Һәптилик хәвәрләр (23-Сентәбирдин 29-Сентәбиргичә)

Мухбиримиз әзиз
2017-09-29
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Корлада җайнамаз вә «қуран кәрим» толуқ йиғивелинмақта икән

Уйғурлар дийаридики «әсәбийликкә қарши туруш» һәрикитиниң бир қисми сүпитидә уйғурларниң өйлиридики җайнамаз вә «қуран кәрим» ниң мәҗбурий йосунда йиғивелинишқа башлиғанлиқи мәлум.

Корла шәһиригә қарашлиқ қара йулғун йезисидики кәнт секретарлиридин бири өз кәнтидин 500 дин артуқ җайнамаз, төт-Бәш миң парчә диний китаб йиғивалғанлиқини билдүрди. Мәлум болушичә, корла шәһиридә тәсис қилинған үч җайдики «йепиқ тәрбийәләш мәркизи» гә аз дегәндиму 2100 киши «диний әсәбийлик» кә четилип соланған.

Хитай ташқи ишлар министирлиқи бу һәқтә байанат елан қилип, уйғурлар дийарида «қуран кәрим», җайнамаз вә башқа диний буйумларни йиғивелинғанлиқини инкар қилған.

Илһам тохти қамалғанлиқиниң үч йиллиқи һарписида түрлүк байанатлар елан қилинди

Илһам тохтиниң өмүрлүк қамақ җазасиға мәһкум болғиниға топ-Тоғра 3 йил толғанлиқи мунасивити билән бир қисим хәлқаралиқ тәшкилатлар мақалә вә байанатлар елан қилди.

«Илһам тохти гурупписи» ниң рәиси әнвәрҗанниң байанатида дунйаниң илһам тохтини унтумайдиғанлиқи тәкитләнди.

«Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати» хитай ишлири бөлүминиң директори софей речардсон ханим бу һәқтә сөз қилип «хитай һөкүмитиниң илһам тохтидәк бир зийалийни түрмигә ташлиши уларниң тәнқидий пикиргә қайси дәриҗидә дүшмәнлик нәзәрдә қарайдиғанлиқини көрситиду» деди.

Уйғур зийалийси илһам тохти 2014- Йили сентәбирдә «дөләтни парчилашқа урунуш» қатарлиқ җинайәтләр билән муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилинған иди.

Уйғурлар дийаридики йәслиләрдә уйғур тили вә диний етиқад мәни қилинмақта

Хотән маарип тармақлири тарқатқан «йәсли оқутқучилири үчүн сәккиз маддилиқ интизам» намлиқ бәлгилимидә уйғур тили вә диний етиқад қәтий мәни қилинған.

Хотән вилайитидики бир йәсли оқутқучиси бу һәқтә мәлумат берип, уйғур тили вә диний етиқадтин башқа йәнә уйғур тарихи, мәдәнийити йаки уйғур өрп-Адәтлирини әкс әттүридиған һәрқандақ рәсим, һөсни хәт вә там гезитлириниң чәкләнгәнликини билдүрди.

Мутәхәссисләр бу һәқтә пикир қилип «башқиларниң тил әркинликини тартивелиш һазирқи дунйаниң тәрәққийат еқимиға хилап қилмиштур. Хитай һөкүмити бу усуллар арқилиқ уйғурларниң тилини йоқиталмайду» деди.

Мисирда қолға елинған уйғур оқуғучиларниң из-Дерики намәлум болмақта

Бу йил ийулниң башлирида мисирниң һәрқайси шәһәрлиридә қолға елинған икки йүзгә йеқин уйғур оқуғучиниң бир қисми хитайға қайтурулған болса, йәнә бир қисми қойуп берилгән иди. Әмма бу оқуғучилардин қалғанлириниң кейинки из-Дерики изчил намәлум болуп турмақта.

Шу қатарда һазирғичә из-Дерәксиз болуватқан уйғур тутқунлардин мухтәр рози һәққидә униң айали мәрйәм ханим мураҗиәтнамә елан қилди. Мураҗиәтнамидә у йолдишиниң һечқандақ қанунсиз ишқа арилашмиғанлиқини тәкитлиди.

Бу мунасивәт билән дунйа уйғур қурултийи 26-Сентәбир байанат елан қилип, мисир даирилирини ғайиб болған уйғур оқуғучиларниң ақивити һәққидә мәлумат беришкә чақирди.

«Һөддә йәрләрни тизимлаш» та или деһқанлири йәрлиридин айрилип қалмақта

Бу йилниң бешида иҗра қилинишқа башлиған уйғур деһқанлириниң терилғу йәрлирини қайта тизимлаш сийаситиниң нөвәттә илидики уйғур деһқанларни терилғу йәрлиридин мәһрум қиливатқанлиқи мәлум.

Мухбиримизниң или тәвәсидики деһқанлардин әһвал игилиши җәрйанида хитай көчмәнлири ачқан завут вә карханиларниң «тәрәққийат райони» бәрпа қилиш намида уйғур деһқанлириниң терилғу йәрлирини әрзан баһада мәҗбурий «сетивалғанлиқи» ашкара болди.

Мәлум болушичә, «һөддә йәрләрни қайта тизимлаш» җәрйанида йәрлиридин вә йайлақлиридин айрилип қалған уйғур деһқанлар вә бақмичилар, шуниңдәк қазақ чарвичилар иқтисадий мәнбәдин айрилғанлиқи үчүн турмушта зор қийинчилиқларға дуч кәлмәктә икән.

Вашингтондики хитай әлчиханиси алдида уйғур, тибәт вә моңғуллар намайиш қилди

Хитай һөкүмитиниң 1-Өктәбирдики дөләт байрими күнидә вашингтон шәһиридики хитай әлчиханиси алдида уйғур, тибәт, моңғул қатарлиқ хәлқләрниң бирләшмә наразилиқ намайиши өткүзүлди.

Америка уйғур бирләшмиси бу мунасивәт билән байанат елан қилип «әзиз вәтинимиз шәрқий түркистан тарихта мисли көрүлмигән зулумда иңраватқан мушундақ бир пәйттә һөр дунйада йашаватқан һәрбир уйғур мушу намайиш арқилиқ өз авазини дунйаға аңлитиду» деди.

Бу қетимлиқ намайишқа америкидики уйғур давасида йетәкчи рол ойнаватқанлардин дунйа уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим, муавин рәис өмәр қанат, америка уйғур бирләшмиси рәиси илшат һәсән шуниңдәк америкидики уйғур җамаити паал аваз қошти.

Толуқ бәт