Xongkong musteqilchiliri d u q merkizini ziyaret qildi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2017-10-05
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Xongkong «yerlikler démokratiye fronti» xadimliri d u q merkizini ziyaret qildi we rehberler bilen körüshti. 2017-Yili 3-Öktebir, myunxén, gérmaniye.
Xongkong «yerlikler démokratiye fronti» xadimliri d u q merkizini ziyaret qildi we rehberler bilen körüshti. 2017-Yili 3-Öktebir, myunxén, gérmaniye.
RFA.Ekrem

3-Öktebir xongkongdiki radikal teshkilat dep qaralghan «yerlikler démokratiye fronti» ning mesulliridin 3 neper yash d u q merkizini ziyaret qildi.

Xongkongdiki «yerlikler démokratiye fronti» teshkilatining bayanatchisi wong teyyung bashliq 3 kishilik bir hey´et 3-Öktebir küni myunxén shehirige yétip kélip, d u q merkizide qurultay rehberliri hemde bir qisim uyghur jamaiti bilen söhbetlerde boldi.

Söhbettin awwal, ular d u q muawin reisi ümid agahi we qurultay bash katipi dolqun eysa ependilerge tonushluq bérip, özlirining xongkong musteqilliqini terghib qilidighan «yerlikler démokratiye fronti» ning wekilliri ikenlikini, d u q bilen musteqilliq kürishi toghrisida tejribe almashturghili kelgenlikini bildürüshti.

Wong teyyungning éytishiche, xongkongdiki «yerlikler démokratiye fronti» teshkilati 2015-Yili 1-Ayda qurulghan bolup, eslide bu teshkilatning 60 neper ezasi 2014-Yili 28-Séntebir küni xongkongda yüz bergen «merkezni ishghal qilish» herikitige qatnashqan.

Eyni zamandiki «künlük inqilabi» dep atalghan bu heriketke xongkong yashliri, uniwérsitét oqughuchiliri bolup 100 mingdin artuq kishi ishtirak qilghan, bu heriket heptilerge sozulup, axiri saqchilar bilen namayishchilar arisida toqunushlar kélip chiqqan. Köpligen yashlar qolgha élinghan. Mezkur teshkilat xongkong dairiliri teripidin «radikal, ayrimichi, yurtwaz» dégendek namlar bilen qarilanghan. Bir qisim yashlar 6 aydin 8 ayghiche qamaq jazalirigha mehkum qilinghan. Wong teyyung namayishta oynighan roli we nutuqliri bilen xongkong metbuatlirining cholpinigha aylanghan.

3-Öktebir d u q da ziyarette bolghan wong teyyungdin igilishimizche, u ilgiri 5 qétim xongkong saqchiliri teripidin tutqun qilinghan. Axirqi qétimda 2016-Yili 2-Ayning 21-Küni qolgha élinghan. Emma sotning axirqi hökümi chiqquche qoyup bérilgen. Uning éytishiche, xongkong sot mehkimisi kéler yili 1-Ayda axirqi hökümni élan qilidiken. Adwokatining uninggha bildürüshiche, eger sotta utup chiqalisa, 3 yildin 5 yilghiche késilishi mumkin iken.

B b s ning munasiwetlik xewiride bayan qilinishiche, xongkong saqchiliri uning öyidin bir qisim ximiyiwi qoral, éléktr magnitliq tapancha, 100 etrapida zeherlik dora we 530 ming dollar neq pul bilen qolgha alghan. Biraq, wong teyyung bügün bularni tepsiliy tilgha almidi.

Xongkongdiki «yerlikler démokratiye fronti» teshkilatining bayanatchisi wong teyyung d u q rehberliri bilen bolghan söhbettin kéyin ziyaritimizni qobul qilghanda, xongkongning weziyitining künséri yamanliship kétiwatqanliqini tilgha aldi.

U mundaq deydu: «bu yil, yeni 2017-Yili xongkongning igilik hoquqining xitaygha qayturup bérilginige 20 yil boldi. Xongkongda deslepte ‹bir dölette ikki xil tüzüm› siyasiti yürgüzülüp, xongkongni xongkongluqlar idare qilatti, xongkongda aliy aptonomiye tüzümi bar idi. Bizning kishilik hoquqimiz, erkinlikimiz, qanun-Tüzümlirimiz, démokratiyimiz kapaletke ige idi.

Emma xongkong xitayning qoligha qaytqan 20 yilgha nezer salsaq, xitay hökümitining wedisige wapa qilmighanliqini köreleymiz. Xitay hakimiyiti mejburiyetlirini ada qilmayla qalmastin, xongkongning qanun-Tüzümlirige, xongkongluqlarning erkinlikige ziyankeshlik qildi. 2014-Yilidin bashlap, süküt ichidiki xongkongluqlar qeddini kötürüp, xitay hakimiyitining démokratiye, erkinlikke bolghan basturushlirigha qarshi küresh dolqunini ewj aldurdi. 2014 -Yilidiki ‹künlük inqilabi› din kéyin, xongkong yashlirining musteqilliq istekliri küchiyip bardi. 2015-We 2016-Yilliri musteqilliq istikidiki yashlarning qoshuni zor derijide kéngeydi. Xongkong xelqi junggoluqlargha kérek boluwatqinining xongkong ikenlikini, emma xongkongluqlar emeslikini barghanséri chungqur chüshinip yetti. Hazir xongkong yashlirining hemmisila dégüdek musteqilliq terepdari.»

D u q merkizide xongkongluq yashlarning ziyaritini qobul qilghan qurultay rehberliridin dolqun eysa ependi

24 Yashliq wong teyyung bildürüshiche, «xitay hakimiyiti tedrijiy halda herxil siyasiy bésimlar we medeniy basturushlar arqiliq xongkongluqlarning ayrim tilini yoqitish, medeniyitini assimilyatsiye qilish arqiliq, axirqi hésabta xongkongluqlarni yutuwetmekchi bolghan. 2016-Yilighiche xongkonggha kirgen xitay köchmenliri sani 800 ming kishidin éship, xongkong nopusining 10% ini teshkil qilghan, bu köchmen xitaylar xongkong medeniyitige buzghunchiliq qilipla qalmastin, xongkongning parawanliq ishliri we bixeterlikigimu ziyanlar élip kelgen.»

Söhbet jeryanida xongkongluq yashlar d u q xizmet binasini ziyaret qilip, yighin zaligha ésilghan «iz-Déreksiz ghayib bolghan uyghurlar» ning resimliri körüp heyran bolushti we «mushunche köp uyghur yoqap kettimu?» dep sorashti. «Bular bizge melum bolghanliri. Melum bolmighanlirining sani qanche barawer artuq» dégen jawabtin téximu heyran bolushti.

Igilishimizche, 1997-Yili xitay xongkongni engliyening qolidin qayturuwalghuche bolghan ariliqta, ilgiri-Kéyin 500 mingdin artuq xongkongluq puldarlar kanadagha köchüp ketken. Bügün kanadada erkin yashawatqan bu puldarlar xongkong musteqilliqining teshebbuschiliri we arqa tériki bolup, xongkongdiki musteqilliq herikitini her tereptin qollaydiken.

Melumki, 1-Öktebir küni teywen musteqilchilirimu gérmaniyening bérlin shehiride yighin chaqirghan bolup, teywen prézidénti sey yingwén yighingha sin körünüshi arqiliq qoshulup nutuq sözligen we bu yighingha d u q rehberliridin dolqun eysa bilen dilshat rishit ependilermu ishtirak qilip, teywenning musteqilliqi muhakimisi üstide söhbetlerde bolghan hemde teywenning gérmaniyediki bash elchisi bilen ayrim uchrashqan idi. Teywen we xongkongluqlarning musteqilliq mesiliside uyghurlar bilen jiddiy hemkarlishishqa intilishliri diqqetni qozghaydu.

Toluq bet