Хоңкоң мустәқилчилири д у қ мәркизини зиярәт қилди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2017-10-05
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Хоңкоң «йәрликләр демократийә фронти» хадимлири д у қ мәркизини зиярәт қилди вә рәһбәрләр билән көрүшти. 2017-Йили 3-өктәбир, мюнхен, германийә.
Хоңкоң «йәрликләр демократийә фронти» хадимлири д у қ мәркизини зиярәт қилди вә рәһбәрләр билән көрүшти. 2017-Йили 3-өктәбир, мюнхен, германийә.
RFA.Ekrem

3-Өктәбир хоңкоңдики радикал тәшкилат дәп қаралған «йәрликләр демократийә фронти» ниң мәсуллиридин 3 нәпәр яш д у қ мәркизини зиярәт қилди.

Хоңкоңдики «йәрликләр демократийә фронти» тәшкилатиниң баянатчиси воң тәйюң башлиқ 3 кишилик бир һәй´әт 3-өктәбир күни мюнхен шәһиригә йетип келип, д у қ мәркизидә қурултай рәһбәрлири һәмдә бир қисим уйғур җамаити билән сөһбәтләрдә болди.

Сөһбәттин аввал, улар д у қ муавин рәиси үмид агаһи вә қурултай баш катипи долқун әйса әпәндиләргә тонушлуқ берип, өзлириниң хоңкоң мустәқиллиқини тәрғиб қилидиған «йәрликләр демократийә фронти» ниң вәкиллири икәнликини, д у қ билән мустәқиллиқ күриши тоғрисида тәҗрибә алмаштурғили кәлгәнликини билдүрүшти.

Воң тәйюңниң ейтишичә, хоңкоңдики «йәрликләр демократийә фронти» тәшкилати 2015-йили 1-айда қурулған болуп, әслидә бу тәшкилатниң 60 нәпәр әзаси 2014-йили 28-сентәбир күни хоңкоңда йүз бәргән «мәркәзни ишғал қилиш» һәрикитигә қатнашқан.

Әйни замандики «күнлүк инқилаби» дәп аталған бу һәрикәткә хоңкоң яшлири, университет оқуғучилири болуп 100 миңдин артуқ киши иштирак қилған, бу һәрикәт һәптиләргә созулуп, ахири сақчилар билән намайишчилар арисида тоқунушлар келип чиққан. Көплигән яшлар қолға елинған. Мәзкур тәшкилат хоңкоң даирилири тәрипидин «радикал, айримичи, юртваз» дегәндәк намлар билән қариланған. Бир қисим яшлар 6 айдин 8 айғичә қамақ җазалириға мәһкум қилинған. Воң тәйюң намайишта ойниған роли вә нутуқлири билән хоңкоң мәтбуатлириниң чолпиниға айланған.

3-Өктәбир д у қ да зиярәттә болған воң тәйюңдин игилишимизчә, у илгири 5 қетим хоңкоң сақчилири тәрипидин тутқун қилинған. Ахирқи қетимда 2016-йили 2-айниң 21-күни қолға елинған. Әмма сотниң ахирқи һөкүми чиққучә қоюп берилгән. Униң ейтишичә, хоңкоң сот мәһкимиси келәр йили 1-айда ахирқи һөкүмни елан қилидикән. Адвокатиниң униңға билдүрүшичә, әгәр сотта утуп чиқалиса, 3 йилдин 5 йилғичә кесилиши мумкин икән.

Б б с ниң мунасивәтлик хәвиридә баян қилинишичә, хоңкоң сақчилири униң өйидин бир қисим химийиви қорал, електр магнитлиқ тапанча, 100 әтрапида зәһәрлик дора вә 530 миң доллар нәқ пул билән қолға алған. Бирақ, воң тәйюң бүгүн буларни тәпсилий тилға алмиди.

Хоңкоңдики «йәрликләр демократийә фронти» тәшкилатиниң баянатчиси воң тәйюң д у қ рәһбәрлири билән болған сөһбәттин кейин зияритимизни қобул қилғанда, хоңкоңниң вәзийитиниң күнсери яманлишип кетиватқанлиқини тилға алди.

У мундақ дәйду: «бу йил, йәни 2017-йили хоңкоңниң игилик һоқуқиниң хитайға қайтуруп берилгинигә 20 йил болди. Хоңкоңда дәсләптә ‹бир дөләттә икки хил түзүм' сиясити йүргүзүлүп, хоңкоңни хоңкоңлуқлар идарә қилатти, хоңкоңда алий аптономийә түзүми бар иди. Бизниң кишилик һоқуқимиз, әркинликимиз, қанун-түзүмлиримиз, демократийимиз капаләткә игә иди.

Әмма хоңкоң хитайниң қолиға қайтқан 20 йилға нәзәр салсақ, хитай һөкүмитиниң вәдисигә вапа қилмиғанлиқини көрәләймиз. Хитай һакимийити мәҗбурийәтлирини ада қилмайла қалмастин, хоңкоңниң қанун-түзүмлиригә, хоңкоңлуқларниң әркинликигә зиянкәшлик қилди. 2014-Йилидин башлап, сүкүт ичидики хоңкоңлуқлар қәддини көтүрүп, хитай һакимийитиниң демократийә, әркинликкә болған бастурушлириға қарши күрәш долқунини әвҗ алдурди. 2014 -Йилидики ‹күнлүк инқилаби' дин кейин, хоңкоң яшлириниң мустәқиллиқ истәклири күчийип барди. 2015-Вә 2016-йиллири мустәқиллиқ истикидики яшларниң қошуни зор дәриҗидә кеңәйди. Хоңкоң хәлқи җуңголуқларға керәк болуватқининиң хоңкоң икәнликини, әмма хоңкоңлуқлар әмәсликини барғансери чуңқур чүшинип йәтти. Һазир хоңкоң яшлириниң һәммисила дегүдәк мустәқиллиқ тәрәпдари.»

Д у қ мәркизидә хоңкоңлуқ яшларниң зияритини қобул қилған қурултай рәһбәрлиридин долқун әйса әпәнди

24 яШлиқ воң тәйюң билдүрүшичә, «хитай һакимийити тәдриҗий һалда һәрхил сиясий бесимлар вә мәдәний бастурушлар арқилиқ хоңкоңлуқларниң айрим тилини йоқитиш, мәдәнийитини ассимилятсийә қилиш арқилиқ, ахирқи һесабта хоңкоңлуқларни ютувәтмәкчи болған. 2016-Йилиғичә хоңкоңға киргән хитай көчмәнлири сани 800 миң кишидин ешип, хоңкоң нопусиниң 10% ини тәшкил қилған, бу көчмән хитайлар хоңкоң мәдәнийитигә бузғунчилиқ қилипла қалмастин, хоңкоңниң параванлиқ ишлири вә бихәтәрликигиму зиянлар елип кәлгән.»

Сөһбәт җәрянида хоңкоңлуқ яшлар д у қ хизмәт бинасини зиярәт қилип, йиғин залиға есилған «из-дерәксиз ғайиб болған уйғурлар» ниң рәсимлири көрүп һәйран болушти вә «мушунчә көп уйғур йоқап кәттиму?» дәп сорашти. «Булар бизгә мәлум болғанлири. Мәлум болмиғанлириниң сани қанчә баравәр артуқ» дегән җавабтин техиму һәйран болушти.

Игилишимизчә, 1997-йили хитай хоңкоңни әнглийәниң қолидин қайтурувалғучә болған арилиқта, илгири-кейин 500 миңдин артуқ хоңкоңлуқ пулдарлар канадаға көчүп кәткән. Бүгүн канадада әркин яшаватқан бу пулдарлар хоңкоң мустәқиллиқиниң тәшәббусчилири вә арқа терики болуп, хоңкоңдики мустәқиллиқ һәрикитини һәр тәрәптин қоллайдикән.

Мәлумки, 1-өктәбир күни тәйвән мустәқилчилириму германийәниң берлин шәһиридә йиғин чақирған болуп, тәйвән президенти сәй йиңвен йиғинға син көрүнүши арқилиқ қошулуп нутуқ сөзлигән вә бу йиғинға д у қ рәһбәрлиридин долқун әйса билән дилшат ришит әпәндиләрму иштирак қилип, тәйвәнниң мустәқиллиқи муһакимиси үстидә сөһбәтләрдә болған һәмдә тәйвәнниң германийәдики баш әлчиси билән айрим учрашқан иди. Тәйвән вә хоңкоңлуқларниң мустәқиллиқ мәсилисидә уйғурлар билән җиддий һәмкарлишишқа интилишлири диққәтни қозғайду.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт