Cuộc tranh cử Hoa Kỳ 2004 dài nhất, tốn kém nhất và ác hiểm nhất

Trong khi cuộc kiểm phiếu còn tiến hà nh ráo riết, một số nhà báo điểm lại và nhận ra rằng kỳ bầu Tổng thống Mỹ năm nay là cuộc tranh cử dà i nhất, tốn kém nhất và có thể nói là ác hiểm nhất. Điểm là m nhiều người giật mình lo ngại nhất là nước Mỹ đã tách ra là m hai, đúng ngay trung tâm. Một bên có đương kim Tổng thống George W. Bush, và bên kia là ứng viên nghị sĩ John Kerry.

By line: Lê Dân

Chính trường Hoa Kỳ xem như chia là m lưỡng cực, đến nỗi bất cứ ứng viên đảng nà o thắng cử là m Tổng thống Mỹ, cũng khó lòng mà tìm được sự đồng thuận nà o của một nửa nước còn lại.

Trong những ngà y tranh cử, nhiều khi đoà n vận động của hai ứng viên chạm trán giữa đường, tranh cãi nhau ồn à o, dù họ cùng là cư dân một thị trấn, một khu phố thị.

Có khi ủng hộ viên của hai đảng lại ở chung một nhà , như trường hợp ông bà Bennett ở thà nh phố Rosslyn bang Virginia. Bà Marilyn bỏ phiếu cho ông Bush và Cheney, còn ông chồng thì dứt khoát là bầu ông Kerry và Edwards.

"...với nước Mỹ bị vỡ đôi, thì lãnh đạo nà o lên cũng bị đối phương cho là bất xứng, nên họ khó giải quyết được các hồ sơ kinh tế. Thị trường vốn có lối bỏ phiếu tà n khốc hơn. Nên tương lai có thể có một chấn động chính trị trong kỳ bầu cử năm 2008, sau khi thị trường gây ra một chấn động kinh tế ngay trong và i năm tới...."

Do đó mà bất kể ai thắng cử là m Tổng thống trong suốt bốn năm tới, Hoa Kỳ vẫn có đúng một nửa nước không hà i lòng. Một hiện tượng đáng chú ý trong kỳ bầu cử năm nay là đa số dân Mỹ không hoà n toà n an tâm về chiến cuộc Iraq và tình trạng kinh tế. Theo hãng tin AP thì có đến 9 phần 10 cử tri lại lo lắng về chi phí và phẩm chất của dịch vụ y tế. Các điều đó gây thất lợi cho ông Bush. Thế nhưng lại có ba phần tư người Mỹ lo sợ về một vụ khủng bố tấn công khủng khiếp có thể xảy ra bất kỳ lúc nà o. Tâm trạng đó lại tạo thuận lợi cho liên danh Bush-Cheney.

Hiện tượng mâu thuẫn đó góp phần khiến nhiều người ít quan tâm tới bầu cử, nay mạnh dạn góp tiếng nói của mình. Thêm hà ng triệu người đăng ký đi bầu, và đảng nà o cũng áp dụng chiến dịch quy mô để khuyến khích người ủng hộ mình đi bỏ phiếu.

Cụ bà Nancy Loik, năm nay 81 tuổi, vốn là giáo viên về hưu tại bang Ohio, cho biết trong sáu thập niên đi bầu, chưa bao giờ bà thấy đông như kỳ nà y và phải chờ dưới mưa suốt hai tiếng đồng hồ mà vẫn cam tâm.

Thà nh quả trên 60% cử tri Hoa Kỳ đi bỏ phiếu, theo nhiều nhà quan sát một phần lớn là do ngân khoản vận động bầu cử khổng lồ chưa từng có. Tất cả các ứng viên Tổng thống, Nghị sĩ, Dân biểu và các cấp khác đã chi cho việc vận động tranh cử tổng cộng là gần 4 tỷ đôla. Riêng khoản tiền hai liên danh ứng cử Tổng thống chi cho các hệ thống truyền hình đã gần 600 triệu đôla, tức gấp ba lần kỳ tranh cử Tổng thống Mỹ hồi năm 2000.

Đây cũng là cuộc tranh cử Tổng thống dà i nhất, vừa tính theo thời gian và kể cả khoảng cách địa lý. Tại hai bang cần tranh thủ gay gắt, đương kim Tổng thống Bush đã đến Pennsylvania 40 lần và Florida 30 lần trong vòng 4 năm qua. Báo chí cho là ông đã khởi sự tranh thủ vận động tranh cử ngay từ khi mới đắc cử hồi năm 2000.

Còn đảng Dân chủ thì đã chuẩn bị sẵn sà ng cho ứng viên nghị sĩ John Kerry từ ngà y mùng 2 tháng Ba, tức là sớm nhất trong những kỳ tranh cử qua.

Một số quan sát viên còn cho rằng kỳ bầu cử Tổng thống Mỹ năm nay cũng là lần ác liệt, hung hiểm nhất. Mọi ngón đòn để triệt hạ đối phương đều được tận dụng, nhất là mượn tay các tổ chức vô vị lợi được hưởng mã số thuế 527 ưu đãi, nên thường gọi là các nhóm 527.

Phía dân chủ thì có nhóm Moveon.org kịch liệt chỉ trích các chính sách thuế khóa, kinh tế, tình trạng thâm thủng ngân sách của chính phủ Bush....phe cộng hòa lại có các nhóm như Swiftboatfor truth nêu nghi vấn về các chiến công tại Việt Nam của ứng viên Kerry.

Gom tất cả những hiện tượng quá đáng trong kỳ bầu Tổng thống Mỹ năm nay, kinh tế gia NguyỠn Xuân Nghĩa của đà i Á châu Tự do đưa ra nhận xét không mấy sáng sủa: "...với nước Mỹ bị vỡ đôi, thì lãnh đạo nà o lên cũng bị đối phương cho là bất xứng, nên họ khó giải quyết được các hồ sơ kinh tế. Thị trường vốn có lối bỏ phiếu tà n khốc hơn. Nên tương lai có thể có một chấn động chính trị trong kỳ bầu cử năm 2008, sau khi thị trường gây ra một chấn động kinh tế ngay trong và i năm tới...."

Mà hỠthị trường kinh tế hùng mạnh nhất địa cầu bị rúng động theo nhận xét vừa kể, thì hầu như mọi nước khác đều bị tác động theo.