Һәптилик хәвәрләр (30-Сентәбирдин 6-Өктәбиргичә)

Мухбиримиз әзиз
2017-10-06
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асийа радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Дунйаниң һәрқайси җайлирида хитай һөкүмитигә қарши намайишлар болди

1-Өктәбир күни хитай һөкүмитиниң «дөләт байрими» мунасивити билән дунйаниң һәрқайси җайлиридики уйғур муһаҗирлири өз дөләтлиридики хитай әлчиханиси йаки консулханиси алдиға топлинип наразилиқ намайиши қилди.

Шиветсийә, голландийә, германийә, норвегийә қатарлиқ җайларда намайишчилар ай-Йултузлуқ көк байрақ, түрлүк лозунка вә рәсимлик тахтайларни көтүрүшүп, җараңлиқ шоарлар арқилиқ хитай һакимийитигә болған ғәзипини ипадилиди.

Бу қетимқи намайишлар арқилиқ муһаҗирәттики уйғурлар өзлириниң әмәлий һәрикити арқилиқ йәнә шу җайлардики йәрлик кишиләргә уйғурлар һәққидә җанлиқ бир мәйдан дәрс бәрди.

Уйғурларни «тәрбийәләш мәркизи» гә йиғиш вә қамаққа һөкүм қилиш вәзипә қатарида иҗра болмақта

Бу йил ичидә уйғурлар дийариниң һәрқайси җайлирида шиддәт билән кеңәйгән «йепиқ тәрбийәләш мәркәз» лириниң өзлири турушлуқ җайлардики уйғурларниң 40 пирсәнтини бир қетим «тәрбийә» дин өткүзүшни вәзипә қилғанлиқи ашкариланди.

Мәлум болушичә, бу һәқтә алақидар органларниң рәсмий тарқатқан уқтуруши йоқ болуп, ағзаки буйруқларда шундақ мәзмунлар көп қетим тәкрарланған.

Мухбиримизниң бу һәқтики әһвал игилиши җәрйанида «әсәбийлик» аламити бар һәрқандақ кишиниң тутқундин аман қалмайдиғанлиқи, тутқунларниң 80 пирсәнтини чоқум җазалаш һәққидә ағзаки буйруқ берилгәнлики айдиңлашти.

Қарақаш наһийәсиниң пурчақчи йезисида бу хилдики «қайта тәрбийәләш мәркәз» лири вә униңға йиғивелинған кишиләрниң көплүкидин йезиларда түзүк әрләрниң қалмиғанлиқи ашкариланди. Бу сәвәбтин тутқундики әрләрниң айаллири иқтисадий қийинчилиқлирини һәл қилиш үчүн һәрқайси җайлардики биңтуәнләргә пахта териш әмгикигә тәшкилләнмәктә икән.

Уйғурларниң хәтәрлик вәзийити муһаҗирәттики уйғур зийалийларни пикирлишишкә җәм қилди

Уйғурлар дийаридики барғансери еғирлатқан сийасий вә мәдәнийәт бесимлири чәтәлләрдики уйғур зийалийлирини милләтниң кәлгүси һәққидә йәнә бир қетим пикирлишишкә үндиди.

Уйғур зийалийлар бу һәқтә халис муһакимә йүргүзүп, чәтәлләрдики уйғур зийалийлар қолиға қәләм елип уйғурлар дуч келиватқан мәсилиләрни ташқи дунйаға тонутуш лазимлиқини тәкитлиди. Шуниңдәк «хитайға йаман көрүнүп қелиш» тин әндишә қилишниң һечқандақ зөрүрийити қалмиғанлиқини билдүрди.

Уйғур зийалийлар йәнә бу һәқтә иҗтимаий таратқуларда пикир қилип, «уйғур зийалийлири уйғурларниң кәлгүси һәққидә баш қатурушни өзлиригә мәҗбурийәт, дәп билиши лазим,» деди.

Уйғурлар дийаридики чәктин ашқан сийасәтләргә охшаш болмиған инкаслар чүшти

Хитай һөкүмитиниң уйғурлар дийарида иҗра қиливатқан сийасий, иқтисад, мәдәнийәт вә дин саһәсигә четишлиқ бир қатар «йәрлик» сийасәтлири чәтәлләрдики анализчиларни толиму һәйранлиқта қалдуруватқанлиқи мәлум.

Шу қатарда уйғурлар дийарида 1-Өктәбирдики байрамлиқ сәккиз күнлүк дәм елишниң бикар қилиниши, һәптә ахиридиму дәм алмай ишләшниң йолға қойулуши охшаш болмиған инкасларни қозғиди.

Мухбиримизниң бу һәқтә әһвал игилиши җәрйанида уйғурлар мәркәзлик олтурақлашқан җайлардики хитай көчмәнлириниң бу хил чәктин ашқан сийасәтләрни алқишлайдиғанлиқи, буни «аманлиқ» үчүн зөрүр, дәп қарайдиғанлиқи мәлум болди.

Чәтәлгә чиқип киргәнләр пушайман байанати йезишқа мәҗбур қилинмақта

Йәрликтин әһвал игиләш җәрйанида уйғурларниң чәтәлләргә сайаһәт вә туғқан йоқлашқа чиқишиниң йәрлик даириләрни биарам қиливатқанлиқи, шу сәвәбтин буниңға мунасип тәдбирләрниң иҗра болуватқанлиқи мәлум болди.

«Чәтәлгә чиққанлар идийиви җәһәттә зәһәрлинип, бөлгүнчилик идийисини алғач келиду» дәйдиған қарашниң йетәкчиликидә нөвәттә чәтәлләргә чиққан уйғурлар һәрқайси җайлардики «тәрбийәләш мәркәзлири» дә тәрбийә алмақтикән.

Бу һәқтә пикир қилған йәрлик әмәлдарлар һазир чәтәлгә чиққанлардин сирт паспортқа илтимас сунған йаки виза алғанларниңму «тәрбийә» еливатқанлиқини ашкарилиди.

Америка дөләт мәҗлисиниң йиллиқ доклатида уйғурларға алаһидә орун берилди

Америка дөләт мәҗлисигә қарашлиқ хитай ишлири комитети 5-Өктәбир күни 2017-Йиллиқ доклатни елан қилди. Бу доклатта уйғурларниң өткән бир йиллиқ әһвали тәпсилий қарап чиқилди, шуниңдәк сийасий, иқтисад вә дин саһәсидә уйғурларниң әһвалида һечқандақ йахшилинишниң болмиғанлиқи тәкитләнди.

Бу йиллиқ доклатта уйғурларға 20 бәтлик мәхсус бир баб аҗритилған иди. Комитет рәиси марко рубйу доклатниң асасий мәзмунлирини төт нуқтиға йиғинчақлашқа болидиғанлиқини ейтип униң бириниң уйғурлар мәсилиси икәнликини билдүрди.

Мәлум болушичә бу доклат америка һөкүмитиниң хитай билән болидиған дипломатийә алақисида асаслиқ пайдилиниш материйали болидикән.

Толуқ бәт