Ürümchidiki türmiler rayoni qozghighan shübhe we endishe (2)

Muxbirimiz gülchéhre
2016-09-21
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Uyghur akadémik ilham toxti ömürlük qamaq jazasigha höküm qilinishtin burun 8 ay tutup turulghan türme. 2014-Yili 24-séntebir, ürümchi.
Uyghur akadémik ilham toxti ömürlük qamaq jazasigha höküm qilinishtin burun 8 ay tutup turulghan türme. 2014-Yili 24-séntebir, ürümchi.
RFA

Xitay hökümitining ürümchidiki barliq chong türmilerni bir rayon'gha merkezleshtürüshi bilen uyghur élining bu merkizi shehirining yéngi sheher tereqqiyat rayonida bir zor kölemlik türmiler rayoni berpa qilin'ghan.

Kimlikini ashkarilimasliq sherti bilen bu melumat bergen munasiwetlik kishilerning tonushturushigha qarighanda hazir bu türmiler rayonida jemiy 7 türme bar, 6- we 7 türme yéngidin muddetlik jazagha buyrulghanlarni közitish igilesh we deslepki terbiyilesh élip baridighan türmiler bolup, her qandaq jinayetchi bashta bir mezgilni bu ikki türmide ötküzgendin kéyin, bashqa türmilerge yötkilidiken. 2-Türme ayallar türmisi, uningdin bashqa 1-, 3-,-4-,-5-türmiler hemmisi er jinayetchilerning türmiliri iken. Bu türmilerde her xil milletler jaza mudditini ötewatqan bolsimu, xéli köp sanni uyghurlar igiligen shundaqla bu türmilerning her birige 10mingdin artuq jinayetchilerni solap bashqurushqa tégishlik esliheler we adem küchi orunlashturulghan hem bixeterlik tedbirliri élin'ghan. Bu rayonda türmilerdin bashqa yene her xil éghir yénik sana'et zawutliri, chong tiptiki quruq meydanlar, her xil qarawulxanilar yasalghan bolup, bu jaylar éléktronluq közitish üsküniliri,bixeterlik tok sim derwazisi we tosuqlar arqiliq chégra ichige élin'ghan bir rayon.

Derweqe bu kishi teminligen ayallar türmisining téléfon nomurliridin birige téléfon élindi, emma u téléfonni "bu yer len shyang issitish shirkiti" dep aldi. Men bu türme emesmu? dep sorisam u jawaben "shu biz ayallar türmisining" dédi we bashqa so'allirimizgha jawab bermeyla téléfonni qoyuwetti.

Xitay we uyghur diyari weziyitini közetküchilerdin dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit, xitayning ürümchide bu türmiler rayonini berpa qilghanliqigha da'ir uchurlardin öziningmu xewerdar bolup kéliwatqanliqini, xitay da'irilirining 5-iyul ürümchi weqeside tutqun qilghan ademlerni türmilerge patquzalmay tejribige ige bolghandin kéyin, téximu zor kölemlik qamaqxanigha éhtiyaji bolghanliqi üchün bu jayni teyyarlidi dep qaraydighanliqini bildürdi.

Bu jayning addiyla jinayetchilerning jaza mudditini toshquzidighan türme bolupla qalmastin, ularni soraq qilish qiynash, terbiyilesh hetta ularning bikarliq emgek küchidin paydilinidighan her xil séx we zawutlarnimu öz ichige alghan, pewquladde mexpiy we jiddiy bixeterlik tedbirliri élin'ghan,muntizim bir tutash qattiq bashqurulidighan lagér sheklidiki bir türmiler rayoni bolushi mumkinliki otturigha qoydi.

Xitay hökümitining yéqinqi yillarda ürümchidiki 7türmini bir rayon'gha merkezleshtürgenlikini we uningda jinayetchilerni ishlitidighan zawutlar barliqini delilligen shahit adil abdughupur, del bu rayondiki 1-türmide özining 18 yilliq türme hayatining bir qismini ötküzgen bolup, u bu türmiler ichidiki 1-türmining asasliq siyasiy jinayetchilerni solaydighan türme ikenliki, bir türmining özidila 20, 30 mingche adem barliqini bildürgen idi. Uning éytishichimu bu türmiler rayonidiki türmiler kölem, bashqurush we bixeterlik tedbirliri hemde jinayetchilerge tutqan mu'amile jehetlerde özi yétip baqqan bashqa sheherlerdiki türmilerdin perqliq halda qattiq we jiddiy iken.

Siyasiy közetküchi dilshat rishit yene özining endishe qiliwatqan tereplirini ipadilep mundaq dédi: "xitay bu türmiler rayonini berpa qilishta özi eng xeterlik dep qarighan uyghur jinayetchilerni bir yerge toplap bashqurushtin bashqa pütün xitaydiki jinayetchilernimu bu jaygha yötkep orunlashturushi mumkin, bumu heyran qalghudek ish emes, chünki bundaq bir türmining qurulushi, qolgha élin'ghan kishilerning pewquladde köplükidin türmilerning yétishmeywatqanliqini körsitip béridu, emma uyghur we xitay jinayetchiler bu jaydimu oxshimaydighan siyaset boyiche bashqurulidu, uyghurlar yenila eng qattiq jaza we teqibge uchraydu, chünki türmilerdimu oxshash xitaylar her qanche éghir jinayet ishligen bolsimu, ular xitay döliti üchün bir jinayetchi, uyghurlar bolsa her qandaq yénik bir xataliq ötküzginidin qetiy nezer bir düshmen sanalghanliqi üchün bu türmilerde uyghurlarning yene qandaq éghir weziyette qéliwatqanliqini qiyas qilmaq tes. Xitaymu buni téximu yépiq shekilde yoshurushqa urunidu."

Toluq bet