Vấn đề đưa ra QH đều phải qua nhiều quy định

Là đại biểu quốc hội duy nhất trước đó có ký tên vào kiến nghị của nhóm trí thức yêu cầu chính phủ thận trọng đối với chuyện  bô xít, cũng là người nhấn mạnh đến vai trò giám sát của Quốc Hội,  Giáo sư Nguyễn Lân Dũng  trình bày quan điểm của ông trong bài phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện sau đây.

Một số đại biểu trong đó có tôi, đề nghị là vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận tại Quốc Hội và chỉ  mới dừng lại ở đấy, chứ còn Quốc Hội có quyết định thảo  luận hay không thì những ngày tới mới biết được là sẽ thảo luận hay không.

Thanh Trúc : Thưa Giáo sư Lân Dũng, được biết kỳ họp lần thứ V - khoá XII của Quốc Hội Việt Nam đang diễn ra, ông có thể cho biết tình hình bàn thảo về đề tài bô xít ở Tây Nguyên như thế nào?

GS Nguyễn Lân Dũng : Cách đây vài hôm có một bản giải trình của Bộ Công Thương gởi cho các đại biểu quốc hội , đề nghị được giải thích từng vấn đề mà dư luận quan tâm, thì đấy là một bản rất dài có thể tìm đọc trênVietnamNet. Thế hôm nay là ngày phát biểu ở hội trường.

Một số đại biểu trong đó có tôi, đề nghị là vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận tại Quốc Hội và chỉ  mới dừng lại ở đấy, chứ còn Quốc Hội có quyết định thảo  luận hay không thì những ngày tới mới biết được là sẽ thảo luận hay không.

Tại vì có thảo luận hay không còn tuỳ thuốc vào nhiều vấn đề, trong đó có qui định của kỳ họp khoá XI là vấn đề nào thì cần lấy ý kiến của Quốc Hội thì trong đó có qui chế về tiền và dự án này đang làm thí điểm, số tiền chưa đến mức đạt cái tiêu chí là phải đưa ra thông qua tại Quốc Hội.

Chúng tôi thấy đấy là vấn đề quan trọng nên đưa ra thảo luận tại Quốc Hội thì có đề nghị, chứ còn quyết định của Quốc Hội ra thế nào thì tôi và một số đại biểu mà đã có ý kiến đề nghị đó thì chưa được trả lời.

Thanh Trúc :  Thưa GS Lân Dũng, hẳn ông cũng có nghe ngóng tình hình dư luận của dân chúng từ trước đến nay thì những ý kiến gần như là chống lại dự án khai thác bô xít. Ở đây xin nói rõ về điều gọi là “không đưa dự án  bô xít ra Quốc Hội là lách luật”, điều này có nghĩa là gì ?

Luật yêu cầu phải đến mức tiền bao nhiêu đó thì mới đưa ra Quốc Hội để quyết định, thế nhưng người ta làm cái giai đoạn thí điểm thì số tiền nói ít nên có một số ý kiến cho rằng như vậy là không được mà phải tính tổng thể cả cái dự án dài.

Không đưa dự án bô xít ra Quốc Hội là lách luật?

GS Nguyễn Lân Dũng : Luật yêu cầu phải đến mức tiền bao nhiêu đó thì mới đưa ra Quốc Hội để quyết định, thế nhưng người ta làm cái giai đoạn thí điểm thì số tiền nói ít nên có một số ý kiến cho rằng như vậy là không được mà phải tính tổng thể cả cái dự án dài.

Dự án này dài lắm! Thế thì phải tính số tiền của tổng thể của dự án, họ gọi là đưa ra số tiền ngắn như  vậy là lách luật. Điều đó có đúng hay không thì chưa chắc đã đúng, bởi vì người ta mới tính toán, mới ở giai đoạn thử nghiệm thôi.

Cho nên có thể nói vấn đề đó cũng chưa được kết luận.

Vấn đề thứ hai là những ý kiến mà các nhà khoa học đưa ra thì rất nhiều, nhưng trong bản giải trình  của  chính phủ do Bộ Trưởng Bộ Công Thương ký thì giải đáp rất là  kỹ về từng điểm mà các nhà khoa học thắc mắc. Tôi chỉ có thể trả lời đến thế thôi.

Luật yêu cầu phải đến mức tiền bao nhiêu đó thì mới đưa ra Quốc Hội để quyết định, thế nhưng người ta làm cái giai đoạn thí điểm thì số tiền nói ít nên có một số ý kiến cho rằng như vậy là không được mà phải tính tổng thể cả cái dự án dài.

Thanh Trúc : Thưa GS Lân Dũng, ngoài ông ra  thì ông đại biểu quốc hội Nguyễn Minh Thuyết đã nói rằng “khai thác bô xít ở Tây Nguyên sẽ tác động đến  môi trường tự nhiên và xã hội,  bảo đảm an ninh quốc phòng và hiệu quả kinh tế nữa.

Theo ý của ông, các đại biểu quốc hội có đồng nhất trong việc tạo thuận lợi cho dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên không hay là bằng cách này cách khác bàn thảo để ngưng dự án này, hay là như thế nào?

GS Nguyễn Lân Dũng : Đại biểu Nguyễn Minh thuyết phát biểu hồi sáng nay, còn chiều này chỉ có tôi và đại biểu Dương Trung Quốc phát biểu liên quan đến vấn đề này.

Các đại biểu của các  tỉnh có bô xít  là Lâm Đồng và Đak Nông thì họ lại nói ngược lại là thuận lợi và nhân  dân ủng hộ. Thế thì có đưa ra thảo luận ở Quốc Hội hay không thì đến nay nói lại với chị là tôi chưa biết, bởi vì hôm nay mới là ngày thứ hai.

Ngày đầu tiên của phát biểu là phát biểu ở hội trường có truyền hình trực tiếp cho cả nước . Chứ còn ngày mai nữa thì mới biết được là có thêm đại biểu nào phát biểu về vấn đề này hay không.

Sau đó thì Quốc Hội có tổ chức  thảo luận  tại Quốc Hội hay không thì tôi chưa trả  lời được bởi vì chưa biết.

Tôi nghĩ nếu mà làm đúng chỉ thị của Thủ Tướng thì cũng có thể yên tâm, bởi vì chỉ thị của Thủ Tướng rất kỹ, là phải bảo đảm an toàn quân sự, bảo đảm quốc phòng, bảo đảm an toàn vệ sinh môi trường, bảo đảm an toàn về việc di dân, bảo đảm an toàn về việc phục hồi đất

Dự án bauxite đã đuợc chính phủ nghiên cứu rất kỹ 

Thanh Trúc : Giả sử có một sự đồng thuận nào đó để không đưa dự án bô xít ra Quốc Hội thảo luận thì trong tư cách một đại biểu quốc hội, ông nghĩ thế nào?

GS Nguyễn Lân Dũng : Tôi nghĩ nếu mà làm đúng chỉ thị của Thủ Tướng thì cũng có thể yên tâm, bởi vì chỉ thị của Thủ Tướng rất kỹ, là phải bảo đảm an toàn quân sự, bảo đảm quốc phòng, bảo đảm an toàn vệ sinh môi trường, bảo đảm an toàn về việc di dân, bảo đảm an toàn về việc phục hồi đất sau khi khai thác, và phải làm từ từ, từ thí điểm nhỏ xong mới làm thí điểm lớn. Bảo  đảm người lao động là người Việt Nam chứ không phải là người nước ngoài. Tôi nghĩ nếu mà quyết  định vẫn cứ tiến  hành  thì vai trò giám sát của Quốc Hội sẽ trở nên rất quan trọng, xem có làm  đúng như chỉ thị của Thủ Tướng hay không.

Nếu làm đúng chỉ thị của Thủ Tướng thì cũng không có vấn đề gì lớn xảy ra, và nhất là giải trình của Bộ Công Thương hôm nay cũng rất là kỹ, giải đáp từng vấn đề một mà các đại biểu, trí thức, và các nhà khoa học đã phát biểu.

Tôi nghĩ nếu mà quyết  định vẫn cứ tiến  hành  thì vai trò giám sát của Quốc Hội sẽ trở nên rất quan trọng, xem có làm  đúng như chỉ thị của Thủ Tướng hay không.

Ông ấy đã giải trình tỉ mỉ từng vấn đề một, ổng nói rằng là yên tâm, bảo đảm  giữ gìn được lãnh thổ, không có uy hiếp gì về quân sự, bởi vì người lao động là người lao động Việt Nam, chuyên gia chỉ có một số ít và làm hết nhiệm vụ thì họ đi về, môi trường thì họ sẽ xử lý tốt.

Có công nghệ xử lý môi trường tốt, làm đến đâu hoàn thổ đến đó để trồng lại cây cối, và những vùng khai thác đó không phải là rừng cao su, không phải rừng cà phê, mà là những vùng đất trống đồi trọc và cây nhỏ thôi, cho nên không lấy nhiều diện tích của Tây Nguyên.

Và xử lý bùn đỏ đã có công nghệ xử lý không làm ô nhiễm nguồn nước. Nói chung là họ giải trình rất kỹ, nhưng mà có thực hiện đúng hay không thì tôi đặt vấn đề là phải giám sát, tức là sau đây trách nhiệm rất lớn là  trách nhiệm giám sát, bởi vì quyền giám sát cao nhất là quyền giám sát của Quốc Hội, của Uỷ Ban Khoa Học-Công Nghệ-Môi Trường, các uỷ ban của Quốc Hội và Hội Đồng Dân Tộc. Tôi nghĩ nếu mà quyết định làm thì vai trò giám sát của Quốc Hội sẽ rất là nặng.

Thanh Trúc : Thưa GS Lân Dũng, các đại biểu của Lâm Đồng và Đak  Nông  khi đọc bài tham luận đã kỳ vọng về hiệu quả kinh tế của dự án khai thác bô xít, và cũng có nói rằng dự án này sẽ làm thay đổi bộ mặt kinh tế và xã hội của Tây Nguyên.

Ngoài những vấn đề giám sát, giải trình, rồi bênh rồi chống,  phải chăng ngay cả vấn đề vận động dư luận hình như cũng chưa có được tới nơi tới chốn?

Tôi đặt vấn đề là phải giám sát, tức là sau đây trách nhiệm rất lớn là  trách nhiệm giám sát, bởi vì quyền giám sát cao nhất là quyền giám sát của Quốc Hội,

Kế họach thì rất tốt nhưng có thực thi đúng hay không

GS Nguyễn Lân Dũng : Tôi không thấy như thế. Tôi thấy tất cả những thắc mắc đều được giải trình.

Thanh Trúc : Thưa, đó là về phía nhà nước. Nhưng về phía người dân thì người dân đã được giải thích cặn kẽ chưa?

GS Nguyễn Lân Dũng : Bây giờ thì người dân mới được giải thích, bởi vì việc công bố trên VietnamNet để cho mọi người cùng xem.

Còn có làm đúng được như vậy hay không thì đấy, như tôi nói là vấn đề giám sát, tại vì họ đều nói mọi chuyện thắc mắc đều sẽ đảm bảo.

Thế thì tôi cũng đợi xem trong ngày mai có đại biểu nào nói thêm không, sau đó Quốc Hội sẽ kết luận là có thảo luận hay không. Nhưng, nếu mà làm đúng như giải trình của Bộ Công Thương thì cũng không có gì đáng ngại. Làm đúng hay không thì phải giám sát.

Đại biểu quốc hội tỉnh Dak-Nông  ông đã giải thích với tôi rằng vùng đấy không phải là rừng cao su, không phải là vùng cà phê, mà là những cái đồi không có cây cỏ gì đáng kể, chỉ có cỏ dại thôi, bởi vì bauxite là ở trên bề mặt nên cây không mọc được, cho nên thắc mắc của tôi cũng được giải đáp một phần.

Thanh Trúc : Tắt một lời và riêng về quan điểm một tí thì thoạt đầu khi mà nghe đến dự án khai thác bô xít trên Tây Nguyên, riêng cá nhân ông đồng tình ngay hay là như thế nào?

GS Nguyễn Lân Dũng : Đại biểu quốc hội thì chỉ có mình tôi ký vào cái kiến nghị của trí thức. Tất nhiên là tôi ký tức là tôi không đồng tình ngay, bởi tôi lo ngại việc Trung Quốc sang với khối lượng đông người.

Tôi lo ngại về vấn đề bùn đỏ sẽ làm ô nhiễm đầu nguồn sông Đồng Nai. Tôi lo ngại việc người lao động ở Dak-Nông chưa được đào tạo thì không thể tham gia được nhiều. Tôi lo ngại những vùng đất trồng cây sẽ bị phá đi.

Nhưng mà sau đó tôi có gặp trưởng đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Dak-Nông thì ông đã giải thích với tôi rằng vùng đấy không phải là rừng cao su, không phải là vùng cà phê, mà là những cái đồi không có cây cỏ gì đáng kể, chỉ có cỏ dại thôi, bởi vì bauxite là ở trên bề mặt nên cây không mọc được, cho nên thắc mắc của tôi cũng được giải đáp một phần.

Nhất là hôm nay khi mà đọc cái giải trình của Bộ Công Thương thì tôi cũng được giải đáp một phần là những cái gì mà dư luận thắc mắc thì họ đều giải đáp.

Tôi chỉ còn lo một phần quan trọng nhất , mặc dù chỉ đạo của Thủ Tướng rất kỹ và giải trình của Bộ Công Thương cũng rất là khoa học, nhưng mà họ có làm đúng như thế hay không thì đấy mới là vấn đề cần giám sát.

Thanh Trúc : Thưa ông đại biểu quốc hội Nguyễn Lân Dũng, xin cảm ơn thời giờ của ông đã dánh để trả lời những câu hỏi của chúng tôi.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến.

Họ và tên (tuỳ chọn)

Nơi ở (tuỳ chọn)

Mã xác nhận (bắt buộc)


Hãy nhập vào những ký tự trong hình.

Text (Required):

Ý kiến