Qurban tulum hazirqi dewrde yashighan bolsa yene béyjinggha baramti?

Muxbirimiz irade
2017-03-24
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Uyghur ata balining xelq meydanigha tiklengen, qurban tulumning maw zédong bilen körüshken heykili aldida olturghan körünüshi. 2015-Yili 16-Aprél, xoten.
Uyghur ata balining xelq meydanigha tiklengen, qurban tulumning maw zédong bilen körüshken heykili aldida olturghan körünüshi. 2015-Yili 16-Aprél, xoten.
AFP


Xitay hökümiti uyghur élidiki barliq teshwiqat wastilirini ishqa sélish arqiliq eyni chaghdiki xitay reisi maw zidungni körgili barghan qurban tulum rohini qaytidin teshwiq qilishqa bashlidi. Xitay hökümiti 60 yil ilgiriki bu shexske yene néme üchün éhtiyaj tuyup qaldi? qurban tulum bügünki dewrde yashap qalghan bolsa, yene éshekke minip béyjinggha maw zidungni körgili baramti?

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, 1958-Yili 6-Ayning 28-Küni xoten wilayitining kiriye nahiyisidin bolghan 75 yashliq qurban tulum béyjing jungnenxeyde memliketlik emgek nemunichisi süpitide eyni chaghdiki xitay dölet reisi maw zidung teripidin qobul qilinghan. Shundin béri bu kishining maw zidungni ömride bir qétim bolsimu körüwélish üchün ishekke minip béyjinggha yolgha chiqqanliqi oxshimighan shekillerde xitay axbaratlirida hikaye qilinip kelgen. Emma yéqindin buyan uzun yillardin buyan toxtap qalghan hetta untulup ketken qurban tulum qaytidin xitay axbarat wastiliride janlinip, dangdar, tesirlik shexske aylandurulmaqta.

24-Mart küni tengritagh tori we shuningdek bashqa xitay tor betliride qurban tulumning béyjinggha bérish hikayisii kartonlashturulup ishlengen xewer tarqitildi. Shuning bilen bir waqitta yene, qurban tulumning qaramayda xizmet qilip dem élishqa chiqqan oghli ziyaret qilinghan xewerni tarqitip, qurban tulumning oghligha dawamliq «kompartiyining shepqitini untup qalmasliq» ni nesihet qilghanliqini bayan qildi.

Xitay hökümiti bügünki künge kelgende qurban tulumni némishqa yene eslep qaldi? buninggha qandaq bir éhitiyaj seweb boldi? türkiye ége uniwérsitétining proféssori, folklor tetqiqatchisi alimjan inayet ependi bu heqte toxtilip xitay hökümitining qurban tulumdin ibaret bu simwol arqiliq özining hazirqi uyghur-Xitay munasiwitini tengshimekchi boluwatqanliqini éyـtti.

Amérikidiki tarix penliri doktori qahar barat ependi buni xitay hökümitining milletler mesilisini hel qilishta charisiz qéliwatqanliqining ipadisi, dep körsetti.

Xitay axbarat wastiliridiki xewerdin melum bolushiche, xitay dairiliri bu yil kire-Kirmeyla qurban tulum heqqidiki teshwiqat herikitini bashliwetken. 22-25 Yanwar künliri élan qilinghan xewerlerde, uyghur élidiki yézilardiki ammigha 2002-Yili tengritagh kino istodiyisi teripidin ishlengen «qurban tulum tagha béyjingda» namliq filimning qoyup bérilgenliki, ammining bu filimni yighlap turup körüp, qattiq hayajanlanghanliqi, tengritagh kino istodiyisi xadimliriningmu 25-Yanwar küni mexsus bu filimni körüshke orunlashturulup, ipade bildürgenliki yézilghan. Ikki qurultay mezgilidiki xewerde yene, xitay dölet reisi shi jinpingning alahide qurban tulum ailisige salam yollighanliqi xewer qilindi. Xitay hökümiti 1949-Yili yéngi junggo qurulghandin buyan uyghur élida ghayet zor özgirishlerni barliqqa keltürüp, uyghur xelqige bext-Saadet ep kelgenlikini teshwiq qilip keldi. Emise, némishqa xitay hökümiti hala bügünke künde yene shu oxshash qurban tulum hikayisini tekrarlaydu? xitay hökümiti 60 yildin buyan yene bir qurban tulumni otturigha chiqiralmidimu?

Alimjan inayet ependi bu soalgha jawab bérish üchün aldi bilen qurban tulumning qandaq bir tarixi sharaitta otturigha chiqqanliqigha qarash kérek, deydu.

Qahar barat ependi sözide, uyghurlarning 60 yildin buyan xitay hökümitini tonup yetkenlikini, shunga bügünki künde yene bir qurban tulumning chiqishining eqilge sighmaydighanliqini bildürdi.

Alimjan inayet ependi bolsa sözide, qurban tulum bügünki künde yashighan bolsa béyjingghimu barmasliqi mumkinti, deydu.

Xitay hökümiti yéqindin buyan mana mushuninggha oxshash qurban tulum rohi, partiyidin minnetdar bolush teshwiqati, qoshmaq tughqan bolush dégendek teshwiqat heriketlirini hessilep kücheytip, uni kishilerning kündilik turmushining barliq détalirighiche singdürüshke tirishmaqta. Amérikidiki uyghur ziyaliysi, amérika uyghur birleshmisi reisi élshat hesen ependi bolsa, xitay hökümitining emdi bundaq teshwiqatlirining ishqa yarimaydighanliqini, shunga ziddiyetni hel qilish üchün öz siyasitini özgertishtin bashqa charisi yoqluqini éytti.

Alimjan inayet ependimu xitay hökümitini bundaq bihude urunushlarni qoyup, uning ornigha semimiylik bilen uyghurlargha démokratik hoquqini bérishke chaqirdi.

Toluq bet