Һәптилик хәвәрләр (9-Сентәбирдин 15-Сентәбиргичә)

Мухбиримиз әзиз
2017-09-15
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Уйғур дийарида қолға елинған «сийасий мәһбус» лар еғир қамаққа һөкүм қилинмақтикән

Уйғур дийарида барғанчә еғирлаватқан сийасий бесим һәрқайси җайларда қолға елинғанларниң шиддәт билән көпийиши һәмдә уларниң көп қисминиң еғир қамаққа һөкүм қилинишида рошән әкс әтмәктә. Мәлум болушичә, бу «сийасий мәһбуслар» асасән «террорлуқ» вә «диний әсәбийлик» кә четилип қолға елинғанлар икән.

Радийомизниң ениқлашлири давамида, йеңисарда қолға елинғанларниң асасән 10 йиллиқ йаки 15 йиллиқ қамаққа һөкүм қилинғанлиқи ашкариланди. Мәлум болушичә, буларниң бәзилири достиға йағлиқ артишни тәвсийә қилғанлар йаки кәнт кадирлирини «ғалча» дәп тиллиған икән. Хотәндә гумпа мәшиқ қилған бир йашниң 20 йиллиқ кесилгәнлики мәлум.

Сақчиханилардин әһвал ениқлаш җәрйанида нөвәттә йеңисардики кәң көләмлик тутқунда 100 гә йеқин компартийә әзаси вә кәнт кадирлириниң «икки йүзлимичилик» билән қолға елинғанлиқи мәлум болди.

Уйғур тавапчиларниң һәҗ ишлири қатму-Қат мүшкүлатларға дуч кәлмәктә

Түрлүк учур мәнбәлири хитай даирилириниң һәҗ тавап ишлирини қаттиқ контрол қилиш арқилиқ уйғур һаҗилириға зор қийинчилиқларни туғдуруватқанлиқини көрсәтмәктә.

Буниң бири уйғур һаҗиларниң паспорт елишидики қийинчилиқ болса йәнә бири һәҗ-Тавап паалийити җәрйанидики қаттиқ «сийасий» назарәт болған.

Буниң билән һәҗгә кәлгән уйғур тавапчиларниң сани бу йил көрүнәрлик азийип кәткән. Мәлум болушичә, хитай даирилири хитай һәҗ өмәклириниң мутләқ көп қисмини тәшкил қилған туңган тавапчилар арисидики айалларға уйғурчә әтләс көңләк кийдүрүш арқилиқ ташқи дунйаға уйғур һаҗилириниң санини көп қилип көрситишкә урунған.

Мухбиримизниң ениқлашлири җәрйанида һәҗдин қайтқан уйғурларниң удул өз җайидики «тәрбийәләш мәркизи» гә әвәтилидиғанлиқи, бу җайларда бирәр һәптичә «тәрбийә» алғандин кейин андин өйлиригә қайтидиғанлиқи ашкара болди.

Или тәвәсидики мәктәпләрдә барлиқ дәрсләр хитайчә өтүлмәктә

Хитай даирилири бу йил ийул ейида уқтуруш чиқирип күзлүк оқуш мәвсумидин башлап уйғурлар дийаридики башланғуч вә оттура мәктәпләрдә хитай бойичә ортақ қоллинидиған дәрсликләрниң ишлитилидиғанлиқини шуниңдәк алақидар дәрсләрниң хитайчә өтүлидиғанлиқини җакарлиған иди.

Мухбиримизниң бу һәқтики телефон зийарити җәрйанида бу йеңи сийасәтниң һазир или тәвәсидә толуқ иҗра болуватқанлиқи дәлилләнди.

Ғулҗа шәһиридики бир пешқәдәм оқутқучи һазир бу йеңи сийасәтниң нурғун оқутқучиларни ғәм-Әндишигә муптила қилғанлиқини, һазир уйғур оқутқучиларниң хизмәттин қалдурулуп уларниң орниға ичкиридин кәлгән хитайларниң сәпләнгәнликини билдүрди.

Ғулҗа шәһәрлик маарип идарисидики хитай кадирлардин бири хитай тилидики дәрс өтүшниң бәзи тәпсилатлири һәққидә мәлуматлар бәрди.

Хотәндики уйғур деһқанлириниң йәргә игидарчилиқ қилиш һоқуқи җиддий хирисқа дуч кәлмәктә

Мәлум болушичә, хитай һөкүмити йеқинда йезилардики деһқанларға һөддигә берилгән терилғу йәрләрни қайтидин ениқлаш вә тизимлаш һәққидә уқтуруш чиқарған. Мәзкур уқтурушта қайтидин тизимлаштин өткән йәрләрниң деһқанларниң муқим мүлки болидиғанлиқи тәкитләнгән.

Әмма хотәндики бир қисим йезилардин игиләнгән әһваллардин мәлум болушичә, бу қетимқи терилғу йәрләрни ениқлаш җәрйанида деһқанларниң қоллиридики йәрләрниң йоқилаң баһаниләр билән тартивелинишқа башлиғанлиқи мәлум болди.

Хотәндики һөкүмәт хадимлири бу һәқтики соалларға җаваб берип һазирчә деһқанлардин өткүзүвалған «ошуқчә» йәрләр үчүн һәқ бериш һәққидә йол йоруқ йоқлуқини, әмма бу ишлардин деһқанларниң нарази әмәсликини билдүрди.

«Уйғурлар дийаридики тәқибләргә һечким бәрдашлиқ берәлмәйду!»

Уйғурлар дийарида әвҗигә чиқиватқан тәқиб вә контроллуқниң һазир йуқири пән-Техника васитилири арқилиқ техиму күчийиватқанлиқи мәлум.

Буниңда һәрқайси җайларға ениқлиқ дәриҗиси йуқири болған бихәтәрлик камералирини орнитиш, кишиләрниң йанфонлиридики «зораванлиқ-Терорлуқ» қа даир учурларни тазилайдиған әпләрни мәҗбурий омумлаштуруш, аптомобилларға из қоғлиғуч орнитиш дегәндәк тәдбирләр иҗра қилинишқа башлиған.

Германийәлик мутәхәссисләрдин адрйан зенз уйғурлар дийаридики қаттиқ тәқиб әһвалиниң сабиқ шәрқий германийә дәвридики тәқиб тәдбирлирини әслитидиғанлиқини тәкитлиди.

Мәлум болушичә, һазир бу хил тәқиб тәдбирлири, җүмлидин диний етиқадқа четишлиқ чәклимиләрниң уйғурлардин һалқип туңганларғиму кеңийиватқанлиқи алақидар затларниң диққитини қозғимақта.

Дунйа уйғур қурултийиниң б д т дики паалийәтлири башланди

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң 11-Сентәбирдин башлап шиветсарийәниң җәнвә шәһиридә ечилишқа башлиған 36-Нөвәтлик кишилик һоқуқ кеңиши йиғинида уйғурлар мәсилиси оттуриға қойулди һәмдә йиғин қатнашқучилириниң диққитини қозғиди.

Дунйа уйғур қурултийиға вакалитән йиғинға қатнашқанлардин дунйа уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса йиғин мәзгилидә уйғурларниң һазирқи сийасий, иқтисад вә мәдәнийәт әһвали һәққидә доклат бәрди һәмдә шу арқилиқ уйғурлар мәсилисини аңлатти.

Долқун әйса бу һәқтә пикир қилип хитай һөкүмити барчә имканийәтләрдин пайдилинип уйғурларниң авазини боғушқа урунуп келиватқан бир пәйттә мушундақ бир йиғинға қатнишип уйғурларниң әһвалини аңлитишниң муһим әһмийәткә игә болидиғанлиқини билдүрди.

Толуқ бәт