Uyghur pa'aliyetchiler: "'erkinlik mukapati' uyghur dawasining étirap qilin'ghanliqidur!"

Muxbirimiz eziz
2017-12-04
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Xitay türmisidiki uyghur ziyaliysi ilham toxtigha xelq'ara libérallar birleshmisining 2017-yilliq
Xitay türmisidiki uyghur ziyaliysi ilham toxtigha xelq'ara libérallar birleshmisining 2017-yilliq "erkinlik mukapati" ni bérish murasimidin körünüsh. 2017-Yili 30-noyabir, gollandiye.
RFA

Xitay hökümiti menggülük qamaq jazasigha höküm qilip türmige bend qiliwetken uyghur ziyaliysi ilham toxti 30-noyabir küni xelq'ara libérallar birleshmisining 2017-yilliq "erkinlik mukapati"gha érishti. Teklip boyiche bu qétimliq mukapat tarqitish murasimigha qatnashqan bir qisim uyghur pa'aliyetchiler bu munasiwet bilen ziyaritimizni qobul qildi. Ular bu heqte qilghan sözide ilham toxtigha bérilgen bu qétimqi mukapatning xitay hökümiti qariliwatqan uyghur dawasining heqliq dawa ikenlikini yene bir qétim dunyagha namayan qilidighanliqini tekitlidi.

Ilham toxtining yene bir qétimliq xelq'araliq mukapatqa érishkenliki 30-noyabir küni gollandiyening denxag (ga'aga) shehiridiki xelq'ara sot mehkimisining zalida daghdughiliq murasim ichide tebriklendi. Mukapat sahibi ilham toxti xitay türmiside bolghanliqi üchün yillardin buyan ilham toxtining hörlüki üchün xelq'ara sehnilerde toxtawsiz pa'aliyet qiliwatqan "ilham toxti guruppisi" wakaliten mukapatni tapshuruwaldi.

Bezi sewebler tüpeylidin amérikada oquwatqan jewher ilhammu bu qétimqi mukapat tarqitish murasimigha qatnishalmidi. Emma u özining bu qétimliq yighin üchün teyyarlighan mexsus widyoluq salimini yighin ehlige yollidi hemde ulargha dadisi namidin teshekkür éytidighanliqini bildürdi. Uning yighin ehlige yollighan salimida mundaq jümliler közge chéliqidu: "men jewher ilham. Dadam ilham toxtigha wakaliten bügün bu yerde bolalmighanliqim üchün silerdin özre soraymen. Xelq'ara libérallar birleshmisining bu yilqi 'erkinlik mukapati' üchün köp teshekkür éytimen. Silerning bundaq zor derijidiki qollishinglar yalghuz yüreklerni hayajan'gha chömdürüpla qalmay, yene pütkül uyghur millitining insan heqliri mesililiri üchünmu zor qollash hésablinidu, shuningdek xitaydiki insan heqliri himayichiliri üchünmu shundaq bolidu, dep qaraymen. Xitayning ichi we sirtidiki uyghurlar nöwette xitay hökümitining barghanche éship bériwatqan zulum we parakendichilikige duch kéliwatidu. Halbuki uyghurlargha xelq'ara jem'iyetning diqqiti we yardimi unchilik köp nésip bolmaywatidu. Men bu yilqi 'erkinlik mukapati' bu ehwalni özgertsiken, dégen ümidtimen. Xelq'ara libérallar birleshmisining taki dadam hörlükke chiqquche uni dawamliq qollap bérishini ümid qilimen. Köp rehmet!"

"ilham toxti guruppisi"ning re'isi enwerjan bu heqte ziyaritimizni qobul qilip, bu heqte söz qilish toghra kelse yawropa parlaméntining ezasi, bulghariyelik ilxan küchük ependimning ilham toxti mesilisini yawropa parlaméntigha tonushturushta zor roli bolghanliqini alahide tekitleydu. U bu heqte mundaq deydu:
Enwerjanning éytishiche, u bash bolup teshkilligen hemde nöwette re'islikini ötewatqan "ilham toxti guruppisi" yawropadiki herqaysi dölet hökümetliri we alaqidar xelq'araliq organlargha ilham toxti mesilisini anglitishta zor tirishchanliq körsitip kelmekte iken. Bu yil ilham toxtigha bérilgen "erkinlik mukapati"mu ene shu xil tirishchanliqlarning méwiliridin biri iken. Derweqe, shuninggha yarisha hazir xelq'arada ilham toxtini yalghuz bir shexsning qismiti süpitide emes, belki pütkül uyghur millitining teqdirige misal süpitide chüshinish omumlishiwétiptu.

Dunya uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ilham toxtigha 2017-yilliq "erkinlik mukapati"ni bérish murasimigha teklip boyiche qatnashqan sherep méhmanlirining biri. U murasim jeryanidiki ehwallarni esligech, yighin ehlining birdek "ilham toxti- uyghurlarning awazi" dep teripligenlikini alahide tekitlidi.

Enwerjanning pikriche, xitay hökümiti izchil türde öz heq we hoquqliri üchün küresh qilip kelgen insanlarni "térrorchi" dep atap kéliwatqan bolup, shu arqiliq özlirining bu xil insanlargha hujum qilishini yolluq heriket qilip körsitishke urunup kelgen. Bu qétim ilham toxtining yene bir qétim xelq'araliq insan heqliri mukapatigha érishishi mahiyette dunyagha kimning heqiqiy térrorchi ikenlikini yene bir qétim bildürgenlik bolidiken.

D u q ning re'isi dolqun eysamu bu jehette enwerjan bilen oxshash qarashta. Uning pikriche, ilham toxtining 2017-yilliq "erkinlik mukapati"gha érishishi xelq'arada yüksiliwatqan uyghur dawasining heq ikenlikini we uning téximu köp kishilerning qollishigha ige bolidighanliqini, shuningdek xelq'araning barghanséri bu dawani étirap qiliwatqanliqini bildüridiken.

Melum bolushiche, ilham toxti kéler hepte gérmaniyening wéymar shehiride yene bir xelq'araliq mukapatqa érishidighan bolup, "ilham toxti guruppisi" nöwette ilham toxtini xelq'aradiki yene bir aliy mukapat bolghan "nobél tinchliq mukapati"
Gha namzatliqqa körsitish üchün pa'aliyetlerde bolmaqta iken.

Toluq bet