«Dunya tili-Türkche» namliq xelqaraliq yighinida uyghur tili heqqide 11 maqale oquldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-11-06
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
9-Nöwetlik «dunya tili-Türkche» namliq xelqaraliq ilmiy muhakime yighinidin körünüsh. 2017-Yili 3-Noyabir, türkiye.
9-Nöwetlik «dunya tili-Türkche» namliq xelqaraliq ilmiy muhakime yighinidin körünüsh. 2017-Yili 3-Noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyening sherqiy-Jenubiy rayonigha jaylashqan malatya wilayitidiki inönü uniwérsitétida chaqirilghan 9-Nöwetlik «dunya tili-Türkche» namliq xelqaraliq ilmiy muhakime yighinida uyghur tili tetqiqatigha béghishlanghan 11 parche ilmiy doklat oqup ötüldi.

Mezkur ilmiy muhakime yighinigha amérika qoshma shtatliri, gérmaniye, rusiye fédératsiyesi, yaponiye, türkiye we ottura asiyadiki türkiy jumhuriyetliridin bolup 100 dek tetqiqatchi qatnashti.

2-Noyabirdin 4-Noyabirghiche dawamlashqan ilmiy muhakime yighinida uyghur til-Edebiyati toghrisida tetqiqat élip bériwatqan herqaysi ellerdiki türkologlar maqale oqudi. Istanbul bilgi uniwérsitétining oqutquchisi, doktor murat orxun ependimu mezkur yighingha qatniship, uyghur maqal-Temsilliri toghrisida doklat berdi.

Biz neq meydangha téléfon qilip, yighin toghrisida bir qisim türkologlar bilen söhbet élip barduq. Doktor murat orxun ependi bu qétimliq ilmiy muhakime yighinigha nurghun dölettin kelgen türkologlarning ishtirak qilghanliqini bayan qildi.

Doktor murat orxun ependi yighinda uyghur tili we edebiyati boyiche oqup ötülgen ilmiy doklatlarning köplükini shundaqla uyghurlar toghrisida tetqiqat élip bériwatqan tetqiqatchilarning köplükini alahide tilgha aldi. U, mezkur yighinda özining uyghur maqal-Temsilliri toghrisida ilmiy doklat bergenlikini bayan qildi.

1991-Yili sabiq sowét ittipaqi yimirilip ottura asiya türkiy jumhuriyetliri musteqil bolghandin kéyin, türkiye jumhuriyiti türkologiye tetqiqatigha alahide ehmiyet bérip kelmekte. Türkiyede bashqa türkiy tillar bilen birlikte uyghur tilimu ögitilmekte. Doktor murat orxun ependi bu qétimqi ilmiy muhakime yighinida dunyaning herqaysi jayliridin kelgen köp sandiki uyghurshunaslar bilen tonushush pursitige ige bolghanliqini, eng muhimi uyghur tetqiqati bilen shughulliniwatqan magistir we doktor oqughuchilarning köpeygenlikini bayan qildi.

Biz mezkur yighinigha qatnashqan türkmenistanliq türkolog berdi sariyéf ependi bilenmu söhbet élip barduq. U, pütün türkiy milletlerning, jümlidin türkmenlerningmu hazirqi zaman türkiy tilliri, edebiyati we medeniyitini tetqiq qilishta uyghur tetqiqatliridin iz izdeydighanliqini bayan qildi we mundaq dédi:

«Türk dunyasining qedimki medeniyet we tarix izlirini uyghurche menbelerdin we uyghur medeniyitidin tapalaymiz. Chünki u yerde bizning yiltizimiz mewjut. Mesilen, ‹qutatghu bilik' dégen waqtimizda bu uyghurlardin bashlanghan we bügüngiche dawamliship kelgen muhim bir eser, hemmimizning ortaq mirasi. Yighinda uyghur tili we edebiyati tetqiqati bilen shughulliniwatqan köp sandiki türkologlar maqale oqudi. Pütün türkiy milletler hazirqi zaman tili we edebiyatining tarixini tetqiq qilish üchün uyghur tilini tetqiq qilishi kérek, shunga uyghur tilining türkologiye tetqiqatidiki orni intayin yuqiri.»

Xelqaraliq «dunya tili-Türkche» namliq ilmiy muhakime yighinini türkiye bash ministirliq idarisi qarmiqidiki türkiye til tetqiqat idarisi, türkiy milletler hemkarliq idarisi, malatya sheherlik hökümet we inönü uniwérsitéti qatarliq 4 organ ortaq uyushturghan bolup, her yili oxshimaydighan döletlerde ötküzülep kelmektiken.

Toluq bet