Уйғурларда көрүлүватқан рак кесәллики нисбитиниң йуқирилиқи диққәт қозғимақта

Мухбиримиз қутлан
2017-09-07
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Өсмә кесәлликлири дохтурханисида йатаққа пули йоқ, кечини талада өткүзүватқан уйғур бимарлири сахавәтчиләр әкәлгән тамаққа өчирәт туруватқан көрүнүш. 2013-Йили авғуст, үрүмчи.
Өсмә кесәлликлири дохтурханисида йатаққа пули йоқ, кечини талада өткүзүватқан уйғур бимарлири сахавәтчиләр әкәлгән тамаққа өчирәт туруватқан көрүнүш. 2013-Йили авғуст, үрүмчи.
ijtima’iy alaqe wasitiliri

Хитайда чиқидиған «җуңхуа еғиз бошлуқи тебабити илмий журнили» ниң 2010-Йиллиқ 9-Санида уйғур дийаридики еғиз бошлуқи вә йүз әзалири ракиға гириптар болған 2161 бимарниң клиникилиқ статистикиси берилгән.

Йуқириқи 2161 нәпәр рак бимари ичидә уйғурлар 40.27 Пирсәнтни, хитайлар 29 пирсәнтни игиләйдикән. Ундин башқа, «шинҗаң медитсина университети илмий журнили» да елан қилинған уйғур елидики рак кесәлликигә аит тәтқиқат мақалилиридә тарим ойманлиқидики йәрлик уйғурларда көрүлүватқан рак кесәллики нисбитиниң әтраптики башқа хәлқләргә селиштурғанда көрүнәрлик йуқирилиқи илгири сүрүлмәктә.

Муһаҗирәттә йашаватқан медитсина саһәсидики уйғур мутәхәссисләр радиомиз зийаритини қобул қилип, бу һәқтә пикир байан қилди. Нйу йорктики коломбийә университети медитсина тәтқиқат институтиниң тәтқиқатчиси доктор мәмәт имин әпәнди өзиниң бу җәһәттә издинип көргәнликини байан қилиду. У, атом бомбиси партлитиш вә йадро қораллирини синақ қилиш җәрйанида қойуп берилгән күчлүк радиатсийә билән һавадики зәһәрлик маддиларниң инсанлардики түрлүк рак кесәлликлирини пәйда қилишта көрүнәрлик тәсири барлиқини тәкитләйду.

Илгири үрүмчидики уйғур аптоном районлуқ өсмә кесәлликлири дохтурханисиниң сөңәк раки бөлүмидә дохтур болуп ишлигән, нөвәттә америкада йашаватқан медитсина пәнлири доктори җүрәт обул әпәнди уйғур рак кесәллири бимарлириниң мутләқ көп қисминиң турпан, корла, лопнур, чәрчән, чақилиқ вә хотән қатарлиқ тарим ойманлиқидики йадро синиқи базисиға йеқин болған районлардин келидиғанлиқини илгири сүриду.

Әнглийәдә олтурушлуқ уйғур паалийәтчи вә медитсина пәнлири доктори әнвәр тохти уйғур дийари билән хитай өлкилиридики өсмә кесәлликлири дохтурханисиниң әмәлий әһвалини селиштуруп, мундақ дәйду: «уйғур дийарида тунҗи өсмә кесәлликлири дохтурханиси 500 кариват билән 1994-Йили қурулған. Хенән өлкисидиму шу йили 500 кариватлиқ тунҗи өсмә кесәлликлири дохтурханиси қурулған. Әмма 2007-Йилиға кәлгәндә үрүмчидики өсмә кесәлликлири дохтурханисиниң кесәл каривити 2 миңдин ешип кәткән. Хенән өлкисидики өсмә кесәлликлири дохтурханисиниң кесәлләр каривити аран 800 гә көпәйгән. Мана бу хитай статистикисида 20 милйон нопус йашайдиған уйғур аптоном райони билән 100 милйон нопус йашайдиған хенән өлкисидики рак кесәллириниң әһвали.»

У, хитай һөкүмитиниң 1964-Йилидин тартип таки 1996-Йилиға қәдәр тарим ойманлиқида җәмий 46 қетим йадро синиқи елип барғанлиқини, буниң райондики йәрлик хәлқләрниң саламәтликигә мөлчәрлигүсиз хирис елип кәлгәнликини тәкитләйду.

Доктор җүрәт обул әпәнди үрүмчидики өсмә кесәлликлири дохтурханисида ишләватқан йиллирида чәрчән, чақилиқ вә хотән районидин һәтта түрлүк рак кесәлликигә гириптар болған уйғур балилириғиму химийәлик давалаш елип барғанлиқини тилға алди.

Доктор мәмәт имин, хитай гәрчә тарим ойманлиқида 40 йилдәк йадро синиқи елип барған болсиму, лекин буни авамдин мәхпий тутқанлиқини, әтраптики йәрлик хәлқтә йадро тәсиридин қоғдиниш җәһәттә һечқандақ тәййарлиқниң болмиғанлиқини алаһидә тәкитләйду.

Фирансийәлик журналист антонетте де җуң бу һәқтә «йеңи таңлиқлар» телевизийәсигә инкас қайтуруп, хитай һөкүмитиниң чәтәл мухбирлириға виза бәрмәслик вә таримда елип барған йадро синиқи вә униң тәсирини һәтта етирап қилмаслиқ позитсийәсидә болуп кәлгәнликини тәнқид қилиду.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт