Từ Phnom Penh, thông tín viên Nguyễn Bình của Ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do gửi về bài tường trình như sau.
Chương trình nghị sự
Nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Campuchia cho biết, trong hội nghị lần này các Ngoại trưởng ASEAN và EU sẽ thảo luận về 2 chủ đề chính, bao gồm tình hình khủng hoảng kinh tế thế giới và tình hình lây nhiễm virus cúm A-H1N1.
Tuy nhiên các tổ chức dân sự tại Campuchia thôi thúc ngoại trưởng các nước ASEAN và EU đưa thêm vấn đề tranh chấp biên giới giữa 2 nước láng giềng Campuchia và Thái Lan diễn ra gần một năm nay vào chương trình nghị sự.
Theo ông Rung Chhung, Chủ tịch Hội giáo viên độc lập tại Campuchia thì việc Thái Lan đưa quân vào chiếm đóng khu vực gần đền Preah Vihear của Campuchia là xăm phạm chủ quyền lãnh thổ của nước này, đồng thời vi phạm Hiến chương của ASEAN.
Hai nước đã tổ chức nhiều cuộc thương thuyết song phương để làm giảm căng thẳng, nhưng chưa tìm được tiếng nói chung. Do đó ông đề nghị các nhà lãnh đạo thế giới nên quan tâm.
Tình hình biên giới Campuchia – Thái Lan bắt đầu căng thẳng từ khi UNESCO quyết định đưa ngôi đền Ấn giáo Preah Vihear khoảng 900 tuổi ở biên giới Thái Lan- Campuchia vào danh sách di sản thế giới hồi khoảng giữa tháng 7 năm 2008.
Hai nước đã dồn quân vào khu vực biên giới đang tranh chấp. Đôi lúc xảy ra giao tranh ngắn ngủi, khiến cho một số ít binh sĩ Campuchia và Thái Lan thiệt mạng hoặc bị thương.
Vấn đề Miến Điện
Cũng nhân Hội nghị Ngoại trưởng Á - Âu này, các vị dân biểu đảng đối lập của Campuchia đề nghị các nhà lãnh đạo ngoại giao của 2 châu lục có biện pháp buộc nhà cầm quyền Miến Điện trả tự do cho chính trị gia đối lập của nước này là bà Aung San Sukyi.
Ông Son Chhai đại diện cho toàn thể dân biểu thuộc 2 đảng đối lập Sam Rainsy và Nhân quyền đưa ra thông cáo báo chí trong đó đề nghị ngoại trưởng các nước nên có biện pháp khẩn cấp nhằm đảm bảo cho bà Aung San Suu Kyi, nhà lãnh đạo dân chủ tại Miến Điện, được tự do.
Còn ông Thạch Setha, lãnh đạo tổ chức Cộng đồng Khmer Kampuchia Krom tại Campuchia hiện đang bị lãnh đạo Phnom Penh và Hà Nội lên án là đòi li khai, hay phá hoại tình hữu nghị giữa 2 nước Việt Nam và Campuchia.
Ông cũng viết thư đề nghị ngoại trưởng các nước đến tham dự hội nghị quan tâm đến tình hình nhân quyền ở Việt Nam. Cụ thể việc ngược đãi cộng đồng Khmer Krom ở miền Nam Việt Nam trong thời gian gần đây.
Ông Kuy Cuong, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Campuchia nói rằng hội nghị đã có chương trình sẵn. Có đưa thêm nội dung thảo luận được hay không, thì phải chờ xem quyết định của 2 ngoại trưởng Campuchia và Ngoại trưởng Cộng hòa Czech, đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU, đồng thời là đồng chủ tọa Hội nghị Bộ trưởng Á Âu lần này.