Những năm 1980 trở về trước các tàu đánh bắt thủy sản, đặc biệt là đánh bắt xa bờ được tập trung trong các đơn vị quốc doanh hoặc hợp tác xã.

Thời gian ấy, các đội tàu đều có vũ khí để tự vệ, qua phim thời sự người xem thấy được ngư dân thuyền viên đeo súng AK, còn ở mũi tàu thường có một khẩu đại liên hoặc trung liên.

Thời trước những tàu cá có vũ khí tự vệ, hoặc được tàu vũ trang bảo vệ nên không xảy ra cảnh ngư dân bị ức hiếp trên biển, hải tặc không dám mon men.

Ở ngoài biển phần ai nấy biết chớ mô có ai bảo vệ. Chỉ có bão tố thì biên phòng gọi điện bảo mình sập đáy vô bờ, ngoài đó mần chi mà có ai bảo vệ.

Một ngư dân VN

Ngày nay Việt Nam theo kinh tế thị trường, các tàu cá phần lớn là sở hữu tư nhân,  ngư dân làm ăn riêng lẻ phân tán, họ lao động trên vùng biển xa hầu như không được bảo vệ, ngoài việc duy trì liên lạc qua máy truyền tin với đơn vị biên phòng nơi tàu xuất bến. Những con tàu đánh bắt xa bờ đi tới tận vùng biển của Indonesia, Malaysia, Thái Lan. Tình trạng tự mình lo thân được ngư dân đi biển mô tả:

 “Ở ngoài biển phần ai nấy biết chớ mô có ai bảo vệ. Chỉ có bão tố thì biên phòng gọi điện bảo mình sập đáy vô bờ, ngoài đó mần chi mà có ai bảo vệ.”

Trong thời gian vừa qua ở những vùng biển tranh chấp, tàu vũ trang của TQ thường xuyên xuất hiện trấn lột tàu cá và ngư dân Việt Nam, thậm chí có nhiều trường hợp ngư dân và con tàu bị phía TQ bắt giữ đòi tiền chuộc.

Tàu ngư chính có vũ trang

Gần đây, ông Chu Tiến Vĩnh, Cục Trưởng Cục Khai Thác và Bảo Vệ Nguồn Lợi Thủy Sản thuộc Bộ NN-PTNT kiến nghị thành lập đội tàu ngư chính bán quân sự có vũ khí tự vệ. Đội tàu này sẽ bảo vệ quyền lợi đánh bắt thủy sản của ngư dân Việt Nam, vừa ngăn chặn tàu nước khác họat động khai thác trái phép trên vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam.

Cục Trưởng Chu Tiến Vĩnh nhìn nhận là sự bảo vệ ngư dân trên biển rất yếu kém,  hoặc nói như báo chí là ngư dân phải tự bảo vệ mình.  Theo lời ông Vĩnh, trước năm 2006 khi lực lượng thanh tra  khai thác bảo vệ nguồn lợi thủy sản chưa bị giải thể, thì còn các tàu kiểm ngư đi tuần tra trên vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam. Tuy nhiên ông Vĩnh thừa nhận là Bộ NN-PTNT không có các tàu lớn, đủ mã lực để hỗ trợ ngư dân đánh bắt xa bờ.

Cục Khai Thác và Bảo Vệ Nguồn Lợi Thủy Sản qua các kênh truyền thông khuyến cáo ngư dân không xâm phạm vùng biển lãnh hải các quốc gia khác. Theo lời Cục trưởng Chu Tiến Vĩnh, Hoàng Sa là của Việt Nam, nhưng trong tình hình hiện nay, khi hoạt động trong vùng này, các tàu cá nên tập họp  thành đội 5 tới 7 tàu để thuận tiện việc hỗ trợ.

Trên thực tế  khu vực quần đảo Hoàng Sa đã trở thành vùng biển cấm đối với ngư dân Việt Nam, như lời một vị chủ tàu từng bị trấn lột khi vào 1 đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa để tránh bão số 9  hồi cuối tháng 9 đầu tháng 10:

 “Nói chung thì nghe là của Việt Nam, nhưng Việt Nam gì mà đi ra nó bắt miết. Việt Nam đi ra đó né đi ban đêm ban ngày không dám đi. Đi  ngang đó sợ nó bắt anh ơi.” 

Từ trước các tàu đều có vũ khí để tự vệ và bây giờ việc này còn được tăng cường hơn.

Ô. Nguyễn Tử Cương

Quan điểm của Hội Nghề Cá?

Một giới chức trung ương Hội Nghề Cá, ông Nguyễn Tử Cương ủng hộ đề nghị vũ trang cho ngư dân để họ tự bảo vệ. Ông cho biết đang có thí điểm tổ chức các tàu đánh bắt thủy sản theo hình thức cộng đồng quản lý để kiểm soát đánh bắt hợp pháp. Tuy nhiên mô hình này có thể thuận tiện cho việc trang bị vũ khí để tự bảo vệ. Ông nói:

 “Các tàu tập hợp theo đơn vị hành chính từ đó ngừơi ta xây dựng thành một tổ chức, bây giờ chúng tôi gọi là tổ chức đồng quản lý. Chúng tôi đã chuẩn bị từ nhiều năm rồi về 1 chiến dịch bảo vệ nguồn lợi thủy sản ven bờ, một trong những biện pháp hiệu quả là giao vùng biển cho một cộng đồng ngư dân.

Mô hình này đạt nhiều nội dung, trong đó có giúp nhau phòng chống thiên tai, thêm nữa là cùng nhau phối hợp với lực lượng an ninh của Việt Nam để bảo vệ chủ quyền của đất nước trên biển. Từ trước các tàu đều có vũ khí để tự vệ và bây giờ việc này còn được tăng cường hơn.”         

Trên nguyên tắc Cảnh Sát Biển và Hải Quân là hai lực lượng vũ trang chịu trách nhiệm bảo vệ vùng biển chủ quyền của Việt Nam. Nhưng cho tới nay thông tin chưa ghi nhận một trường hợp nào, tàu chiến Việt Nam can thiệp cứu giúp ngư dân.    

Những người am hiểu thời cuộc cho rằng, ý kiến trang bị tàu ngư chính bán quân sự có vũ khí tự vệ là đề nghị hợp thời. Nguồn chi phí lớn có thể vượt qua, nhưng chính phủ Việt Nam luôn thể hiện thái độ hòa dịu  với láng giềng Trung Quốc, quyết tâm chính trị về vấn đề này thực sự là một ẩn số.    

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.