2017-Yilida uyghurlarning béshigha kelgen külpetler (6)

Muxbirimiz méhriban
2017-12-11
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
48 Sa'etlik charlash hem nöwetchilik qiliwatqan orunlirida uxlap qéliwatqan saqchilar.
48 Sa'etlik charlash hem nöwetchilik qiliwatqan orunlirida uxlap qéliwatqan saqchilar.
Social media

1. Uyghur diyarida hessilep köpeytilgen saqchilar we saqchi qarawulxaniliri

Xitay xewerliri we xelq'ara taratqulardin 2016-yilining axiri we 2017-yilida da'irilerning uyghur aptonom rayonidiki saqchi küchining 100 minggha yetkenliki, bularning xitay ölkiliridin yötkep kélin'gen qoralliq saqchilar shundaqla xitay ölkiliri we yerliktin yéngidin qobul qilin'ghan saqchilardin terkib tapidighanliqi ashkarilandi.

Xongkongda chiqidighan "jenubiy xitay'etigenlik géziti" ning 8-ayning 12-künidiki xewiride 2016-yili 9-aydin 2017-yili 8-aygha qeder bolghan 11 ay ichide xewpsizlikke munasiwetlik 84 ming xizmet ornigha élan bérilgenliki, buning ötken 10 yil jeryanida pütkül uyghur éli miqyasida élan qilin'ghan bixeterlik xadimlirining sanidin 50 pirsent köp ikenliki tilgha élindi.

Xewerde gérmaniyediki yawropa medeniyet we ilahiyet institutining oqutquchisi, doktor adryan zénz doklatidin neqil élinip, uyghur éli da'irilining 2016-yilining axirqi 4 éyida jem'iy 30 ming xewpsizlik xadimi qobul qilish élani chiqarghanliqi, emma 2017-yili saqchi qobul qilish élanliri jiddiy rewishte köpiyip, peqet 7 ay ichidila yéngidin 53 ming xewpsizlik xadimi qobul qilish élani chiqirilghanliqi tilgha élin'ghan.

Radiyomiz yerliktin igiligen ehwallardin uyghur élining qizilsu, xoten, qeshqer we aqsu qatarliq jenubtiki 4 wilayet, bir oblastta 2017-yil1-aydin buyan zor sanda saqchi, yardemchi saqchi we bixeterlik xadimlirining jiddiy köpeytilgenliki melum boldi.

1-Ayning 19-küni chira nahiyelik xelq hökümiti jem'iyettin 207 neper amanliq tekshürüsh xadimi, yeni "sheherge kirishtiki tekshürüsh ponkitlirida turup bixeterlik tekshürüshi élip baridighan xadimlar" bilen 84 neper yardemchi saqchi qobul qilidighanliqi heqqide uqturush chiqarghan.

2-Ayning 16-küni kériye nahiyelik xelq hökümiti ishxanisi uqturush chiqirip, jem'iyettin 254 neper yardemchi saqchi xadimi qobul qilidighanliqini bildürgen. Ularning 204 nepiri yerlik millettin, 50 nepiri xitaylardin qobul qilinidighanliqi körsitilgen.

Ijtima'iy uchur wasitiliride 2-ayning 26-künidin 3-ayning 1-künigiche lyawning, xénen we jyangsu qatarliq xitaydiki töt ölkidin yene 4 ming xitay saqchisini uyghur diyarining qeshqer, xoten, aqsu we atush qatarliq sheherlirige yötkep kelgenliki ashkarilan'ghan.

Atush sheherlik hökümet 2-ayning 27-künidin 3-ayning 7-künigiche atushta 200 neper saqchi qobul qilidighanliqi, ayliq ma'ashi 5000 som bolidighanliqi we köp miqdarda toluqlima teminat bérilidighanliqi toghrisida uqturush chiqarghan.

Chet'ellerdiki xitay démokratlirining "ulugh éra" gézitining 2017-yili 8-mart küni xewer qilishiche, merkizi xongkongdiki "junggo kishilik hoquq herikiti uchur merkizi" 8-mart küni bir uchur tarqitip, xitay hökümitining xénen ölkiside turushluq qoralliq saqchi qisim ‏128-déwiziyesidin 1000 neper qoralliq saqchini 3-ayning 6-küni awwal uyghur diyarining xoten we qeshqer wilayetlirige yötkigenlikini xewer qildi. Emma xitay taratqulirida bu xewer delillenmidi.

Ündidardiki "uyghur saqchi" salunining 21-mart küni élan qilghan xewiridin melum bolushiche, 17-mart küni xitayning uyghur diyarida turushluq j x idarisi "shinjang saqchi mektipi" din 500 oqughuchini tallap qeshqer, xoten, aqsu qatarliq rayonlargha üch ayliq möhlet bilen yardemge ewetken.

Xitay taratquliridin xitay merkizi téléwiziye istansisi qatarliq taratquliridin melum bolushiche, qeshqer sheherlik hökümet 6-mart élan chiqirip, qeshqerning muqimliq xizmitini yaxshilash üchün, yuqiri ma'ash bilen xitayning herqaysi ölke, sheherliridin 3000 saqchi qobul qilidighanliqini uqturghan.

23-Aprél küni qaghiliq nahiyisi "zorawanliqning aldini élish" üchün 300 neper xizmetchi xadim qobul qilidighanliqi heqqide uqturush chiqarghan.

Melum bolushiche 14-féwral küni gumida pichaqliq hujum yüz bergendin kéyin xoten, qeshqer we ürümchide 10 ming kishilik qoralliq saqchi özining herbiy küchini körsetken. Arqidin qeshqer wilayiti yuqiri ma'ash bilen 3000 neper saqchi qobul qilish élani chiqarghan.

Aqtu nahiyelik hökümet 3-ayning 31-küni jiddiy uqturush chiqirip, xitay ölkiliridin 500 neper er, 100 neper ayal bolup, jem'iy 600 neper saqchi qobul qilidighanliqini bildürgen.

Radiyomiz aqtu nahiyisidin 4-ayning 12-küni igiligen ehwaldin melum bolushiche, qobul qilin'ghanlardin aliy mektep püttürgenlerning ayliq ma'ashi 9064 yüen, toluq otturini püttürgenlerning 8886 yüen dep belgilen'genliki ashkarilandi. Uningdin bashqa ulargha "yilliq mukapat" dégen namda 6000-8000 yüen'giche toluqlima, "issinish puli" dégen namda yiligha yene 1400 yüen, toy qilmighanlar heqsiz yataq we tamaq bilen teminlinidighanliqi, toy qilghanlar a'ilisini élip kelse bir yürüsh heqsiz öy bilen teminlinidighanliqi qatarliqlar wede qilin'ghan.

Atush sheherlik hökümetmu 5-ayning 19-küni uqturush chiqirip, xitay ölkiliridin jem'iy 300 neper "térrorluq" qa qarshi saqchi qobul qilidighanliqini bildürgen. Ular xitayning sichüen, shenshi, xénen, gensu we lyawning ölkiliridin qobul qilinidiken. Ulargha 6600 yüendin 7300 giche yuqiri ma'ash we bir yürüshtin heqsiz öy bérilidighanliqi wede qilin'ghan.

5-Ayning 21-küni aqtu nahiyelik hökümet yene uqturush chiqirip, 118 neper yardemchi saqchi qobul qilidighanliqini élan qilghan. Emma mezkur uqturushta xitay ölkiliridin qobul qilinidighan saqchilardin perqliq halda, yerliktin qobul qilinidighan yardemchi saqchilarning ma'ashi heqqide uchur bérilmigen. Undin bashqa yardemchi saqchiliqqa iltimas qilghuchilarning tizimlitish heqqi we bashqa resmiyet pullirining hemmisini iltimas qilghuchining özi töleydighanliqi eskertilgen.

Aqtu nahiyilik hökümet toridin melum bolushiche, nahiyilik j x idarisi bu yil 8-ayning 8-küni yene uqturush chiqirip, 110 bash qomandanliq merkizige 120 neper oghul, 40 neper qiz bolup, jem'iy 160 neper saqchi téléfonist qobul qilidighanliqini bildürgen.

2017-Yili 10-awghust küni atush sheherlik jama'et xewpsizliki idarisimu élan chiqirip, 1938 neper yardemchi saqchi we 300 neper "térrorluqqa qarshi charlash xadimi" qobul qilidighanliqini bildürgen.

Élanda déyilishiche, atush sheherlik j x idarisi qobul qilidighan "térrorluqqa qarshi charlash xadimliri" ning ayliq ish heqqi 4900 somdin 5400 somghiche bolidiken. Yardemchi saqchilarning ish heqqi 2600 som déyilgen.

Igilinishiche, atush shehirining 2017-yildiki nopusi 200 mingdin artuq bolup, da'irilerning atushta eslide bar bolghan qoralliq saqchi, adettiki saqchi we yardemchi saqchilardin sirt, bu yil kirgendin buyan yene 3 qétim zor kölemde saqchi qobul qilishi közetküchilerning diqqitini qozghighan. Közetküchilerning qarishiche, 200 ming nopusqa ige bir sheher üchün bir qétimda 2238 neper saqchi qobul qilish intayin zor san hésablinidiken.

Aqsu wilayitining awat we kelpin nahiyeliri bu yil 5 -ay mezgilide 250 neperdin artuq yardemchi saqchi qobul qilinidighanliqini élan qilghan.

Uningdin bashqa bu yil 5-ay mezgilide xotenning guma nahiyisidimu 200 neper yardemchi saqchining qobul qilinip, herqaysi saqchixanilargha seplen'genliki ilgiri sürülgen.

2017-Yili 7-ayning 21-küni bortala oblastigha qarashliq alataw sheherlik saqchi idarisi 8 ming yüenlik yuqiri ma'ash bilen 144 neper saqchi qobul qilish élani chiqarghan. Alataw sheherlik saqchi idarisi uqturushida 7 ming yüendin 8 ming yüen'giche yuqiri ma'ash, heqsiz tamaq we heqsiz turalghu teminati bilen jem'iy 144 neper saqchi qobul qilidighanliqini bildürgen. Uqturushta yuqiriqi 144 neper saqchi xadimining shtattin sirt toxtam bilen qobul qilinidighanliqi eskertilgen. Lékin ularning yerliktin yaki xitay ölkiliridin qobul qilinidighanliqi heqqide héchqandaq uchur bérilmigen.

Uyghur aptonom rayonluq da'iriler chiqarghan élanda xitay ölkiliridin qobul qilinidighan saqchilar bilen yerliktin qobul qiliniwatqan saqchi we yardemchi saqchilar ma'ashidiki zor perq xelq'araningla diqqitini qozghap qalmastin yerliktiki uyghur saqchiliriningmu naraziliqini qozghighan.

Uyghur élining herqaysi yerlik saqchixanilirigha qobul qilin'ghan bir qisim yardemchi saqchilar radiyomiz ziyaritini qobul qilip, özlirining ayda 1300 yüendin 2800 yüen'giche ma'ash alidighanliqi, dem almastin uda 48 sa'ettin ishlep halidin ketkenliki heqqide shikayet qilghan idi.

Uyghur rayonida saqchilarni köpeytish 2017-yil yil axiridimu dawamlashqan. Xitayning uyghur élide turushluq ishlepchiqirish-qurulush armiyisi, yeni bingtu'en da'iriliri 12-ayning 8-küni uqturush chiqirip, pütün xitay miqyasidin uyghur élining jenubidiki bingtu'enning herqaysi polk we meydanlirigha yene 827 neper saqchi xadimi qobul qilidighanliqini élan qilghan.

Uyghur weziyitige yéqindin diqqet qilip kéliwatqan közetküchiler, bu ehwal uyghur aptonom rayonining "mukemmel bir saqchi döliti" ge aylandurulghanliqini körsitip béridu, dep baha bergen.

2. Doqmush-doqmushta qurulghan saqchi qarawulxaniliri pütkül uyghur diyarida torlashturulghan

Radiyomiz uyghur bölümi 3-4-ay mezgilide igiligen ehwallardin uyghur diyarida 2016-yilining axiridin bashlap "ammigha qulayliq saqchi ponkiti" namidiki saqchi qarawulxanilirining jiddiy türde qurulushqa bashlighanliqi, ularning 2017-yilning 1-peslide jiddiy köpeytilgenliki melum boldi.

4-Ayning 27-küni xotenning chira nahiyisidin igilishimizche, 2017-yil kirgendin buyan xotenning herqaysi nahiyeliridiki yézilarda eslidiki yéziliq saqchixanilar kéngeytilip, yézidiki merkizi saqchixanining bashqurushida her bir kentte birdin tarmaq saqchixana, saqchixanilarning hemmisidila 10 métirdin égiz saqchi qarawulxanisi qurulghan. Saqchilarning bildürüshiche, mezkur bixeterlik tedbirliri bu yil 14-féwraldiki guma pichaqliq hujumidin kéyin kücheytilgen.

Ulughsay yéza merkizi saqchixanisidin téléfonimizni alghan yardemchi saqchi ulughsay yézisidiki merkizi saqchixanidin bashqa yézigha qarashliq 8 kentning hemmisidila tarmaq saqchixanilar qurulghanliqini peqet ulughsay yézisidila wezipe ötewatqan saqchilar, yardemchi saqchi we xelq eskerlirini qoshqanda 100 din artuq kishining yézining amanliqigha mes'ul ikenlikini bildürdi.

8-Ayning 17-künidiki xitay taratqulirida 2017-yil ichide aqtu nahiyiside 68 saqchi ponkitining torlashturulghanliqi xewer qilindi.

Melum bolushiche, aqtu nahiyisi 2017-yili uyghur aptonom rayonidiki saqchi tori eng kücheytilgen chégra nahiyilirining birige aylan'ghan. Gérmaniyelik siyasiy analizchi andré'an zénz öz maqaliside aqtu nahiyisini teswirlep, "bu yerde mukemmel saqchi dölitining kichiklitilgen bir körünüshini körüsh mumkin" dégen.

Aqtu nahiyisining pilal we üjme yéziliq saqchixanisidin ziyaritimizni qobul qilghan nöwetchi xadimlarning bildürüshiche 2016-yili 10-aydin buyan, aqtu nahiyiside jem'iy 60 orunda atalmish "xelqqe qulayliq" saqchi qarawulxanisi, 8 orunda yol éghizini tekshürüsh ponkiti qurulghan. Ularning tekitlishiche, her bir saqchi qarawulxanisining ariliqi 500 métir bolup, her bir qarawulxanida 25 tin 35 kéche saqchi kéche-kündüz nöwetchilikte turidiken.

Aqtu nahiyisining üjme yéziliq saqchixanisidiki bir neper uyghur ayal saqchining tekitlishiche, aldinqi yillarda aqtu nahiyisining saqchi sistémisida xizmet qilidighan xéli köp xitay saqchilar xizmitidin istépa bérip xitay ölkilirige qaytip ketken. Shu sewebtin aqtu nahiyisi bu yil 600 neper saqchini yerliktin emes, belki xitay ölkiliridin nishanliq qobul qilghan.

Üjme yéziliq saqchixanidiki mezkur ayal saqchi axirida aqtu nahiyiside hazir mewjut bolghan 60 orundiki atalmish "xelqqe qulayliq" saqchi qarawulxanisi bilen 8 orundiki yol éghizini tekshürüsh ponkitida jem'iy 2000 din artuq saqchining ishleydighanliqini tilgha aldi.

Toluq bet