BLOGGER MẸ NẤM

Tên thật là Nguyễn Ngọc Như Quỳnh


Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ vinh danh Blogger Mẹ Nấm


Bà Melania Trump trao giải Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm cho một phụ nữ tại Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hôm 29/3/2017. Blogger Mẹ Nấm Nguyễn Ngọc Như Quỳnh không có mặt vì đang bị giam cầm ở Việt Nam. Photo: AFP

Blogger Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh của Việt Nam vào ngày 29/3 đã được Hoa Kỳ trao giải “Phụ Nữ Quốc Tế Dũng Cảm năm 2017”, trong buổi lễ được tổ chức tại trụ sở Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ dưới sự chủ tọa của Đệ nhất Phu nhân Melania Trump và Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách chính trị sự vụ, Thomas Shannon.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Thomas Shannon nhấm mạnh rằng, “đây là giải thưởng nhằm tôn vinh những phụ nữ tỏ rõ lòng can đảm, nghị lực và khả năng lãnh đạo trong công cuộc giúp tăng tiến cuộc sống của những người khác”.

Việc Hoa Kỳ chọn trong giải thưởng cho các phụ nữ can đảm trên thế giới cũng là cơ hội đặc biệt nhằm thu hút quan tâm của quốc tế và hỗ trợ cho những phụ nữ dám hy sinh cuộc sống và an nguy bản thân vì sự tiến bộ của cộng đồng.

Sau khi nghe tin blogger Mẹ Nấm- Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vinh danh với giải thưởng Phụ nữ Quốc tế Dũng Cảm năm nay, bà Nguyễn thị Tuyết Lan, thân mẫu của blogger Mẹ Nấm, vào chiều 29/3 cho Đài Á Châu Tự Do biết cảm nghĩ của bà:

“Tôi nghe tin này là từ sáng, nhưng tôi rất dè dặt vì không biết có phải là sự thật hay không; nhưng khi tôi đọc được từ đường link trên Facebook của ông Ted Osius thì tôi cũng như mọi người chắc chắn không kìm được cảm xúc vì tôi thấy đó là một vinh dự cho gia đình. Và trong lòng tôi không đè nén được nổi cảm xúc thương con vô bờ bến vì con đường mà con tôi đi vô cùng gian nan, chịu nhiều đắng cay khổ nhục mà không thể kể bằng lời được.”

Không chùn bước

Lễ trao giải thưởng cho Mẹ Nấm hôm 29/3/2017 đã đặc biệt gây xúc động cho cử tọa khi Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Thomas Shannon cho biết bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh không thể có mặt trong buổi lễ vinh danh này, vì bà đang bị giam cầm trong nhà tù Việt Nam.

Blogger Mẹ Nấm bị cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hòa bắt giữ vào ngày 10/10/2016, sau khi cô cùng mẹ của facebooker Nguyễn Hữu Quốc Duy đang thụ án tù tại Trại Sông Lô, tỉnh Khánh Hòa đến đòi quyền được thăm nuôi tù nhân lương tâm này.

Cơ quan chức năng đưa lệnh bắt blogger Mẹ Nấm với cáo buộc ‘tuyên truyền chống nhà nước’ theo điều 88 Bộ Luật Hình sự Việt Nam’.

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh phát Bản Tuyên Ngôn Quốc tế Nhân quyền và bóng bay ghi dòng chữ ‘Quyền của con người phải được tôn trọng’ ở Nha Trang hôm 21/5/2013. Photo courtesy of Nguyen Ngoc Nhu Quynh

Vào tháng 9, Mẹ Nấm bị bắt giam 10 ngày để thẩm vấn khi đưa ra những áo thun có in dòng chữ phản đối Trung Quốc xâm chiếm hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam; cũng như phản đối dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên hủy hoại môi trường.

Trước đó, cô từng bị lực lượng công an và an ninh bắt giữ và làm việc nhiều lần, như vào tháng 5/2013 sau khi phát Bản Tuyên Ngôn Quốc tế Nhân quyền và bóng bay ghi dòng chữ ‘Quyền của con người phải được tôn trọng’.

Nhóm của cô cũng bị tạm giữ vào tháng tư năm 2014 trước khi có thể thực hiện cuộc thảo luận với chủ đề ‘Công ước Chống Tra tấn và vấn nạn công dân chết trong đồn công an’.

Trong năm 2015, 2016 blooger Mẹ Nấm tham gia một số cuộc biểu tình và cũng bị bắt, bị đánh như trong các cuộc biểu tình đòi tự do cho các tù nhân lương tâm Trần Huỳnh Duy Thức, Bùi thị Minh Hằng, Nguyễn Ngọc Già và phản đối Formosa gây thảm họa môi trường cá chết…

Blogger Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh cũng từng bị ngăn chặn không cho rời khỏi Nha Trang trong một số dịp. Cô bị ngăn không cho xuất cảnh vào giữa tháng 12 năm 2013.

Mẹ Nấm là một trong những thành viên sáng lập ra Mạng lưới Blogger Việt Nam.

Người phụ nữ can đảm

Trả lời phỏng vấn Đài Á Châu Tự Do ngay sau khi hay tin Blogger Mẹ Nấm- Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được Hoa Kỳ vinh danh là một trong 9 người phụ nữ can đảm trên thế giới năm 2017, những người từng hoạt động cùng blogger Mẹ Nấm đều thừa nhận về những đóng góp của cô cho phong trào đấu tranh chung cho tự do, nhân quyền, công lý và công bằng tại Việt Nam.

Anh Dương Đại Triều Lâm, một nhà hoạt động ở Sài Gòn bày tỏ:

“Tôi đánh giá việc làm của blogger Mẹ Nấm- Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đã tác động rất là lớn và nó đã tạo một động lực cũng như là khơi dậy cá nhân tôi về lên tiếng cho các quyền tự do dân chủ dân quyền tại Việt Nam.”

Cựu tù chính trị Phạm Thanh Nghiên ở Hải Phòng, trình bày lại một số hoạt động đáng chú ý của blogger Mẹ Nấm:

“Nguyễn Ngọc Như Quỳnh có thể được nói là một trong những blogger mạnh mẽ cho vấn đề bảo vệ môi trường và phản đối công ty Formosa xả thải ra gây thảm họa môi trường tại Việt Nam.”

Cô Trịnh Kim Tiến, con của một nạn nhân bị công an đánh chết và từ đó tham gia công tác xã hội cũng có nhận xét về blogger Mẹ Nấm- Nguyễn Ngọc Như Quỳnh:

“Chị Quỳnh đã nhiều lần tham gia biểu tình chống Trung Quốc cũng như viết bài về cái nguy cơ tiềm ẩn mà Trung Quốc đang lăm le vào đất nước mình. Ngoài ra chị Quỳnh còn tham gia rất nhiều hoạt động dân sinh khác như bảo vệ môi trường. Đây cũng có thể là lý do chính chị bị bắt.”

Nhà hoạt động Dương Đại Triều Lâm nói rõ biện pháp bắt giữ blogger Mẹ Nấm do lực lượng chức năng tiến hành xuất phát từ nỗi lo sợ của Hà Nội trước những tiếng nói công khai về các vấn nạn hiện nay của đất nước:

“Mặc dù trước đó chính quyền cũng nhiều lần đe dọa với nhiều hình thức khác nhau nhưng Blogger Mẹ Nấm đã không chịu im lặng và những gì chị lên tiếng đã nhận được sự hưởng ứng cũng như tác động rất là lớn đến suy nghĩ của tầng lớn trẻ cũng như những tầng lớp khác tại Việt Nam và đã khơi dậy làn sóng đấu tranh rất là mạnh mẽ ở Việt Nam trong những năm gần đây. Điều đó đã làm cho chính quyền cảm thấy rất là lo ngại.”

Riêng bà Nguyễn thị Tuyết Lan, thân mẫu của Mẹ Nấm, hiện phải chăm sóc cho hai đứa cháu ngoại và là người phải thăm nuôi con gái trong trại tạm giam; cũng như suốt bao năm qua từng một số lần phải đi đòi con khi bị công an sách nhiễu, bị buộc đi làm việc qua hình thức mà nhiều người thừa nhận là ‘bắt cóc’.

Bà Tuyết Lan nói rõ quan điểm của bản thân bà đối với những hoạt động của con gái trong thời gian qua:

“Việc giúp người là bổn phận. Ở xứ tự do thì đó là chuyện bình thường, nhưng ở Việt Nam lại là không bình thường do đó hoạt động rồi bị bắt là thường.”

Liên tục bị sách nhiễu, giam cầm

Hiện đang bị giam trong nhà tù sau khi bị công an bắt giam hôm 10/10/2016, blogger Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đã từng rất nhiều lần bị lực lượng công an và an ninh bắt giữ, như vào tháng 5/2013 sau khi phát Bản Tuyên Ngôn Quốc tế Nhân quyền và bóng bay ghi dòng chữ ‘Quyền của con người phải được tôn trọng’.

Nhóm của cô cũng bị tạm giữ vào tháng tư năm 2014 trước khi có thể thực hiện cuộc thảo luận với chủ đề ‘Công ước Chống Tra tấn và vấn nạn công dân chết trong đồn công an’.

Trong những năm 2015 – 2016, blooger Mẹ Nấm tham gia một số cuộc biểu tình và cũng bị bắt, bị đánh như trong các cuộc biểu tình đòi tự do cho các tù nhân lương tâm Trần Huỳnh Duy Thức, Bùi thị Minh Hằng, Nguyễn Ngọc Già và phản đối Formosa gây thảm họa môi trường cá chết…

Cô cũng từng bị ngăn chặn không cho rời khỏi Nha Trang trong một số dịp. Cô bị ngăn không cho xuất cảnh vào giữa tháng 12/2013.

Dù bị ngăn chặn trong nước như thế; nhưng hoạt động của blogger Mẹ Nấm- Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được nhiều tổ chức quốc tế ghi nhận. Đó là Human Rights Watch trao cho cô giải thưởng Hellman/Hammett năm 2010.

Đến năm 2015, cô nhận được giải thưởng Người Bảo vệ Quyền Dân sự của tổ chức Civil Rights Defenders.

Dù được các tổ chức trao giải nhưng cô không thể đi nhận vì tương tự nhiều nhà hoạt động xã hội khác tại Việt Nam, cơ quan chức năng Hà Nội không cho họ rời khỏi nước.

Ngay sau lần Hà Nội bắt giam blogger Mẹ Nấm vào đầu tháng 10 năm ngoái, nhiều tổ chức theo dõi nhân quyền và cơ quan ngoại giao các nước lên tiếng thúc giục chính quyền Việt Nam trả tự do ngay cho nhà đấu tranh này.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phụ trách khu vực Đông Á- Thái Bình Dương, Katina Adams, ngay sau khi blogger Mẹ Nấm bị bắt 1 ngày, vào ngày 11 tháng 10 năm ngoái nêu rõ ‘Xu hướng bắt bớ và tuyên án các nhà hoạt động ôn hòa gần đây là rất đáng quan ngại và gây hại khỏa lấp tiến triển về nhân quyền tại Việt Nam’.

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, bảo vệ những người thấp cổ bé miệng


Blogger Mẹ Nấm trong cuộc biểu tình phản đối Formosa gây thảm họa môi trường cá chết.

Năm 2010, một blogger Việt Nam đấu tranh cho những quyền dân sự xuất hiện trên đài truyền hình CNN của Hoa Kỳ, nói về những khó khăn cô gặp phải khi lên tiếng cho những bất công trong đất nước của mình, đó là blogger Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh.

Trước đó Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đã bị bắt giám 10 ngày trong năm 2009 vì những hoạt động chống khai thác bauxite ở Tây Nguyên và chống sự lấn át của Trung Quốc ngoài Biển Đông.

Sau lần bị bắt đó, bà Quỳnh bắt đầu những hoạt động xã hội ngày càng mạnh của mình. Mẹ của bà Quỳnh là bà Nguyễn Thị Tuyết Lan nói về con gái:

“Không riêng gì tôi mà bạn bè và cô giáo nó, nói rằng nó có cái bản tính luôn bên vực người thế cô, bênh vực bạn bè yếu thế hoặc là những ai cảm thấy yếu thế thì nó sẳn sàng đứng ra bênh vực.”

Nhà báo tự do Võ Văn Tạo sống cùng thành phố Nha Trang với bà Quỳnh nói với Đài Á Châu Tự Do rằng ông cảm kích sự dấn thân của Nguyễn Ngọc Như Quỳnh sau khi đọc được bài viết của bà Quỳnh sau lần bị bắt đầu tiên, ông nói rằng đây là một người phụ nữ muốn làm cho xã hội Việt Nam tốt hơn.

Chỉ biết bà Quỳnh qua mạng xã hội, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hiền, hiện đang sống và làm việc tại Úc cho chúng tôi biết nhận xét của ông về bà Quỳnh:

“Đó là một người phụ nữ rất khẳng khái, và rất là can trường, dũng cảm, vì chị dám cất lên tiếng nói của mình, cho những chuyện không công bằng, cho những người dân oan, cho những sự kiện nóng hổi của đất nước như chuyện dân chết oan trong đồn công an, rồi vụ Formosa, chị luôn có những tiếng nói rất thẳng thắn. Và chị không ngại đụng chạm.”

Sự không ngại đụng chạm mà Tiến sĩ Hiền đề cập đến đôi lúc cũng đã tạo nên những mâu thuẫn giữa Mẹ Nấm và những nhà hoạt động dân sự Việt Nam khác. Nhà báo Võ Văn Tạo cho rằng những mâu thuẫn đó là do tính cách của bà Quỳnh:

“Cho nên khi Quỳnh được giải về nhân quyền hồi năm ngoái, cũng có nhiều người trong giới tranh đấu phê phán cái đó, những người cũng có tên tuổi, những người trẻ. Thế thì tôi lấy làm lạ rằng lịch sử tranh đấu của Việt Nam mình trong những năm gần đây cũng có nhiều người được giải, nhưng chưa có ai có điều tiếng ngược xuôi như Quỳnh. Rõ ràng là trong tính cách của Quỳnh cũng có những khiếm khuyết, chứ không phải là tròn trịa. Tôi cho rằng đó là cái cá tính của Quỳnh, nếu khắc phục được thì tốt cho Quỳnh và cho giới tranh đấu.”

Những hoạt động của bà Quỳnh rất đa dạng, từ việc bênh vực những nông dân bị trưng dụng đất đai trái phép cho đến việc bảo vệ quyền lợi của tiểu thương chợ Đầm Nha Trang, từ việc chống Trung Quốc xâm lược, thăm viếng những tù nhân chính trị, cho đến chống Formosa gây ra thảm họa môi trường Vũng Áng.

Vì những hoạt động đó bà Quỳnh được tổ chức Người bảo vệ nhân quyền trao giải thưởng vào năm 2015.

Nói tiếp về nhận xét của mình về bà Quỳnh Tiến sĩ Trọng Hiền tiếp lời:

“Chị không ngại giao tiếp với những nhóm hoạt động khác nhau, kể cả những người mà nhiều người không thích, nhiều nhóm hoạt động xã hội khác nhau ở Việt Nam. Do vậy có thời gian chị bị nghi là hợp tác với an ninh. Đó là một người hoạt động độc lập, có quan hệ rất là tốt nhưng luôn giữ tiếng nói của mình một cách độc lập, theo nhìn nhận của mình.”

Ông Võ Văn Tạo nhận xét rằng ngay cả những người có mâu thuẫn với bà Quỳnh trước kia cũng đều lên tiếng yêu cầu nhà cầm quyền trả tự do cho bà. Bản thân ông Tạo cũng bị nhà cầm quyền yêu cầu rút tên ra khỏi danh sách những người ủng hộ bà Quỳnh, nhưng ông từ chối và trả lời rằng dù bất đồng một số điểm về nguyên tắc đấu tranh, nhưng ông cho rằng bà Quỳnh là một người can đảm và ông ủng hộ việc trả tự do cho bà.

Blogger Mẹ Nấm và các con.