Уйғур мусапир балилар: «чоң болғанда дохтур болимән»

Ихтийарий мухбиримиз әркин тарим
2017-09-15
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Мухбиримиз әркин тарим қәйсәридики уйғур мусапир балилар билән сөһбәттә. 2017-Йил 7-Сентәбир, қәйсәри, түркийә.
Мухбиримиз әркин тарим қәйсәридики уйғур мусапир балилар билән сөһбәттә. 2017-Йил 7-Сентәбир, қәйсәри, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Хитайниң уйғурларға елип бериватқан бесим сийаситиниң күчийишигә әгишип чәтәлгә қечип кетиватқан уйғурларниң саниму күнсайин көпәймәктә.

Ишәнчлик мәнбәләрдин игилигән мәлуматларға асасланғанда, 2014 вә 2015-Йиллири малайшийа вә тайланд арқилиқ түркийәгә кәлгән уйғурларниң сани 7000 әтрапида болуп, буларниң көпи айал вә балилардин тәркиб тапқан. Бу кишиләрниң көпи һазир түркийәниң истанбул шәһиридә тарқақ туруватқан болуп, икки миңға йеқин киши түркийәниң қәйсәри шәһиридә турмақта.

Қәйсәридики уйғурлар арисида 3 йаштин 16 йашқичә болған 296 уйғур бала бар болуп, буларниң көпи түркийәниң дөләт мәктипидә оқуватқан икән. Улар тәтил вә һәптә ахирлирида қору-Җай ичидә ечилған ана тил вә қуран курсида оқумақтикән. 81 Йетим балиниң ичидә дөләт мәктипигә тизимға алдуралмиғанлар қору-Җай ичидә қурулған ана тил вә түркчә курс билән вә қуран курслирида оқумақтикән. Биз 9-Айниң 7-Күни бу мәктәпни зийарәт қилип, уйғур балиларни зийарәт қилдуқ. Биз «уйғур балилардин исмиңиз фамилиңиз немә? қәйәрдин кәлдиңиз? нәччинчи синипта оқуйсиз? чоң болғанда немә болушни халайсиз?» дәп соал сориғинимизда уларниң бәргән җаваби диққитимизни тартти. Балиларниң көпи соалимизға «чоң болғанда дохтур болимән» дәп җаваб бәрди.

Әркин тарим: исмиңиз немә? 

- Абдулла 

Әркин тарим: бу йил қанчә йашқа кирдиңиз?

- 8 Йашқа кирдим. 

Әркин тарим: нәччинчи синипта оқуйсиз? 

- Үчинчи синипта оқуймән. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болмақчисиз? 

- Ракета алими. 

Әркин тарим: қайси дәрсләрни йахши көрисиз? 

- Түркчә, математика, һайат билимлири қатарлиқ дәрсләрни йахши көримән.

Әркин тарим: имиңиз фамилиңиз немә?

- Исмим муртиза. 

Әркин тарим: сиз қәйәрлик? 

- Ақсу айкөллүк. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушни халайсиз? 

- Дохтур. 

Әркин тарим: немишқа? 

- Дохтурлар адәмләрни давалайду, шуниңға. 

Әркин тарим: сизниң исмиңиз немә? 

- Назли. 

Әркин тарим: бу йил нәччә йашқа кирдиңиз? 

- 10 Йашқа

Әркин тарим: нәччинчи синипта оқуватисиз? 

- Төтинчи синипта 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушни халайсиз? 

- Дохтур. 

Әркин тарим: немишқа? 

- Дохтурлуқни йахши көримән, йаридар болғанларни давалаш үчүн. 

Әркин тарим: сизниң исмиңиз немә? 

- Айшә. 

Әркин тарим: бу йил нәччә йашқа кирдиңиз? 

- 10 Йашқа.

Әркин тарим: нәччинчи синипта оқуватисиз? 

- Төтинчи синипқа өттүм. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушни халайсиз? 

- Дохтур. 

Әркин тарим: немишқа? 

- Кесәлләрни, йаридар болғанларни қутулдуруш үчүн дохтур болушни халаймән. 

Әркин тарим: сизниң исмиңиз немә? 

- Абдулбасит. 

Әркин тарим: нәччинчи синипта оқуватисиз? 

- Төтинчи синипта. 

Әркин тарим: қайси дәрсләрни йахши көрисиз? 

- Математика билән түркчә. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушни халайсиз? 

- Түркийәниң баш министири болушини халаймән. 

Әркин тарим: сизниң исмиңиз немә? 

- Фатимә муһәммәт. 

Әркин тарим: нәччә йашқа кирдиңиз? 

- 9 Йашқа.

Әркин тарим: нәччинчи синипта оқуватисиз? 

- Үчинчи синипта. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушини халайсиз? 

- Дохтур. 

Әркин тарим: сизниң исмиңиз немә? 

- Айшә. 

Әркин тарим: нәччә йашқа кирдиңиз? 

- 9 Йерим. 

Әркин тарим: қайси дәрсләрни йахши көрисиз? 

- Математика билән һайат билимлири. 

Әркин тарим: чоң болғанда немә болушини халайсиз? 

- Дохтур.  

Қәйсәридики уйғур мәктипиниң һойлисида уйғур балилар билән елип барған сөһбитимиздә оқуғучиларниң 98 пирсәнти «чоң болғанда дохтур болимән» дәп җаваб бәрди. Буниң сәвәби немә? чиш дохтури абдулкерим буғра әпәнди, бу балиларниң көпиниң ата-Аниси билән бирликтә хитай чеграсидин, тағлардин пийадә өтүп берма, вйетнам, тайланд арқилиқ нурғун җапа-Мушәққәт билән түркийәгә кәлгәнликини, йолда қериларниң вә кичик балиларниң кесәлдин өлүп кәткәнликини көргән болғачқа, һәммисиниң дегүдәк «чоң болғанда дохтур болимән» дәп җаваб бәргәнликини байан қилди.

Бу балиларға мәсул имин қари әпәнди кичик балиларниң көпиниң дөләт мәктипигә бериватқанлиқини, ана тил, қуран курси, әрәб тили, түрк тили курслирини ечип балиларни оқутуватқанлиқини, һазир чоңлар синипи ечилип, уларға түрк тили өгитиливатқанлиқини байан қилди. 

Һазир уйғур балиларға ана тил вә қуран дәрси бериватқан 68 йаштики абдурахман ислам әпәнди бу оқуғучиларниң көпиниң ана тил савадиниң чиққанлиқини, 15 парә қуранни йадлап болғанлиқини байан қилди.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт