Câu hỏi đầu tiên là anh có ngạc nhiên khi Bà Ngoại Trưởng Mỹ chọn Châu Á là địa điểm cho chuyến công du đầu tiên của Bà không?

Một chuyến công du khác với thông thường

KHANH: thưa chị, chắc chắn là phải ngạc nhiên. Lý do là giữa lúc tình hình Trung Đông đang sôi động, giải pháp đi tìm hoà bình cho Trung Đông được đích thân Tổng Thống Barack Obama nói đến, mối quan hệ không mấy nồng ấm giữa Hoa Kỳ và các nước đồng minh Châu Âu cũng là điều bà Clinton phải tìm cách sửa chữa, thì quyết định của Bà Clinton chọn Châu Á cho chuyến công du đầu tiên đương nhiên phải tạo ngạc nhiên. Nếu tôi nhớ không lầm thì cách đây đã nửa thế kỷ, ông Ngoại Trưởng Dean Rush là người cũng chọn Châu Á cho chuyến đi đầu tiên của ông hồi 1960. Bây giờ đến lượt bà Clinton.

Có người nói rằng trong 8 năm ông George W. Bush nắm quyền, Châu Á là khu vực bị bỏ sót và tân chính phủ của ông Obama muốn sửa chữa sai lầm này, muốn Bà Clinton thực hiện chuyến đi để khẳng định cho mọi quốc gia biết Washington không quên họ.

MC: tại sao lại là Châu Á mà không phải là khu vực khác?

KHANH: tôi có đặt câu hỏi này với nhiều người và ghi nhận được những câu trả lời khác nhau. Có người bảo với tôi rằng Hoa Kỳ muốn chuyện Châu Á yên ổn để rảnh tay lo những việc khác cần kíp hơn; cũng có người nói rằng trong 8 năm ông George W. Bush nắm quyền, Châu Á là khu vực bị bỏ sót và tân chính phủ của ông Obama muốn sửa chữa sai lầm này, muốn Bà Clinton thực hiện chuyến đi để khẳng định cho mọi quốc gia biết Washington không quên họ.

MC: nhìn vào chuyến đi của Bà Clinton, người ta thấy ngay một chuyện lạ. Bà đến Nhật, sau đó sang Indonesia ở Đông Nam Á rồi mới quay lại Nam Hàn ở Đông Á và kết thúc chuyến đi kéo dài một tuần lễ này ở Bắc Kinh. Theo anh, tại sao lại có chuyến công du mà tôi xin tạm gọi là “khác với thông thường” như vậy?

KHANH: chị Thy Nga không phải là người đầu tiên đặt ra câu hỏi này. Tôi nhớ là cuối tuần rồi, các viên chức bên Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ từng phải lên tiếng giải thích, nói rằng lịch trình chuyến đi không chỉ tuỳ thuộc vào chương trình làm việc của Bà Clinton, mà còn tuỳ thuộc vào thời biểu làm việc của các nhà lãnh đạo những quốc gia Bà ghé thăm…

MC: anh có đồng ý với lời giải thích như thế không?

Chuyến đi được cân nhắc và sửa soạn rất kỹ càng. Bà Clinton muốn đến Đông Á để giải quyết nhiều vấn đề, từ chuyện Bắc Hàn và hạt nhân, cho tới chuyện kinh tế, chuyện môi trường, khí thải, cho đến chuyện nhân quyền…

KHANH: câu trả lời của tôi là… chưa chắc. Tôi nghĩ như thế này: chuyến đi được cân nhắc và sửa soạn rất kỹ càng. Bà Clinton muốn đến Đông Á để giải quyết nhiều vấn đề, từ chuyện Bắc Hàn và hạt nhân, cho tới chuyện kinh tế, chuyện môi trường, khí thải, cho đến chuyện nhân quyền… Nhưng Hoa Kỳ cũng muốn các nước Đông Nam Á biết rằng Washington không quên họ, nên ngay sau khi đến Nhật Bản, Bà Clinton chọn Indonesia là trạm dừng chân kế tiếp.  

Tôi còn nhớ là dưới thời ông George W. Bush, các nước ASEAN lên tiếng than phiền với báo chí về chuyện ông Bush bận việc nơi khác nên không chú ý đến ASEAN đúng mức. Ngay sau khi ông Barack Obama đắc cử Tổng Thống, Tổng Thư Ký ASEAN là ông Surin Pitsuwan đưa ngay lời phát biểu với đại ý nói rằng mong tân chính phủ đừng áp dụng chính sách cũ của ông Bush. Theo tôi lời kêu gọi này đã được đáp ứng.

Vấn đề Hồi Giáo là ở Indonesia?

MC: nhưng ghé một mình Indonesia đã đủ chưa?

KHANH: các quan sát viên chính trị ở Đông Nam Á bảo với tôi là đã đủ. Có 3 lý do, thứ nhất Indonesia là một thành viên quan trọng của ASEAN, thứ nhì là tại Jakarta Bà Clinton sẽ thăm trụ sở ASEAN, sẽ thông báo nhận lời mời dự cuộc họp với các ngoại trưởng ASEAN vào cuối năm nay ở Thái Lan, ký thoả ước công nhận Hoa Kỳ và ASEAN là bạn và hợp tác với nhau. Đây là điều ASEAN muốn nhưng chính phủ của ông Bush không làm. Và lý do thứ 3 là nước nào ở Đông Nam Á cũng có một cộng đồng Hồi Giáo khá đông, nhưng Indonesia là nước Hồi Giáo đông dân nhất thế giới, đồng thời cũng là đồng minh chiến lược của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Vai trò của Indonesia luôn luôn được Washington đánh giá cao, đặc biệt trong lúc Hoa Kỳ đang thúc đẩy hoà bình Trung Đông, giải quyết cuộc chiến Iraq, Afghanistan, tức là những khu vực Hồi Giáo.

Indonesia là nước Hồi Giáo đông dân nhất thế giới, đồng thời cũng là đồng minh chiến lược của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Vai trò của Indonesia luôn luôn được Washington đánh giá cao, đặc biệt trong lúc Hoa Kỳ đang thúc đẩy hoà bình Trung Đông, giải quyết cuộc chiến Iraq, Afghanistan, tức là những khu vực Hồi Giáo.

Bắc Kinh cần có mối quan tâm đặc biệt

MC: Bà Clinton từng đến Bắc Kinh nhiều lần, nhưng lần này là lần đầu tiên bà sang Trung Quốc với tư cách ngoại trưởng. Theo anh thì có gì khác biệt phải chú ý đến?

KHANH: tôi không thấy có gì khác biệt cả. Lúc còn là Đệ Nhất Phu Nhân, bà Clinton từng đến Bắc Kinh kêu gọi ủng hộ nữ quyền; lần này bên cạnh những vấn đề khác, Bà Ngoại Trưởng Clinton còn sang Bắc Kinh để kêu gọi nhân quyền.

Tôi dể ý thấy hai điều. Thứ nhất là trong thời gian vận động tranh cử, đề tài Trung Quốc hầu như không được nhắc đến, hoặc có nói thì cũng chỉ là những phát biểu mà các nhà quan sát chính trị chính trị Hoa Kỳ gọi là “phát biểu để kiếm phiếu”. Điều đó có nghĩa là mối quan hệ giữa hai nước đang tốt đẹp, không ai muốn gây nên khó khăn những khó khăn không cần thiết.

Trong một cuộc tranh luận với ông Barack Obama, bà Clinton có bảo theo bà thì quan hệ Hoa Kỳ và Trung Quốc là mối quan hệ bà “coi trọng” nhất. Tôi xin mở dấu ngoặc ở đây để thưa cùng chị là tôi được nghe kể rằng lời phát biểu này của Bà khiến cho các chính trị gia Nhật Bản quan ngại, vì thế bà chọn Tokyo làm trạm dừng chân đầu tiên để nước bạn an tâm.

Điểm thứ nhì là trong một cuộc tranh luận với ông Barack Obama, bà Clinton có bảo theo bà thì quan hệ Hoa Kỳ và Trung Quốc là mối quan hệ bà “coi trọng” nhất. Tôi xin mở dấu ngoặc ở đây để thưa cùng chị là tôi được nghe kể rằng lời phát biểu này của Bà khiến cho các chính trị gia Nhật Bản quan ngại, vì thế bà chọn Tokyo làm trạm dừng chân đầu tiên để nước bạn an tâm.

Nhưng chính lời tuyên bố của bà Clinton chứng tỏ là bà –và ngay cả Tổng Thống Obama cũng từng nói- đánh giá rất cao mối quan hệ này. Trong lúc cần duy trì quan hệ tốt để có thể lo những việc khác, thì đương nhiên không ai muốn tạo trở ngại cả…

MC: điều đó có nghĩa như thế nào?

KHANH: theo tôi nghe nói thì điều đó có nghĩa là mọi chuyện sẽ diễn ra rất chừng mực. Chừng mực về nhân quyền, chừng mực về Đài Loan. Ngay cả vấn đề trao đổi kinh tế cũng vậy. Tôi nhớ ông Tổng Trưởng Tài Chánh Timothy Geithner trình bày trước Quốc Hội là ông Obama sẽ thúc đẩy Bắc Kinh định lại trị giá đồng nhân dân tệ, nhưng thúc đẩy bằng đường lối ngoại giao. Nghĩa là cũng rất chừng mực.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.