Uyghur diyari tinch teshwiqatining xitay puqraliridiki wehimini yoqitalmaydighanliqi ilgiri sürüldi

Muxbirimiz méhriban
2017-03-13
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Uyghur élidiki bir qisim jaylarda pichaq we paltiliq hujum qilish weqesi yüz bergendin kéyin élip bérilghan xitayning herbiy heywe körsitish manéwiridin körünüsh. 2017-Yili 22-Féwral.
Uyghur élidiki bir qisim jaylarda pichaq we paltiliq hujum qilish weqesi yüz bergendin kéyin élip bérilghan xitayning herbiy heywe körsitish manéwiridin körünüsh. 2017-Yili 22-Féwral.
ts.cn

Yerliktin igiligen ehwallardin melum bolushiche, uyghur diyarining jenubida «qattiq zerbe bérish» namida qoralliq küch körsitish dawamlishiwatqan mezgilde, dairiler yene, xitay sayahetchilirige qarita rayonning tinch-Muqimliqi heqqidiki teshwiqatlarni kücheytken. Uyghur weziyiti heqqidiki bu xil bir-Birige zit teshwiqatlar xitay tordashliri we ijtimaiy taratqulardimu inkas qozghidi. Chetellerdiki paaliyetchilerning qarishiche, dairilerning ürümchi we jenubiy uyghur diyarida herbiy manéwir arqiliq uyghurlargha qoralliq heywe körsitish bilen birlikte, xitay puqralirigha qarita «uyghur weziyiti tinch» teshwiqatini köpeytishi xitay puqralirining uyghur rayoni heqqidiki wehimisini téximu kücheytishi mumkin.

Xitay taratqulirining yéqindin buyanqi sanlirida uyghur aptonom rayon weziyitining muqim we tinchliqi heqqidiki xewer we mexsus programma qatarliq teshwiqatliri köpeydi.

Xitay merkizi téléwiziye istansisi we xelq tori qatarliqlarning 13-Marttiki sanida, xitayning 2017-Yildiki «qebre süpürüsh bayrimi» yeni «chokantal bayrimi» mezgilide, uyghur rayonining ili, turpan rayonlirigha bérip, 4-Ay mezgilidiki «chéchek bayrimi» sayahitidin huzurlinish heqqide élan tüsini alghan xewer we mexsus programmilar bérilip, uyghur diyarida sayahet qilghuchilarning uyghur aptonom rayonidiki herqaysi sayahet shirketlirining étibar bahasigha érishidighanliqi, sayahetchilerning uyghur rayonining muqimliq weziyitidin emin bolushi tewsiye qilindi.

Emma xitaydiki ündidar, téngshün, sina qatarliq ijtimaiy alaqe torlirida, hökümet taratquliridiki «uyghur weziyiti tinch» we «uyghur diyarida sayahette bolush» qatarliq élan-Teshwiqatlirigha qarita, xitay tordashlirining gumaniy we mesxire tüsidiki inkasliri köpeygen.

Ündidar salonida mezkur xewer heqqide yézilghan bir inkasta «14-Féwral xoten guma pichaqliq hujumidin kéyin, ürümchi, qeshqer, xotenlerde nechche ming kishilik herbiy manéwirlar ötküzülüp, térrorluqqa zerbe bérish tekitlengen idi, emma, merkiziy téléwiziye istansisi we xelq torida shinjanggha chéchek bayrimi sayahetchilikige bérish we rayonning muqim -Bixeterliki tekitliniptu, hazir hökümet taratqulirida xuddi qalqan bilen neyzini bille satqandek külkilik xewerler köpeymekte» déyilgen. Yene bir tordash inkasida «anglisam, shinjangda sayahette bolghuchilargha, ayropilan, poyiz béliti bahasida étibar bérish, hetta sayahetchilerge adem béshigha 500 som yaki uningdinmu köp mukapat sommisi bérish wede qiliniptu. Emma, pichaqliq hujum qilish weqeliri we rayondiki herbiy manéwirlardin xewerdar herqandaq bir kishi öz bixeterlikini tehditke atidighan bu xil sayahette bolmasliqi mumkin» dégen inkasni yazghan.

Xitay merkizi téléwiziye istansisida bérilgen «ili diyarida chéchek bayrimi sayahitide bolush» heqqidiki élanda bérilgen ghulja nahiyilik hökümet ishxanisining téléfon nomurigha asasen, ghulja nahiyilik hökümet ishxanisigha téléfon qilduq.

Chéchek bayrimi mezgilidiki ghuljining muqimliq weziyiti heqqidiki soallirimizgha jawab bergen xitay kadir ghulja nahiyisidiki herqaysi yézilarda 25-Mart bashlinidighan 2017-Yilliq «chéchek bayrimi» sayahet éyi teyyarliqining jiddiy élip bériliwatqanliqini bildürüp, ghuljida qattiq bixeterlik tedbirliri élinghanliqi üchün, xitay ölkiliridin kélidighan sayahetchilerning bixeterlikidin xatirjem bolushi kéreklikini tekitlep mundaq dédi: «bilishimche, 25-Marttin bashlap ili wadisidiki herqaysi nahiyilerde bu yilliq chéchek bayrimi sayahetchiliki bashlinidu. Ghulja nahiyisidiki chéchek bayrimi jélilyüzi bazirida we turpanyüzidiki baghlarda ötküzülmekchi. Bizning ghuljining muqimliq weziyiti turaqliq. Merkiziy hökümet we aptonom rayonluq hökümet rayonimizning muqimliqigha köngül böldi we bir qatar muqimliq tedbirlirimu élindi. Her 500 métir ariliqta birdin saqchi qarawulxanisi(gangting) bar, puqrache kiyingen saqchilarmu wezipe öteydu. Bu yerning muqimliq weziyiti bizning ichki ölkilerdinmu yaxshi, shunga bu yerge sayahetke kelgüchiler bixeterlikidin ensirimisimu bolidu.»

Bu xitay kadir yene, xitaydiki ijtimaiy alaqe torlirida tarqalghan uyghur diyari weziyiti heqqidiki xewer we inkaslar heqqidimu toxtilip, «sayahet qilghuchilar üchün rayonimizning jenub, shimalidiki sheherlerning hemmisining muqimliq weziyiti oxshashla yaxshi. Pütkül shinjang weziyitidin alghandimu hazir weziyet muqim. Bolupmu yéngi rehbirimiz, aptonom rayonimizning partkom sékrétari chén chüengo kelgendin buyan, pütün shinjang boyiche muqimliqni saqlash heqqide qattiq bixeterlik tedbirliri élindi. Hazir ijtimaiy alaqe torlirida uyghur rayoni weziyiti heqqide her xil yalghan xewerler we inkaslar köpiyip ketti. Emma, rayonimizgha sayahetke kélish pilanida bolghuchilar bu xil xewer-Inkaslargha perwa qilmasliqi kérek» dédi.

Öz kimlikini ashkarilimasliq sherti bilen ghulja nahiyisidin ziyaritimizni qobul qilghan bir uyghur, etiyaz kélishi bilen ghulja yézilirida chéchek bayrimi teyyarliqi bashlanghanliqini bildürüp, tolimu éhtiyatchanliq bilen, hökümet hemme jayda qattiq bixeterlik tedbirliri alghanliqi üchün, ghulja weziyitining tinch-Xatirjem ikenlikini, emma xelq arisida jenubiy uyghur diyarining xoten, qeshqer qatarliq jaylirida bolghan xitay puqralirigha qaritilghan pichaqliq hujum heqqide her xil xewerlerning tarqilip yürgenlikini bildürdi

Chetellerdiki uyghur paaliyetchiliridin uyghur amérika birlikining reisi élshat hesen ependi xitay hökümitining uyghur siyasiti we rayon weziyitini yéqindin közitip kéliwatqan weziyet analizchilirining biri. U, xitay hökümitining «uyghur rayon weziyiti tinch we muqim teshwiqati» we xitay ijtimaiy taratqulirida barghanche köpiyiwatqan, xitayning hökümet taratquliridiki xewerlerge ishenmeslik we uyghur diyari weziyitidin ensirep yézilghan inkaslar heqqide toxtaldi.

Élshat hesen ependi bayanida, xitay hökümitining uyghur diyarida qattiq basturushni tekitlesh bilen bille yene, bu xil «uyghur diyari tinch teshwiqati»ni köpeytishi, dairilerning uyghurlarning naraziliqi sewebidin rayonda barghanche köpiyiwatqan qarshiliq heriketlirige nisbeten amalsizliqi we xitay puqraliridiki uyghur diyari weziyitidin ensiresh keypiyatini peseytish üchün élip bériliwatqan tedbir bolsimu, emma bu xil bir-Birige zit bolghan siyasiy teshwiqatlarning emeliy ünüm bermeydighanliqini bildürdi.

Élshat ependi sözide yene, dairilerning yéqinda ürümchi, qeshqer qatarliq sheherliride ötküzgen nechche ming kishilik qoralliq herbiy manéwir we qesemyad yighinlirini neqil élip, dairilerning atalmish «üch xil bölgünchi küchlerge qattiq zerbe bérish» ni tekitlep, yerlik uyghur xelqige qarita heywe körsitish bilen birlikte, hökümet taratqulirida köpiyiwatqan uyghur weziyitining tinch-Muqimliqi heqqidiki teshwiqat xewerlirining bir-Birige pütünley zitliqini bildürüp, uyghur diyarining muqimliqidin qattiq ensiresh ichide qalghan xitay hökümiti, gerche her xil teshwiqatlar arqiliq xitay puqraliridiki wehimilik keypiyatni peseytishke urunuwatqan bolsimu, emma uyghur diyarigha qaritilghan basturush siyasiti tüzitilmise, uyghur diyaridiki qarshiliq heriketlirining toxtimaydighanliqini we xitay puqraliridiki wehimilik keypiyatningmu barghanche küchiyidighanliqini agahlandurdi.

Toluq bet