Xitayning xotendiki saqchi "qehriman"lirining kimlikidin xotendiki saqchilarmu xewersiz

Muxbirimiz shöhret hoshur
2017-04-07
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Xitay qoralliq küchlirining
Xitay qoralliq küchlirining "térrorluqqa zerbe bérish" manéwiridin körünüsh. 2014-Yili 6-iyun, xoten.
AFP


Xitayning tengritagh tori 3-april küni xotenning ghojambagh yéza rok kentide atalmish térrorgha qarshi qehrimanlarni xatirilesh murasimi ötküzgenliki xewer qildi. Xewerde tunji qétim xotende yéqinqi 3 yil ichidiki atalmish térrorluq qarshi heriketlerde 23 saqchining ölgenliki we 64ining yarilan'ghanliqi ashkarilandi. Muxbirimiz mezkur "23qehriman"ning kimliki we ularning ölümige chétishliq weqelerning tepsilatini igilesh üchün, xotendiki saqchixanilardin melumat soridi. Netijide, xotende daghdughiliq xatirilen'gen 23 saqchining kimliki we ular chétishliq weqedin xotendiki saqchilarningmu xewersizliki aydinglashti.

Töwende diqqitinglar, muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan programmisida bolsun.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, xelq'ara kishilik hoquq teshkilatliri xitay da'irilirini uyghur rayonining siyasiy weziyitini dunyadin yoshurmasliqqa, bolupmu yüz bergen qanliq weqelerni, hichbolmidi dégende, özliri térrorluq bilen eyibligen weqelerning tepsilatini dunyadin yoshurmasliqqa chaqirmaqta. Emma, xitay da'iriliri yüz bergen weqelerni köp hallarda axbarattin pütünley yoshursa, bezi chaghlarda, öz teshwiqat menpetige uyghun shekilde qisqa we cholta xewer qilip bermekte. Bu weqelerning bir qsimi peqet birqanche ay yaki yillarin kéyin, musteqil axbarat organliri te'ipidin pash qilinmaqta. Yene bir qismi bolsa, xitayning mukapatlash yaki xatirilesh murasimlirida ashkarilanmaqta, köp qismi bolsa sir péti qalmaqta. Biz tengritagh torida ashkarilan'ghan 23 saqchining ölümi we 64 saqchining yarilinishigha seweb bolghan atalmish térrorluq weqelirining tepsilatini éniqlash üchün xotendiki saqchixanilargha téléfon qilduq.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, yuqiriqilardin melumki, xitay da'iriliri xotende yüz bergen weqelerni dunya, xitay we uyghur jem'iyitidinla emes, öz saqchiliridinmu yoshurghan. Weqeni shu weqede wezipe alghan saqchi xadimliridin bashqilargha uqtarmighan. Xitay axbarati yéqinqi 3 yil ichide xoten teweside yüz bergen peqet qariqash partkomgha hujum qilish weqesi, guma pichaqliq hujumi qatarliq sani 10 gha yetmigen weqeni ashkarilidi. Xatirilesh murasimida tilgha élin'ghan saqchilarning sani we isimliki xotende yüz bergen weqeler sanining özliri xewer qilghandikidin nechche hesse köplükini isharetlimekte. Xitay terepning qanliq weqelerni xewer qilishta bu derijide éhtiyatchan bolushining, bezi közetküchiler, rayondiki xitay köchmenlirini ürkütmeslik üchün ikenlikini ilgiri sürmekte؛ yene bezi közetküchiler bolsa, rayondiki qanliq weqelerning xaraktérining xitay dégendek térrorluq bilen alaqisi yoqluqini, uning zulum we adaletsizlikke qarshi erkinlik körishi ikenlikini, shunga da'irilerning bu weqelerni xewer qilishqa jür'et qilalmaywatqanliqini ilgiri sürmekte.

Bezi közetküchilerning qarishiche, xitayning qanliq weqelerni xewer qilmasliqi, rayon'gha xitay köchmenlirini yötkesh pilani üchün paydiliq boluwatqan bolsimu, emma atalmish térrorluqqa zerbe bérishte ülge tiklesh, atalmish qehrimanlirining ish-izlirini teshwiq qilish we namini chiqirishta qéyinchiliq tughdurghan. Shunga xotende nechche ming kishi qatnashturulup xatirilesh murasimi ötküzülgen bolsimu, ularning kimlikini xitayning öz saqchi xadimlirimu este tutalmighan.

Toluq bet