Teywenlikler yighinida uyghurlar bilen teywen hemkarliqini kücheytish tekitlendi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-10-01
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Bérlinda chaqirilghan yawropa teywen teshkilatliri fédératsiyesining 47-Nöwetlik qurultiyidin bir körünüsh. 2017-Yil 1-Öktebir, bérlin, gérmaniye.
Bérlinda chaqirilghan yawropa teywen teshkilatliri fédératsiyesining 47-Nöwetlik qurultiyidin bir körünüsh. 2017-Yil 1-Öktebir, bérlin, gérmaniye.
RFA/Erkin

Gérmaniyening paytexti bérlinda chaqirilghan yawropa teywen teshkilatliri fédératsiyesining 47-Nöwetlik qurultiyi bilen «teywendiki herbiy hakimiyetning axirlashqanliqining 30 yilliqi» mawzuluq yighinda teywen bilen uyghurlar otturisidiki hemkarliqni kücheytish kérekliki tekitlengen.

Mezkur ikki yighingha alahide teklipke binaen dunya uyghur qurultiyi bash katipi dolqun eysa, dunya uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat réshit ependiler qatnashqan. Mezkur qurultay bilen «teywendiki herbiy hakimiyetning axirlashqanliqining 30 yilliqi» mawzuluq yighin birlikte ötküzülgen bolup, yighinda buningdin 30 yil ilgiri teywende gomindang hökümiti teywendiki yerlik milletlerge qarita qirghinchiliq siyasiti élip barghanliqi, mezkur siyaset tüpeylidin, ölüm jazasi bérish, iz-Déreksiz yoq bolup kétish hadisilirining yüz bergenliki, buninggha qarshi küresh netijiside, teywende diktator tüzümge xatime bérilip, démokratiye tüzümige ötülgenliki xatirlengen. 

Mezkur yighingha yawropdiki teywenlikler, amérika, kanada, awstralye we yaponiye qatarliq döletlerdin kelgen teywenning musteqilliqini yaqlighuchi mutexessisler qatnashqan we ilmiy doklatlirini bergen. Échilish murasimigha teywen prézidénti sey yingwén xanim widiyo nutqi ewetip, mezkur ikki yighinning muweppeqiyetlik ötüshini tiligen. 

Biz neq meydangha téléfon qilip yighin heqqide melumat igiliduq. Dunya uyghur qurultiyi bash katipi dolqun eysa ependi bu yighingha dunyaning herqaysi jayliridin kelgen teywenlikler, parlamént ezaliri we teywendin kelgen dölet rehberliridin bolup köp sanda kishining ishtirak qiliwatqanliqini bayan qildi. 

Yighinda söz qilghan dunya uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat réshit ependi teywenning musteqilliqi bilen uyghurlarning musteqilliq bolushining xitayning tehditi astida ikenlikini, shunga xitaygha qarshi küreshte xelqaradiki hemkarliqni kücheytish kéreklikini tekitligenlikini bayan qilip mundaq dédi: «bu qétimqi yighinda teywenningmu her jehettin béyjing hökümitining tehditige uchrawatqanliqini, shunga xelqara sorunlarda xitaygha qarshi birlikte paaliyet élip bérishimiz kérekliki mesilisini otturigha qoydum. Uningdin bashqa teywen démokratiye bilen bashquriliwatqan bir dölet, rayondiki mesililerde bolupmu,uyghur mesiliside sükütte turmasliqi kéreklikini, pütün imkanliridin paydilinip, xitayning bügün uyghurlargha élip bériwatqan bésim siyasitige dunyaning diqqitini tartish jehette küch chiqirishi kéreklikini tekitlep öttuq. Dunyaning herqaysi jayliridin kelgen muhim kishiler qatnashqan bu yighin uyghur mesilisini anglitish üchün yaxshi bir purset boldi dep qaraymen.» 

30-Séntebir we 1-Öktebir künliri gérmaniyening bérlin shehride chaqirilghan yighinda, dunya uyghur qurultiyi rehberliri teywendin kelgen dölet rehberliri we teywenning gérmaniyede turushluq bash wekili ju wéyishiye ependiler bilen ayrim-Ayrim uchriship uyghur diyarining hazirqi weziyiti we dunya uyghur qurultiyi rehberlirining gomindang hökümiti hakimiyette turiwatqan mezgillerde teywenge wiza bermigenliki, hazir démokratiyeni ilgiri sürüsh partiyesi hakimiyet béshida bolghachqa buni bikar qilishi kéreklikini dégenlikini bayan qildi. 

Dunya uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat réshit ependi yighinchaqlap éytqanda bu yighingha xitayning tehditi astida turiwatqan teywen bilen uyghurlarning xelqarada hemkarliqni kücheytish mesilisining yighinda alahide tekitlengenlikini yighin ehliningmu buninggha alahide qiziqqanliqini bayan qildi. 

Yawropa teywen teshkilatlar fédératsiyesi bu yil 47-Qétimliq qurultiyini her yili her xil dölette ötküzidighan bolup, qurultaydin bashqa her yili bir témida ilmiy muhakime yighinimu ötküzidiken. Mezkur yighingha dunya uyghur qurultiyi tunji qétim ishtirak qilghan.

Toluq bet