Meschitlerdiki «kompartiyeni söyüsh» teshwiqati eyiblendi

Muxbirimiz eziz
2017-07-26
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Qaghiliq nahiyisidiki ottura mektep oqughuchiliri «partiyege egishish» heqqidiki qizil teshwiqat paaliyitide. 2017-Yili may.
Qaghiliq nahiyisidiki ottura mektep oqughuchiliri «partiyege egishish» heqqidiki qizil teshwiqat paaliyitide. 2017-Yili may.
xjyc.gov.cn

Uyghurlar diyarining herqaysi jayliridiki meschitlerde «partiyeni söyüsh, döletni söyüsh» mezmunidiki lozunkilarning ésilishi, bu jehettiki ehwallarni közitip kéliwatqan alaqidar shexslerning küchlük tenqidige uchridi. Ular xitay hökümiti yolgha qoyuwatqan bu teshwiqat paaliyetlirining xelqara nizamlargha yaki xitayning öz qanunlirigha uyghun emeslikini körsitip, buni «puqralarning xususiy tallishigha qopalliq bilen arilashqanliq» dédi.

Xitay dairilirining uyghurlar diyarida «esebiylikke qarshi turush» namida ijra qiliwatqan diniy siyasetlirining biri, uyghurlardiki diniy étiqad chüshenchisini suslashturush boluwatqanliqi türlük uchurlardin dawamliq melum bolmaqta. Yéqinqi tekshürüshler netijiside bu jehettiki xizmetlerning biri del uyghurlarning diniy étiqadida muqeddes orunda turidighan meschitlerni nishan qilghanliqi aydinglashti. Bolupmu buningda hemmidinmu bekrek kishilerning diqqitini tartqini, herqaysi jaylardiki meschitlerge xitay dölet bayriqi ésishning omumlishishigha egiship, emdilikte meschitning üstige «partiyeni söyüsh, döletni söyüsh» mezmunidiki ghayet zor lozunkilarni ésish bolghan.

Dunya uyghur qurultiyi diniy ishlar komitétining mudiri turghunjan alawudun bu mesile heqqide ziyaritimizni qobul qilghanda, meschitlerge «kompartiyeni söyüsh» dégen lozunkini ésishni uyghurlarning diniy étiqadidiki «allani söyüsh» chüshenchisige qilinghan xiris, dep qaraydighanliqini bildürdi. Shuning bilen birge, buning uyghur xelqi üchün bir zor haqaret ikenlikini tekitlidi.

Xuddi turghunjan alawudun «xitay hökümitining bu qilmishi eng eqelliy insan heqliri prinsiplirighimu xilap» dep körsitip ötkendek, «amérika xelqara diniy étiqad erkinliki komitéti» ning tetqiqatchisi tina mafford bu xil teshwiqatni emeliyette yillardin buyan ijra bolup kéliwatqan siyasetlerning dawami, dep qaraydighanliqini bildürdi. U bu heqte mundaq dédi: «shundaq, bu yéngi belgilimilerni heqiqetenmu qattiq déyishke bolidu. Emma bular, hazirqi mewjut siyasetler we yillardin buyan ijra bolup kéliwatqan cheklimilerning kéngiyishi hemde chongqurlishishi, xalas. Bular mahiyette peqet béyjingdiki merkiziy hökümet we shinjangdiki yerlik hökümetlerning uyghur musulmanlirini ularning diniy étiqadi, medeniyiti, tili we enenisidin ayrip tashlash arqiliq ularning tüplük kimlikini yoqitiwétish urunushlirining eks étishidur. Bu eyibleshke tégishlik bir qilmish bolup, xelqara insan heqliri ölchimige pütünley zit kélidu.»

Xitay hökümitining hazir «diniy esebiylikning aldini élish» dégen namda mushu xildiki teshwiqatlargha küchep kétishi heqqide pikir qilghan turghunjan alawudun uyghurlar islam dinini qobul qilinghandin buyan ularning diniy étiqadida héchqachan «esebiylik» dégen uqumning mewjut bolmighanliqini tekitlidi.

Uyghurlar diyaridiki islam dinigha dair paaliyetlerning hazir xitay hökümiti teripidin «térrorluq we esebiylik» ke baghlap qoyulushi heqqide pikir qilghan tina bu xildiki belgilimilerning xitay kütkendek netije bérishtin yiraqliqini, bu xil yerlik siyasetlerning heqiqiy meqsitige yoshurunghan mahiyetlik mezmunlarni chüshinishning muhimliqini tekitlidi. U bu heqte mundaq dédi: «xitay hökümiti bir yaqtin diniy ammini depsende qilsa, yene bir yaqtin diniy étiqad erkinlikige xilapliq qiliwatidu. Chünki, ular dinni özlirining hakimiyetni yégane halda igiliwélishi üchün bir tehdit, dep qarap kelmekte. Emma, xitay kompartiyesi shuni angqirishi lazimki, eger u xelqni diniy étiqadi yaki bashqa sewebler tüpeylidin mushu yosunda bésiwerse, u halda muqimsizliq we toqunushtin bashqa nerse hasil bolmaydu. Bular bolsa emeliyette xitay hakimiyiti herqachan tilgha élip kéliwatqan, shundaqla saqlanmaqchi bolghan mesililerdur. Yene bir yaqtin xitay hakimiyiti shuni yaxshi chüshinishi lazim, eger bir shexs bir türlük diniy étiqadqa egishish yaki héchqandaq diniy étiqadqa ége bolmasliqni tallighan bolsa, u halda bu ishlar bir shexsning kompartiyege yaki hökümetke sadiq bolush-Bolmasliqi bilen toqunushup qalmaydu. Yeni bir shexs üchün hem hakimiyetke sadiq bolush, hem özining diniy étiqadi arqiliq shu hakimiyettinmu yüksek bolghan qudretke ishinish tamamen mumkin bolidighan ishlar. Shuning üchün diniy étiqadliq bolush yaki diniy étiqadsiz bolush héchqachan xitay kompartiyesi dewatqandek xainliq yaki öktichilik qilmishi emes. Eger xitay kompartiyesi mushu yosunda dinni hemde diniy étiqad erkinlikini özliri üchün tehdit, dep qaraydiken, u halda özini milyonlap zoriyiwatqan diniy amma bilen qarimu-Qarshi qoyghan bolidu.»

Turghunjan alawudunning pikriche, hazir uyghurlar diyaridiki bu belgilimiler hemde teshwiqat paaliyetliri emeliyette uyghurlarning milliy kimliki we mewjutluqini yoqitishni nishan qilghanliqi üchün, uyghurlarning «kompartiyeni söyüshi» mumkin emes iken.

Melum bolushiche, hazir bu xildiki «kompartiyeni söyüsh, döletni söyüsh» teshwiqat lozunkiliri uyghurlar diyarining herqaysi jayliridiki meschitlerge arqimu-Arqidin ésilmaqta iken. Shuning bilen birge, yerlik xelq bu heqte héchqandaq pikir qilish hoquqining bolmasliqi tüpeylidin «kishilerning buninggha inkasi yaxshi» déyishke mejbur bolmaqta iken.

Toluq bet