Һәптилик хәвәрләр (16-Сентәбирдин 22-Сентәбиргичә)

Мухбиримиз әзиз
2017-09-22
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Әнвәр әйсаниң «түркистан» вә «шинҗаң тарихи» һәққидики байанатиға рәддийә берилди

Корла шәһәрлик партком бирликсәп бөлүминиң башлиқи әнвәр әйса йеқинда «бизниң вәтинимиз шәрқий түркистан әмәс, миллитимиз түрк әмәс, динимиз ислам әмәс» дәп байанат елан қилған иди.

У байанатта бу хилдики уқумларни «үч хил күч»ләрниң йасап чиққанлиқини, буниң әмәлийәттә «пан түркизим» ни базарға селиш икәнликини алға сүргән.

Тарихшунаслиқ вә милләтшунаслиқ пәнлиридә системилиқ тәрбийә көргән уйғур вә хитай алимлири бу һәқтә пикир қилип, әнвәр әйсаниң қарашлирини «һечқандақ илмий асасқа вә әқәллий мәнтиқигә игә әмәс», дәп тәнқидлиди.

Уйғурлар дийаридики тутқун һәрикити вә назарәт механизми күчәймәктә

Йеқинда хитай һөкүмитиниң йуртиға қайтиш буйруқиға бойсунуп, түркийәдин борталаға қайтқан алтә уйғур оқуғучи қолға елинған вә муддәтлик қамақ җазасиға һөкүм қилинған.

Көлими барғансери кеңийиватқан тутқун һәрикәтлирини сүрүштүрүш җәрйанида йеңисар наһийисидики «муқимлиқ» хизмити үчүн җиддий вәзипә өтәватқан бир қисим уйғур сақчиларниң қовм-Қериндашлириниңму қолға елинғанлиқи ашкариланди.

Мәлум болушичә, йеңисар наһийисидики «нуқтилиқ аилиләр» ниң ишик алдиға көзитиш камералири орунлаштурулған икән. Мутәхәссисләр бу һәқтә пикир қилип «бу хил радикал тәдбирләр әмәлийәттә хитайларниң өзигә ишәнчи йоқлуқини көрситиду», деди.

Уйғурлар дийаридики алий мәктәпләрдә «уйғур-Хитай» пәрқи мәҗбурий йоқитилмақта

Йеқинда уйғурлар дийаридики «һалал»лиқ чүшәнчилирини аҗизлаштуруш шамилиниң әмдиликтә алий мәктәпләрдә әвҗ еливатқанлиқи мәлум болди. Буниң билән бир қисим алий мәктәпләрдә уйғур вә хитай оқуғучилар үчүн айрим ашхана тәсис қилиш бикар қилинған шуниңдәк уйғур оқуғучилар ашханисидики «һалал» бәлгилири еливетилгән.

Мәлум болушичә һазир уйғур оқуғучилар билән хитай оқуғучилар «милләтләр иттипақлиқини илгири сүрүш» дегән намда арилаш йатаққа орунлаштурулмақта икән.

Мутәхәссисләр бу һәқтә пикир қилип, «миллий мәдәнийити вә диний етиқади түптин пәрқлиқ болған, һоқуқ җәһәттә баравәр болмиған икки милләтни сүний достлаштуруш иҗабий үнүм йариталмайду», деди.

Ғулҗа наһийәлик дарилмуәллимин «тәрбийиләш мәркизи» гә өзгәртилгән

Йеқинда или вадисидики хәлқ оқутқучилирини тәрбийәләш нуқтилириниң бири болған ғулҗа наһийәлик дарилмуәллиминниң «тәрбийәләш мәркизи» гә өзгәртилгәнлики ашкариланди.

Ғулҗа наһийисидики йепиқ «тәрбийәләш мәркизи» ниң хадимлири бу һәқтики соалларға җаваб берип «қилмиши җинайәткә тошидиғанлар түрмигә бариду؛ қилмиши җинайәткә тошмиған, лекин җинайи хаһиши бар, дәп қаралғанлар йепиқ тәрбийәләш мәркизигә бариду», деди.

Мәлум болушичә, бу хилдики «тәрбийәләш мәркәзлири» гә йиғивелинғанлар бирнәччә һәптилик «сийасий өгиниш»ни тамамлиғандин кейин, андин өйлиригә қайталайдикән.

Шаһитлар:«османҗан мәмәтниң қисмити әмәлийәттә уйғур тиҗарәтчиләр учраватқан мүшкүлатлардур!»

Йеқинда уйғур тиҗарәтчиләрдин османҗан мәмәтниң 2011-Йили «дөләтни парчилашқа қутратқулуқ қилиш вә қанунсиз диний буйумларни көрүш» дегәндәк җинайәтләр билән муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинғанлиқи ашкариланди.

Шаһитларниң билдүрүшичә, илгири хитай армийәсидә әскәр болған османҗан һәрбий сәптин чекингәндин кейин тиҗарәт билән шуғулланған. Кейинчә қаримайдики уйғурларниң өшрә-Закатлирини йиғип «5-Феврал» ғулҗа вәқәсидә йетим болуп қалғанлар, пәрзәнтлиридин айрилип қалған игә-Чақисизлар йаки әрлиридин айрилип қалған тул айалларға йәткүзүп бәргән.

Шаһитлар бу һәқтә сөз қилип, «нөвәттә османҗанға охшаш көплигән уйғур тиҗарәтчиләр дөләтни парчилашқа қутратқулуқ қилған дегән җинайәт билән түрлүк еғир җазаларға һөкүм қилинмақта», деди.

Уйғурларниң нөвәттики еғир әһвали б д т да әтраплиқ аңлитилди

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң 36-Нөвәтлик кишилик һоқуқ кеңиши йиғини 11-Сентәбирдин башлап шиветсарийәниң җәнвә шәһиридә ечилишқа башлиди. Дунйа уйғур қурултийиниң мәзкур йиғинға қатнишиватқан вәкиллиридин д у қ ниң баш катипи долқун әйса йиғин әһлигә уйғурлар нөвәттә дуч келиватқан еғир зулумлар һәққидә тәпсилий мәлуматлар бәрди.

Уйғур тилиниң чәклиниши, шәрқий-Җәнубий асийадики уйғур қачқунлири, шуниңдәк уйғурлар дийаридики сийасий бесимлар йиғин әһлигә уйғурларниң нөвәттики әһвали һәққидә җанлиқ бир мәйдан дәрс болди.

Д у қ вәкиллири йәнә алақидар дөләтләрниң рәһбәрлири билән учришип, уйғурлар дийаридики мәвҗут мәсилиләр һәққидә пикирләшти.

Толуқ бәт