Wetinige qaytqan roh: merhum hüsen hesen ependining hayat bayani (1)

Muxbirimiz qutlan
2017-03-14
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axirqi yillirida. 2013-Yili, gérmaniye.
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axirqi yillirida. 2013-Yili, gérmaniye.
RFA/Qutlan

2014-Yili 10-Ayning 31-Küni seherde awstraliyening sidnéy shehiride bir otluq yürek soqushtin toxtidi. Hayatiy boyi weten sewdasida ötken bir insan 62 yéshida bu alemdin ketti. Uning jismi yat tupraqqa kömülgini bilen uning rohi yiraqtiki wetinige qaytti.

Bu ot yürek insan muhajirettiki uyghur dewasining pidakarliridin merhum hüsen hesen ependi idi.

U 2013-Yili, yeni wapat bolushtin bir yil ilgiri dawalinish üchün yawropagha kelgen künliride radiyomiz ziyaritini qobul qilip özining hayat kechmishlirini qaldurghan idi. Rak hüjeyriliri merhumning yutqunchaq we nepes yoligha tarqighan bolghachqa, u söz qilishtin qiynilatti, emma merhum hayatining axirqi yillirida öz kechmishliridin eslime qaldurdi.

Merhum 62 yil ömür kördi. Emma uning hayatidiki untulmas kechmishler hélihem zamandashliri we muhajirettiki meslekdashliri teripidin yad étilmekte. Töwendiki bayanlar merhumning hayat waqtida qaldurghan awazliq eslimisige asasen retlendi.

«Hayat kechürmishlirimni sözleshtin ilgiri ailem we nesebim heqqide ikki éghiz qoshumche qilishimgha toghra kélidu. Bilishimche, méning ulugh bowilirimdin töre xoja dégen kishi 1852-Yilliri etrapida perghane oymanliqidiki nemengan shehiridin qeshqerge kélip olturaqlashqan iken. Kéyinche ular urush malimanchiliqi tüpeyli kélip chiqqan köch-Köchte yene perghane wadisigha qaytip, u yerdin ghuljigha kélip olturaqlashqan iken. Chong bowimiz töre xoja, uning ukisi böre xoja, uningdin kichiki xamush xoja iken. Xamush xojining nami 1864-Yili kuchada yüz bergen rashidin xoja qozghilingi heqqidiki matériyallarda tilgha élinidu. Bowilirimning ichide chongraq ish qilghini shu xamush xoja iken.

Xamush xojining imam xoja dégen oghli bolup, uningdin ikki oghul bolghan iken. Chongi arip xoja, kichiki hüsen xoja iken. Arip xoja sodigerchilik qilip rusiyening shemey, sankit-Pétirburg sheherliride turghan iken. Hüsen xoja qeshqer we ghuljida turghan iken. Hüsen xoja méning bowam bolidu.

Ghuljining qazanchi mehellisidiki qazanchi meschiti, özbék meschiti, özbék maziri we 1910-Yillarda herembaghda qurulghan doxturxana qatarliqlar imam xoja we hüsen xoja qatarliq bowilirimning nami bilen munasiwetlik.

Anam tereptiki bowam adil xoja bolup, ghuljida elixan töremler bilen tughqanchiliqi bar kishilerdin idi.

Dadam exmet xoja ailimizde aliy mektepkiche oqughan melumatliq kishi idi. U 1940-Yillardiki ili inqilabi we uning netijiside qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitide muhim xizmetlerni atquzghan kishi idi. Dadamning sözlep bérishiche, bizning aile sodiger ailisi bolghachqa, iqtisadiy asasimiz küchlük iken. Shunga milliy armiyege qoral sétiwélish ishida bir qétimda 3 ming tuyaq qoy hediye qilghan iken.

Uningdin bashqa, bizning aile jemetimizdin milliy inqilab mezgilide 16 kishi shéhit bolghan iken. Ularning ichide anamning chong akisi sedridin tagham herembagh urushida shéhit bolghan bolup, polkownik derijilik herbiy kishi iken. 1960-Yillarda ghuljida qebre yötkesh bolghanda men onnechche yashta idim. Chonglarning merhum sedridin taghamni öz ichige alghan 16 shéhit tughqinimizning qebrisini köchürgenliki hélimu ésimde.

Dadam 1950-Yillardin kéyin soda-Sanaet saheside xizmet qildi. Men 1952-Yili tughuluptimen. Emma 1956-Yilidin kéyin dadam ‹yerlik milletchi›, ‹burzhua unsur›, ‹riwiziyonizmchi›, ‹partiyege qarshi unsur› dégendek qalpaqlar bilen tartip chiqirilip körmigen küni qalmidi.

Hélimu ésimde, 1968-Yili ‹medeniyet inqilabi› taza ewjige chiqqanda qizil qoghdighuchilar anam bilen biz 6 balini öyimizning bir ashxanisigha solap qoyghan idi. Shu küni ular öyimizge bésip kirip, anamni sörep chiqip qattiq urup-Cheyleptu. Öyde yoshurup qoyghan altun-Kömüshlerni tapshur dep qattiq qiynaptu.

Anam shu qétimliq zerbidin kéyin 9 ay orun tutup yétip qaldi-De, axiri bu dunya bilen xoshlashti.»

(Dawami bar)

Toluq bet