«تاھارەتسىز ناماز ئوقۇماسلىق»

ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇۋەلى ئايۇپ
2017-04-18
ئېلخەت
پىكىر
ھەمبەھر
پرىنت
  • پرىنت
  • ھەمبەھر
  • پىكىر
  • ئېلخەت
ئۇيغۇر ئاكادېمىك ئىلھام توختى ئۆمۈرلۈك قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغاندىن كېيىن قامالغان ئۈرۈمچى شەھەرلىك 1-تۈرمە. 2014-يىلى 24-سېنتەبىر، ئۈرۈمچى.
ئۇيغۇر ئاكادېمىك ئىلھام توختى ئۆمۈرلۈك قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغاندىن كېيىن قامالغان ئۈرۈمچى شەھەرلىك 1-تۈرمە. 2014-يىلى 24-سېنتەبىر، ئۈرۈمچى.
Photo: RFA

يۈرەككە قۇرت چۈشكەندەك بىئارامچىلىقتا ئاران ئىككى كېچە بىر كۈندۈز ئۆتتى. سەھەردە مېنى قاماقخانىغا تۇتۇپ بېرىپ كەتكەن ساقچى كامېرنىڭ قاچا پاتقىدەك تۆشىكىدىن بىر ۋاراق قەغەزنى كىرگۈزدى. قارىسام، قامىلىش ۋاقتىم قەشقەردە قول قويدۇرۇلغان يەتتە كۈندىن 30 كۈنگە ئۇزارتىلىپتۇ. ئىمزايىمنى قويۇپ بولۇپ سالپىيىپ ئولتۇرغان چېغىم، دۈمبەمگە پەشۋا تەگدى.

قاماقتا مېنى ئەڭ زېرىكتۈرگەن ئىشلارنىڭ بىرى مۇشۇنداق ھەر كۈنى ئەتىگەندىن چۈشكىچە، چۈشتىن كەچكىچە قېتىپ ئەسكەرچە ئولتۇرۇش ئىدى. ئەمدى تېخى ئىككى كۈن ئۆتكەن ئىدى. 30 كۈن دېگەن بىلەن ئوتتۇزىنچى كۈنىمۇ ئاخىرقى كۈن بولۇشى ناتايىن ئىدى.

مەن قامالغان كامېر كۆندۈرۈش كامېرى بولۇپ داۋاملىق يېڭى تۇتقۇنلار كىرىپ تاياق يەپ تۇراتتى. ياڭيوڭ زېرىككەن ھامان پەرھاتقا: - ئىچىمىز پۇشتى، كىنو قويمامسەن، پائېرخا! - دەپ ۋارقىرايتتى. پەرھات يېڭى مەھبۇسلارنى كۆندۈرگەن بولۇپ ھېلى بۇيرۇقنى خىتايچە بېرىپ، چۈشەنمىسە تىللاپ ئۇراتتى، ھېلى بۇيرۇقنى ئۇيغۇرچە بېرىپ خىتايچە جاۋاب بېرىشكە قىستايتتى.

بىر كۈنى كامېر باشلىقى پەرھاتقا مەندىن ئىنگلىزچە ئۆگىنىپ يېڭى مەھبۇسلارغا بۇيرۇقنى ئىنگلىزچە، ئۇيغۇرچە ۋە خىتايچە ئۈچ تىلدا ئارىلاش بەرسە تېخىمۇ قىزىق بولىدىغانلىقىنى دەپ قالدى. پەرھات شۇئان مېنىڭ ئىنگلىزچە بىلىدىغانلىقىمغا ھەۋەسلەندى بولغاي مۇئامىلىسىنى ئۆزگەرتتى. ئۇ كىچىك چاغلىرىدا دوستلىرىم ئۈرۈمچىدە ئاچقان بىر ئىنگلىزچە كۇرستا ئوقۇغان ئىكەن.

شۇ كۈندىن باشلاپ ئىنگلىزچە ئۆگەتكەن ۋە ئۆگەنگەن بولۇپ ئۇيغۇرچە پاراڭلىشىپ كەتتۇق. خۇداغا شۈكۈر، كامېر باشلىقىنىڭ بىر ئېغىز چاقچىقى بىلەن سىقىلغان مىنۇتلارغا ئاز-تولا مەنە قوشۇلغان بولدى.

پەرھات جېكسۇننىڭ ناخشىلىرىغا خۇشتار ئىكەن. ئۆزى بىلىدىغان بىر ئىككى مىسرانىڭ مەنىسىنى بىلىۋېلىپ بەك ھاياجانلىنىپ كەتتى. ئۇنىڭغا جېكسوننىڭ «بىز ئۇلارنىڭ پەرۋايىدا يوق» دېگەن ناخشىسىنى ئۆگىتىپ قويىدىغان بولدۇم. تېكىستىنى ئۇيغۇرچىغا ئۆرۈپ بەرسەم ئاڭلاپ ئولتۇرۇپ كېتىپ، - ئاكا، سەن بۇنى ئىنگلىزچىدىن تەرجىمە قىلىۋاتامسەن يا بەشىنچى ئىيۇلدا بېشىمىزغا كەلگەن كۈن ھەققىدە ماڭا شېئىر توقۇپ بېرىۋاتامسەن؟ جېكسۇن ئۈرۈمچىدە تۇرۇپ يازمىغان بولغىيتتى بۇ ناخشىنى؟ - دېگەن ئىدى.

«بىز ئۇلارنىڭ پەرۋايىدا يوق» دېگەن ناخشا ئىرقىي كەمسىتىشكە، زۇلۇمغا، باستۇرۇشقا قارشى نەپرەت بىلەن يېزىلغان بولۇپ، ئەينى چاغدا بىزدە ئىنگلىزچە ئۆگىنىۋاتقان بالىلار ئۆگىنىشنى تەلەپ قىلغان ئىدى. جېكسوننىڭ بۇ ئىجادىيىتىنى بۇرۇن ئاڭلىغان بولساممۇ مەزمۇنىغا دىققەت قىلمىغان ئىكەنمەن. ئۆگىتىش جەريانىدا ئۆگىنىشنى تەلەپ قىلغان ئوقۇغۇچىلىرىمغا تېخىمۇ ئامراقلىقىم كەلگەن ئىدى. ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى خىتايچە ئوقۇۋاتقان بالىلار ئىدى. تىل سەۋەبلىك ئۇلارنى بىزگە قارشى سەپكە ئۆتۈپ كېتەرمۇ دەپ ئىزچىل كۆڭلۈم يېرىم ئىدى. شۇ ناخشىنى ھاياجان بىلەن ۋارقىراپ بىللە ئوقۇغاندىن كېيىن كۆڭلۈمگە بىر تەسەللى ئورۇنلىشىپ، ئۇلارغا تېخىمۇ ئىشتىياق بىلەن ئۆگىتىپ كەتكەن ئىدىم.

شۇندىن كېيىن بۇ ناخشا خۇددى بىز ئۈچۈن ئىجات قىلىنغاندەك، دەردىمىزنى بايان، ئازابلىرىمىزنى ئايان قىلىۋاتقاندەك كۇرسىمىزنىڭ خورىغا ئايلىنىپ كەتكەن ئىدى.

پەرھاتقا ئىنگلىزچە ئۆگىتىش جەريانىم كۆڭۈللۈك داۋام قىلىۋاتاتتى. بىر كۈنى ئۇنىڭغا سوراقچىدىن تاماكا سوراپ، كۆزەينەكنىڭ قېپىغا يوشۇرۇپ ئالغاچ كىردىم. ھەر سوراققا ئېلىپ ماڭغاندا پەرھات تاماكا دەپ كۆزۈمگە كىرىۋالاتتى. مېنى ھەر دائىم كۈنلەپ سوراق قىلىدىغان بولغاچقا ھەر كۈنى تاماكا دەپ يېلىنىشلارغا دۇچ كېلەتتىم ۋە رەت قىلىپ ئازار يەيتتىم. چۈنكى كامېر بويىچە ئەڭ كۆپ سوراق قىلىنىدىغان مەن ئىدىم، ئەڭ كۆپ تالاغا چىقىدىغانمۇ مەن ئىدىم. ئاخىرى تاماكىنى كامېر باشلىقى ياڭيوڭغا ئەمەس، پەرھاتقا ئالغاچ كىرگەن بولدۇم. ئۇنىڭ بىر چېكىم تاماكا ئۈچۈن ياڭيوڭنىڭ ئالدىدا ئۇ قەدەر كۈچۈكلىنىپ كېتىشى ئىچىمنى ئېلىشتۇراتتى.

-ئەجەب كۈندە يېلىنسام ئەكىرمىگەن تاماكىنى بۈگۈن گەپ قىلمىساممۇ ئەكىرىپسەنغۇ؟- دېدى پەرھات.

- مەن بىر ئۇيغۇرنىڭ خىتايلارنىڭ ئالدىدا ئۇنداق كۈچۈكلىنىپ كېتىشلىرىگە چىدىمايدىكەنمەن، شۇڭا ئەقىدەمگە خىلاپ ئىشنى قىلىپ سالدىم. ئاللاھ ئىنسانغا زىيانلىق ھەر قانداق نەرسىنى ھارام قىلغان، بۇرۇن تاماكا ئەكىرمەسلىكىمدە ئەسلى ساڭا ھارام نەرسىنى بەرگۈم كەلمىگەنتى، - دېدىم.

پەرھات ئولتۇرۇپ كەتتى. خۇمارى تۇتۇپ ئاران تۇرغان بولسا كېرەك، بىردەم قولىدىكى تاماكىغا بىردەم ئاسمانغا قارايتتى. ئاخىرى خۇمارىغا چىدىمىدى بولغاي، يېنىمدىن قوپۇپ بېشىمىزدىكى كامېراغا كەينىنى قىلىپ ئولتۇرۇپ چېكىشكە باشلىدى. پەرھات بىردەم ئولتۇرۇپ پۇخادىن چىققان بولسا كېرەك، كۆزلىرىنى مەندىن قاچۇرۇپ يېڭى كىرگەن مەھبۇسلارغا كامېر قائىدىسىنى ۋارقىرىماي، تىللىماي يادلىتىشقا باشلىدى.

زېرىككىنىمدىن بىردەم ئۇنى بۇنى خىيال قىلىپ ئولتۇرۇپ بېقىپ پەرھاتنىڭ ھەرىكىتىگە زەن سالدىم. ماڭا بۇ قائىدىنىڭ خىتايچىسىنى يادلاتقان بولغاچقا ئۇيغۇرچسىدىكى پەرق دىققىتىمنى تارتتى.

11-ماددا خىتايچىسىدا «ناماز ئوقۇماسلىق» ئىدى، مەنمۇ شۇنداق دەپ يادلىغان ئىدىم. ئەمما پەرھات بۇنى «تاھارەتسىز ناماز ئوقۇماسلىق» دەپ يادلاتقىلى تۇرۇپتۇ. قارىسام، ئۇيغۇر مەھبۇسلارنىڭ قولىدىكى قەغەزگىمۇ قائىدىنىڭ 11-ماددىسىدىكى «ناماز ئوقۇماسلىق» دېگەننىڭ ئۈستىگە مايماق، سەت ھەرپلەر بىلەن «تاھارەتسىز» دېگەن خەت قىستۇرۇپ قويۇلۇپتۇ.

پەرھاتقا قاراپ كۈلۈمسىرىدىم، ئۇمۇ ماڭا كۆزىنى ھەييارلىق بىلەن قىسىپ قويدى.

پىكىرلەر (0)
  • پرىنت
  • ھەمبەھر
  • ئېلخەت
تولۇق بەت