ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش: «ئۇيغۇرلار توغرىسىدا مىڭ ئەتراپىدا خەۋەر ئىشلىدىم»

ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئەركىن تارىم
2017-07-19
ئېلخەت
پىكىر
ھەمبەھر
پرىنت
  • پرىنت
  • ھەمبەھر
  • پىكىر
  • ئېلخەت
مەركىزى گېرمانىيەنىڭ دۈسسەلدورف شەھىرىدە تۇرۇشلۇق شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزىنىڭ ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە ئىشلەۋاتقان ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش. 2017-يىلى ئىيۇل.
مەركىزى گېرمانىيەنىڭ دۈسسەلدورف شەھىرىدە تۇرۇشلۇق شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزىنىڭ ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە ئىشلەۋاتقان ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش. 2017-يىلى ئىيۇل.
RFA/Erkin Tarim

ئۇچۇر ۋاسىتىلىرىنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى خەۋەرلەرمۇ كۈنسايىن كۆپەيمەكتە.

بەزى كىشىلەر ئاخبارات ۋاسىتىلىرى ئارقىلىق خەۋەر تارقىتىپلا قالماستىن، ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىنمۇ ئاكتىپ پايدىلىنىپ، ئۇيغۇرلار توغرىسىدا خەۋەر ۋە مەخسۇس پروگراممىلار ئىشلەپ تارقاتماقتا. بۇ كىشىلەردىن بىرى گېرمانىيەنىڭ دۈسسەلدورف شەھىرىدە ياشاۋاتقان گېرمانىيە ۋەتەندىشى تۈرك ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش ئەپەندىدۇر. ئۇ، 4 يېرىم يىلدىن بېرى مەركىزى گېرمانىيەنىڭ دۈسسەلدورف شەھىرىدە تۇرۇشلۇق شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزىنىڭ ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە ئىشلەۋاتقان بولۇپ، ئۆتكەن 4 يېرىم يىل جەريانىدا ياۋروپا دۆلەتلىرى، ئوتتۇرا ئاسىيا تۈركىي جۇمھۇرىيەتلىرى ۋە تۈركىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنى ئايلىنىپ يۈرۈپ ئۇيغۇرلار توغرىسىدا خەۋەر، سۆھبەت پروگراممىسى ھەم مەخسۇس تېلېۋىزىيە پروگراممىسى ئىشلىگەن. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە ھازىرغىچە مىڭ ئەتراپىدا خەۋەر ۋە پروگرامما ئىشلەپ تارقاتقان.

زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغان رەجەپ ئاتەش ئەپەندى ئۇيغۇر مەسىلىسىگە قانداق قىزىقىپ قالغانلىقى توغرىسىدا مەلۇمات بېرىپ مۇنداق دېدى: «مەن تۇنجى قېتىم ياۋروپادىكى ئۇيغۇرلار بىلەن تونۇشقان ۋاقتىمدا ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتىنىڭ قانچىلىك ئېغىر ئىكەنلىكىنى تونۇپ يەتتىم. سىزگىمۇ مەلۇم ياۋروپا ئەركىن بىر دۇنيا. دېموكراتىيە بىلەن باشقۇرۇلۇۋاتقان بىر جاي. بۇنداق بىر جايدىمۇ ئۇيغۇرلار بىرى بىلەن سۆزلەشكەندە جىددىيلىشىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، زۇلۇمدىن جېنىنى قۇتۇلدۇرۇپ ياۋروپاغا كەلگەن ئۇيغۇرلارنىڭمۇ بۇنچىۋالا قورقۇشىنىڭ بىر سەۋەبى بولۇشى كېرەك دەپ ئويلىدىم. ئىزدىنىشلىرىم ئاخىرىدا، ياۋروپاغا كەلگەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆز يۇرتىدا ئۇچرىغان بېسىم ۋە دەرد-ئەلەملىرىنىڭ قانچىلىك ئېغىر ئىكەنلىكىنى، ئۇلار ئۆزلىرى قۇتۇلغان بولسىمۇ ئۇلارنىڭ روھىنىڭ تېخىغىچە قۇتۇلالمىغانلىقىنى كۆردۈم. كېيىن شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزى رەئىسى ئابدۇجېلىل قاراقاش ئەپەندى بىلەن تونۇشتۇم، ئۇنىڭدىن بۇ ھەقتە مەلۇمات ئىگىلىدىم. ئارقىدىن ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە ئىشلەشكە باشلىدىم».

رەجەپ ئاتەش ئەپەندى 4 يېرىم يىلدىن بېرى ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەتىنى شەرقىي تۈركىستانغا بارالمىغان بولسىمۇ، چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلار تۇرۇۋاتقان ھەممە يەرنى ئايلىنىپ پروگرامما ئىشلىگەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى: «ھازىر شەرقىي تۈركىستانغا بارالمايمىز. ئەمما قازاقىستان، قىرغىزىستان، تاجىكىستان، ئافغانىستان، پاكىستان ۋە تۈركىيە قاتارلىق دۆلەتلەردىكى ئۇيغۇرلار توغرىسىدا كۆپ ساندا خەۋەر ۋە تېلېۋىزىيە پروگراممىسى ئىشلەپ ھەم ئۇيغۇر ت ۋ دە ھەمدە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا تارقاتتىم. مەن ئىشلىگەن تېلېۋىزىيە پروگراممىلىرى ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى خەۋەرلەرنىلا ئۆز ئىچىگە ئالماستىن ئۇيغۇرلارنىڭ تىلى، ئەدەبىياتى، تارىخى، ئۆرپ ۋە ئادەتلىرى توغرىسىدىكى مەخسۇس پروگرامما ۋە سۆھبەت پروگراممىلىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ».

ھازىر گېرمانىيەنىڭ دۈسسەلدورف شەھىرىدە ياشاۋاتقان ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش ئەپەندى ھازىرغىچە ئۇيغۇرلار توغرىسىدا مىڭ ئەتراپىدا خەۋەر، مەخسۇس پروگرامما ۋە سۆھبەت پروگراممىسى ئىشلىگەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى: «ئۇيغۇرلار توغرىسىدا مىڭ ئەتراپىدا پروگرامما ئىشلىدىم. شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزى تارمىقىدىكى ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە مەن تۈرك تىلى بىلەن ئۇيغۇر تىلىدا خەۋەر ئىشلىدىم. مەن ھازىر ئۇيغۇرچە ئۆگىنىۋاتىمەن، ئۇيغۇر تىلىنى چۈشىنەلەيمەن ئەمما سۆزلەشتە قىيىنچىلىقىم بار. ئۇيغۇر تىلى بىلەن تۈرك تىلىنىڭ يىلتىزى بىر بولغاچقا ئۆگىنىشمۇ بىر قەدەر ئاسان. ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسى ئۇيغۇر تىلى ياكى تۈرك تىلىنى ئۆگىنىشنى خالىغانلار ئۈچۈنمۇ پايدىلىق. ھەر كۈنى دېگۈدەك ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەتىنى ئىچى ۋە سىرتىدىكى خەۋەرلەرنى بېرىۋاتىمىز».

رەجەپ ئاتەش ئەپەندى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى خەۋەرلەرنى تارقاتقاندا ئۆزىگە ناھايىتى كۆپ سوئاللارنىڭ سورىلىۋاتقانلىقىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى: «بىز ئادەتتە كۆپرەك سوئاللارغا دۇچار بولىمىز. راستىنىلا سىز خەۋەردە دېگەندەك ئىش بارمۇ؟ ئۆز كۆزىڭىز بىلەن كۆردىڭىزمۇ؟ سىزگە كەلگەن خەۋەرلەر يالغان، ئويدۇرما خەۋەر بولۇشى مۇمكىنمۇ؟ بەزى دۆلەتلەرنىڭ كۈشكۈرتۈشى بىلەن بولغان ئىشمۇ؟ دېگەندەك سوئاللارنى سورايدۇ. شەرقىي تۈركىستاندا خىتاينىڭ راستىنىلا ئەقىلگە سىغمايدىغان بېسىم سىياسىتى بار، بۇنى توغرا مەنبەدىن پايدىلىنىپ، مۇبالىغە قىلماي بەرسەكلا كىشىلەرنى ئىشەندۈرگىلى بولىدۇ. ئۇيغۇرلار توغرىسىدا خەۋەر ئىشلىگەن ۋاقتىمىزدىكى ئەڭ چوڭ قىيىنچىلىقىمىز كىشىلەرنى تېلېۋىزىيەگە چىقىرىش بەكلا تەس. يۈزۈڭنى يېپىپ تېلېۋىزىيەگە چىقىپ خىتاينىڭ بېسىم سىياسىتىنى ئاڭلىتىپ بەر دېسەكمۇ ئۇنىمايدۇ، چۈنكى يۇرتىدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىغا خىتاينىڭ زىيانكەشلىك قىلىپ قويۇشىدىن قورقىدۇ. ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى خەۋەرلەردىكى چىنلىققا قاتتىق دىققەت قىلىشىمىز لازىم. ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا يالغان خەۋەر تارقىتىدىغان كىشىلەرگە دىققەت قىلىشىمىز كېرەك. ئۇيغۇرلار ئىشەنچلىك خەۋەرلەرنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئاكتىپ تارقىتىشى شەرت. دۇنيا جامائەتچىلىكىنىڭ ئىشەنچىنى قولغا كەلتۈرسەك بۇ دەۋاغا پايدىلىق ئىش قىلغان بولىمىز».

بىز ئۇيغۇر تېلېۋىزيېسىنىڭ مەسئۇلى ئابدۇجېلىل قاراقاش ئەپەندىگە تېلېفون قىلغان بولساقمۇ تاپالمىدۇق.

ھازىر گېرمانىيەدە تۇرۇۋاتقان تەجرىبىلىك ژۇرنالىست پەرھات مۇھەممەت ئەپەندى ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسىدە ئىشلەۋاتقان ژۇرنالىست رەجەپ ئاتەش ئەپەندىنىڭ 4 يېرىم يىلدىن بېرى تۈرك ۋە ئۇيغۇر تىللىرىدا كۆپ ساندا خەۋەر، سۆھبەت ۋە مەخسۇس پروگراممىلار ئىشلىگەنلىكىنى، تۈركلەرگە ئۇيغۇرلارنى تونۇشتۇرۇشقا زور تۆھپە قوشقانلىقىنى بايان قىلدى.

پەرھات مۇھەممەت ئەپەندى رەجەپ ئاتەش ئەپەندىنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىمۇ ئاكتىپ ئىكەنلىكىنى، ئۇيغۇرلار توغرىسىدا نۇرغۇن خەۋەر، پروگرامما ۋە سۆھبەت پروگراممىلىرىنى تارقاتقانلىقىنى بىلدۈردى.

ئۇيغۇر تېلېۋىزىيەسى 2013-يىلى گېرمانىيەنىڭ دۈسەلدورف شەھىرىدىكى شەرقىي تۈركىستان ئۇچۇر مەركىزىنىڭ تارمىقىدا قۇرۇلغان بولۇپ، ھازىر ئۇيغۇر ۋە تۈرك تىلىدا تارقىتىلماقتا.

پىكىرلەر (0)
  • پرىنت
  • ھەمبەھر
  • ئېلخەت
تولۇق بەت