka-ukilar misirgha ewetilgenliki üchün dadisi ömerjan ürümchide tutqun qilin'ghan we yépiq terbiyilesh merkizige ekétilgen.

Bu programmimizni ene shu aka-ukilargha oxshash misirdin heydelgen we bir qatar sersanchiliqni bashtin kechürgen abdulla qarijaning hijret tesiratini tekrar bir xatirilitish bilen axirlashturimiz: "ezherdin heydilish we uningdin kéyinki kechmishtin, bir uniwérsitétta bérilidighan melumatni alghandek, bir uniwérsitétni püttürgendek boldum. Menla emes, misirdin heydelgen hemmimiz weten, millet, dölet dégenning némilikini heqiqiy chüshinip yettuq. Wetendiki chaghlirimizda qoshnilardin pasil talashqandek, xitay bilen chégra talashqan bolsaq, bügün bu künni körmes ikenmiz."

Toluq bet