Уйғур маарипи мәсилиси америкидики дрексел университетида муһакимә қилиниду

Ихтийарий мухбиримиз әркин тарим
2017-09-27
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
4-Нөвәтлик уйғур магистир вә доктор оқуғучилар илмий муһакимә йиғинидин көрүнүш. 2013-Йили 29-Декабир, истанбул.
4-Нөвәтлик уйғур магистир вә доктор оқуғучилар илмий муһакимә йиғинидин көрүнүш. 2013-Йили 29-Декабир, истанбул.
RFA/Arslan

Мәркизи түркийәниң истанбул шәһиригә җайлашқан уйғур академийәси чәтәлдә, йәни америкида тунҗи қетим илмий паалийәт өткүзмәкчи. Мәзкур академийә 8-Өктәбир күни америка қошма штатлириниң пенсилванийә штатидики дрексел университети билән ортақ «муһаҗирәттики уйғурлар вә уларниң маарипи» мавзулуқ илмий муһакимә йиғини чақирмақчи.

Мәзкур йиғинни уйуштурған уйғур академийәси рәиси аблимит қарахан әпәнди америкада чақирилмақчи болған илмий муһакимә йиғининиң түркийә сиртида өткүзүлгән тунҗи йиғин икәнликини, мәзкур йиғинни чақириштики мәқсәтниң муһаҗирәттики уйғурлар нөвәттә маарипта дучар болуватқан мәсилиләрни күн тәртипкә елип келиш икәнликини байан қилип мундақ деди: «бу йиғин уйғур академийисиниң чәтәлдә елип барған тунҗи илмий паалийити һесаблиниду. Бу йиғинни америкада уйуштуруштики асасий мәқсәт болса, муһаҗирәттики уйғурлар чәтәлләрдә хели көпәйди. Уларниң мәсилилириму буниңға қарап көпийиватиду. Муһаҗирәттики уйғурларниң маарипиму җиддий бир мәсилигә айланди. Шу мунасивәт билән муһаҗирәттики уйғурларниң мәсилилирини америкида муһаҗирәттики уйғурлар арисида күн тәртипкә елип келиш үчүн бу йиғинни уйуштурдуқ. Мәзкур йиғин бу йил 8-Өктәбир күни, америкадики дрексел университетида өткүзүлмәкчи.»

Аблимит қарахан әпәнди мәзкур илмий муһакимә йиғинида уйғур дийаридин йеңи чиққан уйғур доппа байриминиң тәшәббусчилиридин таһир имин қатарлиқ он нәччә уйғур зийалийсиниң илмий доклат беридиғанлиқини байан қилип мундақ деди: «бу йиғинға иштирак қилидиған зийалийларниң көпи асаслиқи америкадин болуп, тонулған уйғур тәтқиқатчилиримиз бу йиғинға қатнишиду вә улар уйғур маарипи вә ана тили тоғрисида илмий доклат бәрмәкчи.»

Мәзкур илмий муһакимә йиғиниға саһибханилиқ қилидиған дрексел университети оқутқучиси профессор ребәкка клотй ханим хитай тилиниму йахши билидиған мутәхәссис болуп, у бизниң йиғин һәққидики соаллиримизға хитай тилида җаваб бәрди. У бу йиғинда һәрқайси дөләтләрдин кәлгән мутәхәссисләрниң өзара тонушуш пурситигә игә болидиғанлиқини байан қилип мундақ деди: «университетимизда бундақ бир илмий муһакимә йиғини ечиш пурситигә игә болғанлиқимиз үчүн биз интайин хурсән. Бу йиғинға америка, түркийә австралийә қатарлиқ дөләтләрдин кәлгән мутәхәссисләр қатнишиду, бу йиғин җәрйанида өзара тонушуш, өзара пикир алмаштуруш пурситигә игә болиду.» 

Уйғур академийисиниң америкадики вәкили теббий пәнләр тәтқиқатчиси мәмәт имин әпәнди тәййарлиқ хизмәтлириниң пүтүп қалғанлиқини, мәзкур илмий муһакимә йиғининиң уйғур академийәси билән америкадики университетлар вә тәтқиқат орунлири оттурисида алақә орнитиш мәқсити билән уйуштурулғанлиқини байан қилип мундақ деди: «уйғур академийисиниң бу қетимқи йиғини, түркийә сиртида тунҗи қетим өткүзүлгән хәлқаралиқ илмий йиғин болуп, буниң америкада өткүзүлүшиниң асаси мәқсити уйғур академийәси билән америкидики илмий тәтқиқат орунлири вә университетлар оттурисида мунасивәт орнитиш үчүн пурсәт йаритиш. Йиғинға иштирак қилғучиларға нөвәттә уйғурлар дучар болуватқан тил вә мәдәнийәт җәһәттики чәкләшләр тоғрисида илмий доклат бериш һәм чәтәлдики уйғурлар дучар болуватқан тил-Мәдәнийәт җәһәттики мәсилиләр тоғрисида, тил вә мәдәнийитимизгә көңүл бөлгүчи вә қизиққучилар билән ортақ издиниш елип бериштин ибарәт.» 

Мәмәт имин әпәнди, 8-Өктәбир күни америка қошма штатлириниң пенсилванийә штатиға җайлашқан дрексел университети билән уйғур академийәси ортақ өткүзидиған «муһаҗирәттики уйғурлар вә уларниң маарипи» мавзулуқ илмий муһакимә йиғиниға америкадики уйғурларни, болупму американиң шәрқидики уйғурларни қатнишишқа чақирип мундақ деди: «бу қетимқи йиғин кишиләргә очуқ бир йиғин болуп, асасән американиң шәрқи қисмидики бәзи уйғур зийалийлириниң маддий вә мәниви җәһәттин қоллиши билән ечилмақчи. Йиғинда сөз қилғучилар алаһидә тәклип қилинғанлардин башқа һечқандақ алаһидә тәләп вә шәрт йоқ. Шуңа бу йиғинға уйғурларниң тили, маарипи вә мәдәнийитигә қизиқидиған һәр қандақ киши қатнишалайду. Шуңа имкани йар бәргән пүтүн уйғурларниң қатнишип беришини тәләп қилимән.»

Мәркизи түркийәниң истанбул шәһиридики уйғур академийәси 2009-Йили 9-Айниң 9-Күни қурулған. Бу академийә өткән 8 йил ичидә түркийәдә 24 қетим илмий муһакимә йиғини, 13 қетим доклат бериш йиғини чақирған болуп, 8-Өктәбир күни америкада чақирилидиған «муһаҗирәттики уйғурлар вә уларниң маарипи» намлиқ илмий муһакимә йиғини униң чәтәлдә чақиридиған тунҗи йиғини икән.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт