Уйғурларниң хәтәрлик вәзийити зийалийларни оз миллитиниң тәқдири һәққидә ойландурмақта

Мухбиримиз гүлчеһрә
2017-10-04
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Түркийәдә йашаватқан уйғур зийалий доктор пәрһат тәңритағли. 2015-Йили март, түркийә.
Түркийәдә йашаватқан уйғур зийалий доктор пәрһат тәңритағли. 2015-Йили март, түркийә.
RFA/Arslan

Йеқинқи мәзгилләрдә, уйғурлар йолуқуватқан реал мәсилиләр вә уларниң тәқдир-Қисмәтлири йорутулған, хитай коммунист һөкүмитиниң наһәқ сийасәтлири дәлиллик паш қилинған, уйғур зийалийлар тәрипидин йезилған мақалиләр, чәтәл мәтбуатлирида арқа-Арқидин елан қилинмақта.

Түркийәдә көп тарқитилидиған «хәбәр аҗанда» журнилиниң 9-Айлиқ санида елан қилинған, мармара университети түркологийә кәспидә докторлуқ унваниға еришкән фәрһат қурбан тәңритағли әпәндиниң «шәрқий түркистан дәваси миллий һәқ-Һоқуқ вә әркинлик күриши» мавзулуқ мақалиси, йеқинқи мәзгилләрдә уйғур зийалийлири арисидиму бир қәдәр тәсир қозғиған мақалиләрниң бири.

Мәзкур мақалидә хитайниң бурмилашқа тиришиватқан шәрқий түркистан дәвасиниң хитай һөкүмити илгири сүрүватқандәк террорлуқ паалийити болмастин, бәлки миллий һәқ-Һоқуқ вә әркинлик күриши икәнликидәк өткүр сийасий көз қараш оттуриға қойулған.

Фәрһат қурбан тәңритағли әпәнди бу мақалиси арқилиқ «уйғурларниң уйғур миллий кимликидә бирлишиши керәкликини» тәшәббус қилған уйғур зийалийларниң бири. Бүгүн сөһбитимизгә қатнашқан фәрһат әпәнди алди билән «зийалий» дегән аталғуға тәбир берип, зийалий уқуми һәр хил дөләт вә милләтләрниң әһвали вә шараитиға асасән чүшәндүрүлүш билән бир вақитта, «уйғурларға нисбәтән, әң кәскин бир вәзийәттә туруватқан бу дәврдә, һәқиқий мәнидики уйғур миллитиниң зийалийлири атилиши үчүн бирәр кәсиптә нәтиҗә һасил қилишниңла купайә қилмайдиғанлиқини, зийалий болушниң муһим шәрти киндик қени төкүлгән тупрақларниң истиқбалиға баш қатуруштин ибарәт инсаний вәзиписини ада қилиш дәп чүшинидиғанлиқи» ни оттуриға қойди. У йәнә, уйғур зийалийлири өзиниң кәспидә утуқлуқ болушниң сиртида уйғурларниң истиқбали үчүн баш қатуруши керәк дегән тәшәббусини тәкитлиди.

Бүгүнки сөһбитимизгә йәнә америкадики коломбийә университетида теббий доригәрлик саһәсидә тәтқиқат елип бериватқан доктор мәмәт имин әпәндини тәклип қилдуқ.

Уйғур зийалийларниң миллитиниң бүгүнки сийасий реаллиқидики үмидсизликигә қарши «мән немә қилалаймән?», «биз бирликтә йәнә немә қилалаймиз?» дегән соаллар үстидә ойлиниватқанлиқиниң өзи йахши бир башлиниш дәп көрсәткән мәмәт имин әпәнди йәнә, уйғур миллитидәк кәлгүси мәвҗутлуқ мәсилиси әң муһим мәсилигә айлинип қалған милләттә тартишидиған нәрсиләрниң бәк көп болуп кетишиниң әмәлийәттә милләтниң мәвҗутлуқиға пайдисиз дәп қарайдиғанлиқиниму оттуриға қойди.

Униң қаришичә, бир милләтниң мәвҗут болуши үчүн әң керәклик көплигән амилларниң ичидә муһимлиридин бири нишан бәлгиләш. У: «әмма тарих вә тәҗрибиләрни йәкүнлигәндә, уйғур зийалийлар әң алди билән техника вә кәсип, идийә, көз қараштики пәрқләрни бөсүп ташлап, һәқиқий билим игилигән кишиләрдәк реал мәсилиләргә реал позитсийә тутидиған, ағриниш, әйибләш, шикайәт қилишқа охшаш хаһишларни түгитип, мәсилиләргә һессийатқа тайанмай, әқли дәлилләргә тайинип баһа беридиған вә бир бирини етирап қилидиған қобул қилидиған болғандила, уйғур зийалийлар йуқириқи нишан бәлгиләшниң алдинқи шәртини һазирлийалиған болиду» дегән қарашлирини оттуриға қойди.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт