Festival Nghề Truyền Thống, thêm một lễ hội vô bổ và thiếu tính nghiêm túc

Mặc Lâm, phóng viên đài RFA

Tại Việt Nam ngày nay có nhiều lễ hội được tổ chức trong năm đến nỗi không ai có thể thống kê một cách đầy đủ được. Trong những lễ hội này, không ít chương trình được tổ chức trang trọng và đúng ý nghĩa như Hội Hoa Xuân hàng năm tại Thành Phố Hồ Chí Minh, mà nếu thiếu nó cái Tết tại thành phố hình như trở nên nhạt nhẽo và khô khan thấy rõ.

• Bấm vào đây để nghe bài này
• Download story audio

Du khách ngoại quốc trên đường phố Hà Nội. AFP PHOTO

Tuy nhiên chen lẫn vào những lễ hội đáng nhớ này là nhiều lễ hội được người dân cho là vô bổ và thiếu tính nghiêm túc, chẳng hạn như "Festival Nghề Truyền Thống Huế" được tổ chức tại Huế trong những ngày vừa qua. Mặc Lâm ghi nhận những chi tiết chung quanh việc này mời quý vị theo dõi.

Lễ Hội thường mang hình thức tôn vinh những truyền thống của dân tộc hay nhắc nhớ những sự kiện trọng đại mà trong đó tính chất văn hóa hay lịch sử được khuyến khích cho những thế hệ sau kế thừa và phát triển.

Trong đời sống hiện đại, người ta cũng có thể tổ chức những lễ hội đặc trưng cho một ý tuởng nào đó có mục đích khơi dậy hoặc cổ động một sự kiện đang được theo dõi hay tán dương. Lễ hội cũng còn một mục đích khác là nhắm vào việc quảng bá du lịch, hay phục vụ sự giải trí của người dân một cách lành mạnh và được xã hội đồng tình chấp nhận.

Với những đặc điểm vừa nói, Lễ hội thường được quần chúng nhìn nhận một cách tích cực vì tự thân nó là một phần trong đời sống tinh thần của nhiều tầng lớp dân chúng. Tuy nhiên nếu lợi dụng lễ hội một cách quá mức thì chẳng những mục đích tốt đẹp của nó không còn mà trái lại sẽ gây những ngộ nhận khó tránh khỏi.

Một trong những Festival mới đây đã làm dư luận bức xúc là "Festival Nghề Truyền Thống" trong đó nhấn mạnh đến phần trình diễn của nghề xích lô. Tờ báo Tuổi Trẻ Online đã đi bài của tác giả Đình Toàn, kể những chi tiết về phần trình diễn của những chiếc xích lô tại Huế chúng tôi xin trích đọc một đoạn như sau:

" Sáng qua, lễ hội xích lô ba miền Hà Nội-Huế-SàiGòn tại Huế đã diễn ra cuộc diễu hành hoành tráng.

Trên 300 chiếc xích lô rực rỡ sắc màu chở hàng trăm nghệ sỹ, diễn viên , kỷ lục gia, du khách nước ngoài, học sinh, các tài năng trong nhiều lĩnh vực ....diễu hành qua các tuyến đường lớn men theo theo bờ sông Hương

Đây cũng là hoạt động mở màn cho chương trình Festival Nghề Truyền Thống Huế diễn ra trong ba ngày từ 8 đến 10 tháng 6 với chủ đề 320 năm Phú Xuân-Huế, nghề truyền thống - bản sắc và phát triển".

Hình ảnh chiếc xích lô

Đọc qua bản tin, người đọc không khỏi ngậm ngùi khi nhớ lại những hình ảnh thật nhan nhản hàng ngày trên đường phố của những chiếc xích lô từ xưa tới nay. Chưa bao giờ người dân Việt nhìn nhận nghề xích lô là một nghề truyền thống cả vì không một bác xích lô nào có ý định muốn con cái của mình tiếp tục cái nghề mà mình đang đeo đuổi.

Từ khi chiếc xích lô đầu tiên xuất hiện cũng là lúc nhà văn Việt Nam lấy hình ảnh của nó làm biểu tượng cho những gì cùng khổ, dưới đáy xã hội, và dĩ nhiên, chưa có một tác phẩm nào đẩy một bác xích lô khốn khổ lên hàng cần được vinh danh vì cái nghề nghiệp mà khi có dịp, bác ấy sẽ chạy xa hàng chục dặm để trốn cái nghèo khó vô tận của nghề này.

Đã không yêu thích, không chấp nhận hoàn toàn cái nghề đang kiếm sống thì làm sao có thể được gọi là một ngành nghề truyền thống cần được vinh danh?

Ông Vương Trí Nhàn, một nhà phê bình văn học trong nước cùng chia sẻ những suy nghĩ của chúng tôi qua cặp mắt của một người đang hoạt động trong ngành văn hóa. Ông nói:

“Điều này nó lố và nó biểu hiện cái tâm trạng của những người trong nước hiện nay. Thứ nhất tôi thấy là xích lô chả có truyền thống gì đâu. Theo tôi thì cái nghề xích lô nên được nói tới như những nghề khác mà thôi, không nên biến thành một sự tôn vinh.

Khi chỗ nào có sự tôn vinh thì hình như ở chỗ đó người ta đang có sự tự ti, người ta đang yếu lòng. Tôi thấy người lao động bình thường người ta không thế. Theo tôi tâm lý trong trường hợp này là không bình thường lắm. Cái thứ hai trong trường hợp này mấy ông ấy vẽ trò ra cho vui thôi nhưng họ vẽ không đúng.”

Khi được chúng tôi hỏi ý kiến của ông về hiện tượng nhiều nhà báo trong nước thích dùng những từ ngữ có tính cách giật gân trong bài viết của họ, ông cho biết cảm nghĩ như sau:

“Hiện nay trong cái việc viết về đời sống văn hóa trong nước các nhà văn phỉnh nịnh người đọc ghê lắm họ viết với ý hướng làm cho bạn đọc gây cười và người đọc cũng tỏ ra dễ dãi trong những người lao động bình thường. Cái lễ hội này nó cũng nằm trong những trường hợp như thế.”

Lễ hội nếu hiểu và áp dụng trong tinh thần gìn giữ bản sắc dân tộc thực sự có lẽ việc trước tiên cần làm là phải tránh xa những lạm dụng có tính cách nhất thời. Đem một nghề được xem là "bạc" và không ai muốn làm để vinh danh, cho dù chỉ là vinh danh hão, là một việc làm thật sự gây trắc ẩn cho những ai còn chút lòng với những người lao động bất đắc dĩ, đổi gạo bằng chính những giọt mồ hôi nặng nhọc của mình.