Mặc Lâm, phóng viên đài RFA
Rất nhiều dự án có nguồn vốn ODA tại Việt Nam không đạt tiến độ khiến cho nhiều chuyên gia quan ngại việc này có thể cản trở đà phát triển kinh tế cũng như tăng giá thành thực hiện dự án lên cao.
Sau khi tạm đình chỉ giải ngân số tiền 70 triệu đô la cho dự án rạch Hàng Bàng, Ngân Hàng Phát Triển Á Châu lên tiếng cảnh báo Thành Phố Hồ Chí Minh về tiến độ thực hiện quá chậm trong dự án Metro và điều này có thể tăng chi phí lên nhiều lần. Mặc Lâm có bài viết về vấn đề này mời quý vị theo dõi.
Sở Kế Hoạch và Đầu Tư Thành Phố Hồ Chí Minh vừa đề nghị UBND thành phố cho phép ngừng hai dự án xây dựng đê bao ngăn lũ khu B xã Bình Lợi huyện Bình Chánh và xây cống vòm đường Trần Bình Trọng Quận 5 Thành Phố Hồ Chí Minh.
Hai dự án này có số vốn hơn 40 tỷ đồng và hai chủ đầu tư có nhiều sai phạm khi triển khai công trình. Theo ông Thái Văn Rê Giám đốc Sở Kế Hoạch Đầu Tư thành phố thì sở cũng đề nghị giảm hơn 60 tỷ vốn ODA từ những công trình không đạt kế hoạch sang các công trình trọng điểm khác.
Những dự án nửa vời
Những dự án nửa vời xảy ra hầu như thường xuyên tại Thành Phố Hồ Chí Minh vì nhiều nguyên nhân nhưng không được quan tâm đúng mức đã khiến những định chế tài chánh cung cấp vốn ODA cho Việt Nam chẳng hạn như Ngân Hàng Thế Giới hay Ngân Hàng Phát Triển Á Châu lo ngại.
Mới đây, một khoản tiền 70 triệu đô la do ADB cho vay trong dự án cải tạo môi trường rạch Hàng Bàng đã bị ngưng lại vì Thành Phố Hồ Chí Minh không thực hiện đúng tiến độ sau 10 năm nghiên cứu mà không khởi động. Từ sự việc này UBND Thành Phố Hồ Chí Minh rất lo lắng và ra lệnh buộc các chủ đầu tư những dự án khác đăng ký tiến độ thực hiện đồng thời đốc thúc theo dõi cũng như xử lý kịp thời những biểu hiện sai phạm.
Trong kỳ họp lần thứ 11 Hội Đồng Nhân Dân Thành Phố Hồ Chí Minh, nhiều đại biểu đã chất vấn 5 giám đốc sở trong đó có Sở Giao Thông Công Chánh thành phố.
Trong phần giải trình của mình, Ông Trần Quang Phượng Giám Đốc Sở Giao Thông Công Chánh không hề nhắc tới việc ADB ngưng giải ngân số tiền cho vay để cải tạo rạch Hàng Bàng, nhưng ông lại nhấn mạnh rằng năm 2009 thì 4 dự án thoát nước lớn sẽ hoàn tất là: cải tạo môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè, rạch Hàng Bàng. Cải thiện môi trường và nạo vét kênh Tân Hóa, Lò Gốm. Điều đáng chú ý là Hội Đồng Nhân Dân Thành Phố Hồ Chí Minh cũng không đặt bất cứ câu hỏi nào có liên quan về vấn đề này.
Ông Ayumi Konishi, Giám Đốc ADB tại Việt Nam trong một cuộc phỏng vấn với chúng tôi đã khẳng định là số tiền 70 triệu đô la cho Việt Nam vay đã bị ngưng lại vì đã quá thời hạn.
Vấn đề chưa ngưng lại ở đó, dự án Metro tại Thành Phố Hồ Chí Minh và Hà Nội cũng do ADB tài trợ. Số tiền 1 triệu 700 Mỹ kim được ADB hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam đang bị xem xét lại vì Thành Phố Hồ Chí Minh không triển khai dự án đúng tiến độ cam kết.
Nguyên nhân chính
Cũng như dự án rạch Hàng Bàng, dự án Metro cũng nằm trong tình trạng trì trệ mà nguyên nhân chính không thấy những người trách nhiệm công khai đưa ra. Một lần nữa, ông Ayumi lại bày tỏ sự quan ngại của mình đối với tình trạng này.
Ông Ayumi nói rằng Dự án Metro tại Thành Phố Hồ Chí Minh đã bị trì hoãn hơn 9 tháng và ADB rất lo ngại. Ông đã đề nghị rằng trong thời gian hiện tại Thành Phố Hồ Chí Minh đang phát triển một cách mạnh mẽ và ông hy vọng rằng tất cả mọi người đều nhận rõ được bất cứ một sự trì hoãn nào trong tiến độ thi công đều ảnh hưởng trực tiếp đến kinh phí gốc của dự án.
Thông thường thì trước nhất ông Ayumi hy vọng Thành Phố Hồ Chí Minh hiểu rằng mọi sự trì hoãn quá 6 tháng sẽ kéo theo những đình trệ khác trong việc giải ngân chẳng hạn và điều này sẽ khiến cho giá thành tăng lên. Thời hạn tổng kết của ADB cũng đang tiến gần và đồng thời những chi tiết trong dự án cũng đang cần được xem xét lại.
Ông Ayumi đưa ra hình ảnh này để minh họa cho việc trì hoãn dự án có thể gây bất lợi cho Thành Phố Hồ Chí Minh. Thí dụ là Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ trong lĩnh vực kinh tế điều này khiến cho càng có nhiều người từ nông thôn trở vô thành thị kiếm sống làm cho thành phố đông đúc thêm nhiều lần và đời sống tại đây càng ngày càng khó khăn hơn. Hệ thống Metro trong Thành Phố Hồ Chí Minh triển khai càng chậm thì giá thành sẽ theo vật giá tăng cao.”
Chúng tôi thắc mắc là sau khi nhận được những cảnh báo thì Thành Phố Hồ Chí Minh có những phản hồi nào hay không, ông Ayumi Konishi nói rằng ông đã nhiều lần đưa ý kiến nhưng thật ra không có những phản hồi chính nào từ phía nhà nước cả và ADB hy vọng Việt Nam sẽ để ý đến những đề nghị của ADB.
Để tìm hiểu thêm chúng tôi liên lạc với Ông Nguyễn Việt Sơn, Phó Giám Đốc Sở Kế Hoạch Đầu Tư thành phố, đặc trách dự án Metro. sau đây là nội dung trao đổi giữa chúng tôi và ông Nguyễn Việt Sơn.
Những trở ngại trong việc triển khai dự án là điều bình thường, ngay cả những nước tiên tiến có nhiều tiền của và phương tiện cơ giới vẫn không thể tránh.
Tuy nhiên, điều mà các định chế tài chính thường nhắc nhở các nước được viện trợ là tránh né trách nhiệm giải quyết những khó khăn tồn đọng thì sẽ gây nhiều hậu quả, ít nhất là mất niềm tin nơi đối tác, thứ đến là gây thiệt hại tài sản công và cuối cùng là trở thành chướng ngại cản trở đà tiến của sự phát triển kinh tế.